خلاصهٔ اجرایی — دیپلماسی موازی دور تازه‌ای از سردرگمی رسمی به خود گرفت، اما محور روز اکنون تأیید علنی ترامپ است: رئیس‌جمهور آمریکا رو در روی خبرنگاران گفت پیشنهاد هفت‌روزهٔ ایران برای بازگشایی تنگهٔ هرمز را رد کرده، گفت ایران «در حال مرگ» است چون «دیگر پولی به دستش نمی‌رسد» و مدعی شد آمریکا «بزرگ‌ترین محاصرهٔ تاریخ نظامی» را برپا کرده است — سخنانی که پیش‌تر تنها به نقل از منابع ناشناس وال‌استریت‌ژورنال گزارش شده بود. هم‌زمان، مسعود پزشکیان در دو مصاحبهٔ جداگانه با سی‌بی‌اس و الجزیره گفت واشنگتن نه به دنبال حل پروندهٔ هسته‌ای بلکه براندازی جمهوری اسلامی است و «هیچ اعتمادی» به طرف آمریکایی وجود ندارد. تحریم هوایی آمریکا علیه ایران اکنون به بحرانی منطقه‌ای در عراق بدل شده: پس از توقف کامل پروازها در هر چهار فرودگاه عراق که هواپیمایی‌های ایرانی در آن‌ها فعال بودند، بغداد شاهد تظاهرات خیابانی به سازمان‌دهی گروه‌های متحد ایران بود (رسانه‌های دولتی ایران از تجمع در بصره نیز خبر دادند)، هادی العامری، دبیرکل سازمان بدر، از دولت خواست زیر بار این تصمیم نرود، و دفتر نخست‌وزیری عراق اکنون مذاکرهٔ مستقیم برای معافیت انسانی برخی فرودگاه‌ها را در جریان دارد. در حاشیهٔ مجمع عمومی سازمان ملل، معاون رئیس‌جمهور چین هان جنگ علناً با «اقدامات نظامی یک‌جانبه» در نزاع آمریکا-ایران مخالفت کرد — هم‌زمان با رسوایی انحراف قطعات رادارگریز اف-۳۵ به هنگ‌کنگ و توافق کاهش ۳۰میلیارددلاری تعرفه‌های چین-آمریکا. در جبههٔ داخلی، دادگاه انقلاب مشهد محبوبه شعبانی، زنی که به مجروحان اعتراضات دی‌ماه کمک کرده بود، را به اعدام محکوم کرد، و زندانی سیاسی امیرحسین موسوی اکنون با اتهام‌های محاربه و افساد فی‌الارض روبه‌روست. در جبههٔ اقتصادی، کمیسر انرژی اتحادیهٔ اروپا از «بحران قیمت» انرژی ناشی از جنگ ایران هشدار داد، درست در حالی‌که بورس تهران ریزشی نزدیک به ۱۰۴هزار واحدی را ثبت کرد و کمبود دارو، هرچند به گفتهٔ انجمن داروسازان رو به بهبود، همچنان ادامه دارد.

تازه‌ترین‌ها

دیپلماسی هرمز: عراقچی می‌گوید مهلت از پذیرش آمریکا آغاز می‌شود؛ ترامپ رو در روی خبرنگاران رد کرد

عباس عراقچی، وزیر خارجهٔ ایران، روز جمعه در جمع خبرنگاران در مقر سازمان ملل در نیویورک گفت طرح هفت‌روزهٔ تهران برای بازگشایی تنگهٔ هرمز را از طریق قطر به آمریکا منتقل کرده و اکنون تصمیم با واشنگتن است: «اگر فردا این طرح را بپذیرند، هفت روز از همان فردا آغاز می‌شود.» به گفتهٔ او، گام‌های نخست آمریکا (شامل رفع محاصرهٔ دریایی) حدود چهار تا پنج روز طول می‌کشد، هرمز در روز ششم بازگشایی می‌شود و مذاکرات پایان‌دادن به جنگ — و احتمالاً برنامهٔ هسته‌ای — از روز هفتم آغاز خواهد شد. عراقچی تأکید کرد ایران زیر فشار، تهدید یا ارعاب تسلیم نخواهد شد — الجزیره — Iran says it awaits US response on seven-day roadmap to end war و ANI (از طریق The Tribune) — Araghchi says Hormuz reopening timeline to begin after US accepts seven-day plan.

اما به گزارش اختصاصی روز جمعهٔ وال‌استریت‌ژورنال — Trump Rejects Iran Ceasefire, Expects Renewed Bombing After Midterms (بازتاب‌یافته در بلومبرگ — Trump rejects Iran's seven-day ceasefire proposal, WSJ reports)، ترامپ همین طرح را رد کرده و به دستیارانش گفته «انتظار دارد» عملیات بمباران آمریکا علیه ایران پس از انتخابات میان‌دورهٔ نوامبر از سر گرفته شود. ترامپ سپس روز شنبه آنچه پیش‌تر تنها به نقل از منابع ناشناس گزارش شده بود را شخصاً و رو در روی خبرنگاران بیرون کاخ سفید تأیید کرد. به گزارش فاکس‌نیوز، او گفت: «من پیشنهاد آن‌ها را رد کرده‌ام... آن‌ها می‌خواهند فوراً تنگه را باز کنند چون دارند به‌شدت می‌بازند» و افزود ایران «به این دلیل در حال مرگ است که دیگر پولی از تنگهٔ هرمز به دستش نمی‌رسد؛ خودشان با بستن تنگه به خودشان ضربه زدند، و ما بزرگ‌ترین محاصرهٔ تاریخ نظامی — یک دیوار فولادی — را برپا کردیم». وی گفت شب گذشته ۲۹ کشتی از تنگه عبور کرده و آمریکا «کنترل کامل» آن را در دست دارد.

پیش‌تر، طبق گزارش آسوشیتدپرس (بازنشر WRAL)، طرح هفت‌روزهٔ ایران که از طریق قطر منتقل شده (پزشکیان به الجزیره گفت قطر و پاکستان پیام‌ها را منتقل می‌کنند)، خواستار پایان محاصرهٔ دریایی آمریکا، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و لغو تحریم صادرات نفت است؛ کاخ سفید پیش از اظهارات ترامپ فقط از «گفت‌وگوهای مثبت و سازنده» با میانجی‌ها خبر داده بود. به گفتهٔ دنی سیترینوویچ، پژوهشگر مؤسسهٔ مطالعات امنیت ملی اسرائیل (INSS)، واشنگتن احتمالاً معتقد است زمان به نفع اوست — فشار را تا انتخابات میان‌دوره حفظ کند و بعد از آن ارزیابی مجدد کند.

هم‌زمان، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در مصاحبه‌ای مفصل که جمعه ضبط شد و یکشنبه پخش می‌شود، با مارگارت برنان در برنامهٔ «Face the Nation» شبکهٔ سی‌بی‌اس گفت تهران به دنبال ساخت هیچ سلاح هسته‌ای نیست و در چارچوب مذاکرات حاضر است دربارهٔ ورود بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به توافق برسد. در مصاحبه‌ای جداگانه با الجزیره، او لحنی صریح‌تر به‌کار برد: «ما به طرف آمریکایی هیچ اعتمادی نداریم و نمی‌دانیم بر چه اساسی می‌توان با او به تفاهم رسید» — و دلیل این بی‌اعتمادی را دورهای پیشین مذاکره دانست که هر بار با حمله یا تحریم تازه پاسخ داده شد.

با این‌حال، یک مقام ارشد ایرانی دیگر — که نامش فاش نشده — روز جمعه به رویترز (از طریق U.S. News) — Iran will make no nuclear concessions, Iranian official says گفت تهران هیچ انعطافی روی برنامهٔ هسته‌ای‌اش نشان نخواهد داد، حتی اگر آمریکا طرح بازگشایی هرمز را بپذیرد، و آبراه تا برآورده‌شدن «همهٔ شروط ایران» بسته خواهد ماند. این اظهارنظر مستقیماً با ساختار هفت‌مرحله‌ای عراقچی و با نرمش نسبی پزشکیان دربارهٔ بازرسان در تضاد است.

🔎 وضعیت تأیید: رد طرح از سوی ترامپ (وال‌استریت‌ژورنال/بلومبرگ، و اکنون به‌صورت مستقیم و علنی از زبان خودش در جمع خبرنگاران بیرون کاخ سفید، به گزارش فاکس‌نیوز و آسوشیتدپرس)، اظهارات عراقچی به خبرنگاران در مقر سازمان ملل، و دو مصاحبهٔ پزشکیان با سی‌بی‌اس و الجزیره هرکدام مستقیماً از منابع رسمی/رسانه‌ای معتبر نقل شده‌اند. تناقض میان نرمش پزشکیان دربارهٔ بازرسان و امتناع «مقام ارشد ناشناس» از هرگونه امتیاز هسته‌ای، هنوز از سوی هیچ نهاد رسمی ایرانی توضیح داده نشده است.

به گزارش وال‌استریت‌ژورنال که حساب رسمی العربیهٔ انگلیسی در ایکس بازتاب داد، آمریکا با بیش از ۵۰ کشور تماس گرفته تا اجرای تحریم‌های ایران را سخت‌تر کند؛ پیام واشنگتن به این کشورها چنین بوده: «یا با ما هستید یا در برابر ما، در موضوع ایران».

⚠️ ادعای تأییدنشده دربارهٔ مجروحیت مجتبی خامنه‌ای: محسن حیدری، عضو مجلس خبرگان رهبری، در گفت‌وگو با شبکهٔ العربی مدعی شد رهبر جمهوری اسلامی در حملهٔ آمریکا و اسرائیل به بیت رهبری مجروح شد و پس از انتقال به بیمارستان، سه بیمارستان در تهران بمباران شد و او را از زیر آوار بیمارستان سوم بیرون کشیدند (یورونیوز فارسی — عضو مجلس خبرگان: مجتبی خامنه‌ای از زیر آوار بیمارستان بیرون کشیده شد؛ رسانهٔ داخلی تابناک — عضو خبرگان: رهبر انقلاب در بمباران بیمارستان زخمی شدند نیز آن را بازنشر کرد). این روایت صرفاً از یک مصاحبهٔ تلویزیونی نقل شده و هیچ خبرگزاری غربی مستقل آن را تأیید نکرده است؛ با گفتهٔ پزشکیان به سی‌بی‌اس که رهبر اکنون «کاملاً سالم» است و آسیب‌هایش بهبود یافته، لزوماً در تضاد نیست. تا تأیید مستقل، این روایت باید صرفاً ادعا در نظر گرفته شود.

پزشکیان به سی‌بی‌اس: هدف واقعی آمریکا براندازی است، نه پروندهٔ هسته‌ای

در بخش‌های دیگری از همان مصاحبهٔ مفصل (سی‌بی‌اس‌نیوز — متن کامل مصاحبهٔ پزشکیان با Face the Nation)، پزشکیان اتهامات صریح‌تری مطرح کرد: به گفتهٔ او، هدف واشنگتن حل موضع هسته‌ای نیست بلکه براندازی جمهوری اسلامی است؛ ناآرامی‌های داخلی — که به گفتهٔ او ترامپ به مسلح‌کردن «آشوبگران» در آن اعتراف کرده — «تلاش برای کودتا» بود و پس از شکست آن «جنگ ۴۰ روزه» تحمیل شد. او افزود کسانی که در آن بازهٔ ناآرامی داخلی اسلحه به دست گرفتند «مردم عادی» نبودند. پزشکیان همچنین گفت ایران زندانیان آمریکایی را آزاد کرد اما واشنگتن به قول خود دربارهٔ آزادسازی دارایی‌های مسدودشدهٔ ایران عمل نکرد. او تحریم‌ها و بستن راه دسترسی به غذا و دارو را «جنایت جنگی» آمریکا توصیف کرد و گفت اسرائیل با پشتیبانی آمریکا «هرکه را بخواهد ترور می‌کند، سپس او را تروریست می‌نامد». پزشکیان در ادامه گفت هیچ ضمانتی وجود ندارد که آمریکا و اسرائیل دست از عملیات ترور بردارند؛ دربارهٔ سلاح هسته‌ای هم افزود ساخت آن از منظر اعتقادی و شرعی حرام است. دربارهٔ سلامت رهبر جمهوری اسلامی هم گفت مشکل سلامتی خاصی وجود ندارد؛ با اشاره به دیدار هفت‌ساعته‌ای که با او داشته، به‌عنوان پزشک تأیید می‌کند او «کاملاً سالم» است.

⚠️ این نقل‌قول‌ها همگی از یک مصاحبهٔ واحد پزشکیان است و ادعاهای یک‌طرفهٔ رئیس‌جمهور ایران را منعکس می‌کند (به‌ویژه ادعای «تلاش برای کودتا»)؛ هیچ منبع مستقل آمریکایی این روایت را تأیید یا رد نکرده است.

چین-آمریکا: هم‌زمان با رسوایی قطعات اف-۳۵، توافق کاهش تعرفه و مخالفت علنی با نزاع نظامی

در پی دیدار دولتی شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، از واشنگتن، سناتورهای جمهوری‌خواه به‌گفتهٔ The Hill (از طریق Yahoo News) — GOP senators dismayed by Trump embrace of Xi از استقبال تشریفاتی کاخ سفید از او گلایه کردند — این واکنش‌ها پس از یک جلسهٔ توجیهی محرمانهٔ امنیت ملی در روز پنجشنبه برای سناتورها دربارهٔ عمق همکاری نظامی ایران و چین مطرح شد.

هم‌زمان، به گزارش بلومبرگ (چهارشنبه ۲۳ سپتامبر) که Bloomberg (از طریق Jerusalem Post) بازنشر کرد، محموله‌ای حاوی یک کانوپی کابین خلبان و درِ محفظهٔ سلاح جنگندهٔ اف-۳۵ — هر دو پوشیده از مادهٔ رادارگریز — که قرار بود از استرالیا برای بازرسی به آمریکا بازگردد، در مسیر از طریق کرهٔ جنوبی به هنگ‌کنگ منحرف شد و اکنون در اختیار چین است. پنتاگون گفته «فعالانه با مقام‌های آمریکایی و شرکای صنعتی برای بازپس‌گیری این قطعات» همکاری می‌کند؛ لاکهید مارتین این قطعات را «غیرقابل‌استفاده و کم‌خطر از نظر بهره‌برداری» خوانده است. سناتور الیسا اسلاتکین این هم‌زمانی را چنین توصیف کرد: «چینی‌ها بخشی از حساس‌ترین فناوری ما را در اختیار دارند و ما داریم برای رئیس‌جمهورشان فرش قرمز پهن می‌کنیم.»

با این‌حال، به گزارش Reuters (از طریق U.S. News) — China, US agree to $30 billion tariff cut, AI dialogue during Xi visit، در پایان همین سفر واشنگتن و پکن توافق کردند تعرفهٔ ۳۰ میلیارد دلار کالای غیرحساس را در هر جهت کاهش دهند، یک شورای تجاری تشکیل دهند و گفت‌وگویی دربارهٔ خطرها و مزایای هوش مصنوعی آغاز کنند؛ کاخ سفید افزود دو رهبر توافق کرده‌اند به‌جای «هوش مصنوعی» از اصطلاح «فراهوش» (superintelligence) استفاده کنند. به گزارش همین خبر، دو طرف همچنین توافق کردند ایران باید به تعهد خود به عدم ساخت سلاح هسته‌ای پایبند بماند و هیچ کشوری نباید برای عبور از آبراه‌های بین‌المللی عوارض بگیرد.

هم‌زمان با این معاملهٔ دوجانبه، هان جنگ، معاون رئیس‌جمهور چین، در سخنرانی رسمی این کشور در مجمع عمومی سازمان ملل موضع علنی متفاوتی گرفت. به گزارش Anadolu (از طریق Middle East Monitor) — China opposes unilateral military actions amid US-Iran war، او گفت: «باید اختلافات و منازعات را از طریق گفت‌وگو و مشورت حل کنیم و با اقدامات نظامی یک‌جانبه که ناقض منشور سازمان ملل است مخالفت می‌کنیم» و دور زدن مجوز شورای امنیت را نیز محکوم کرد — اظهاراتی که در بستر جنگ آمریکا-ایران ایراد شد، هرچند او نامی از دو کشور نبرد. او هم‌زمان خواستار بازگشت پروندهٔ فلسطین به «مسیر درست راه‌حل دو دولت» و بازسازی غزه بر پایهٔ اصل «حکمرانی فلسطینیان بر فلسطین» شد.

⚠️ تناقض حل‌نشده: دیوید پردو، سفیر آمریکا در پکن، روز جمعه ۲۵ سپتامبر به فاکس‌نیوز گفت واشنگتن از چین «تضمین» گرفته که به ایران کمک نخواهد کرد، در حالی‌که یک مقام ارشد ایرانی همان روز به رویترز گفت چین به تهران اطمینان داده روابطش را زیر فشار آمریکا محدود نخواهد کرد (Reuters (از طریق Al-Monitor) — Trump warns Xi over Chinese support for Iran, receives assurances, US envoy says). رسوایی قطعات اف-۳۵، سخنرانی هان جنگ علیه «اقدام نظامی یک‌جانبه»، و توافق تجاری/هوش‌مصنوعی هم‌زمان با آن، نشان می‌دهد پکن به‌طور هم‌زمان مخالفت دیپلماتیک علنی با جنگ را حفظ می‌کند و روابط تجاری با واشنگتن را می‌گستراند — الگویی که تناقضش هنوز از سوی هیچ‌یک از دو طرف توضیح داده نشده است.

آمار مجروحان جنگ: ۸۶۱ نفر، بدون توضیح تازه

به گزارش پیشین واشنگتن‌پست، وزارت دفاع آمریکا بدون توضیح رسمی، آمار مجروحان جنگ ایران را در پایگاه دادهٔ عمومی خود (DCAS) با افزایش ۳۷ نفره (۲۹ ملوان و ۸ تفنگدار دریایی) به‌روزرسانی کرده و مجموع را به ۸۶۱ نفر رسانده بود. تا لحظهٔ این بازنویسی، رقم تازه‌ای از سوی پنتاگون منتشر نشده است.

تحریم هوایی عراق به بحران خیابانی بدل شد؛ بغداد مذاکرهٔ مستقیم برای معافیت انسانی آغاز کرد

به گزارش الجزیره، در پی تحریم‌های تازهٔ هوانوردی آمریکا، عراق پروازهای ایران را در هر چهار فرودگاهی که هواپیمایی‌های ایرانی در آن‌ها فعال بودند — بغداد، نجف، اربیل و سلیمانیه — به‌طور کامل متوقف کرد؛ مسافران میان ایران و عراق اکنون ناچار به سفر زمینی حداقل ۱۲ساعته‌اند. به گفتهٔ یک کارمند عراقی یک شرکت هواپیمایی ایرانی در فرودگاه نجف به خبرگزاری فرانسه (به نقل همان گزارش الجزیره)، شرکت‌های ایرانی معمولاً دست‌کم ۲۰ پرواز روزانه در نجف داشتند — و این تحریم مستقیماً زائران، بیماران و دانشجویان را تحت تأثیر قرار داده است.

این تحریم اکنون به اعتراض خیابانی در بغداد دامن زده است؛ به گزارش الجزیره — Iraq seeks US exemption from ban on Iranian flights، شمار زیادی از معترضان در تظاهراتی که گروه‌های شبه‌نظامی متحد ایران سازمان داده بودند در بغداد گرد آمدند. هادی العامری، دبیرکل سازمان بدر، روز شنبه در بغداد گفت «محاصرهٔ ناعادلانهٔ آمریکا علیه ایران، به‌ویژه محدودیت‌های اخیر پروازها» را «قویاً رد و محکوم» می‌کند و این پرونده را «نخستین آزمون تحقق حاکمیت کامل و فراگیر» عراق خواند — به گزارش رسانهٔ دولتی ایران ایکنا — Iraqi Badr Organization Chief Strongly Condemns Bans on Iranian Flights. فراکسیون پارلمانی بدر نیز پیش‌تر، در ۲۲ سپتامبر و پیش از اجرای ممنوعیت، هشدار داده بود: «با تمکین، دولت در قطع معیشت بخش بزرگی از عراقی‌ها مشارکت می‌کند و به اقتصاد ملی آسیب هنگفت وارد می‌کند» — مدیالاین — Iraqi Badr bloc warns government against US pressure to bar Iranian civilian flights.

با این حال، دفتر نخست‌وزیر عراق اعلام کرد در حال مذاکرهٔ مستقیم با آمریکاست تا برخی فرودگاه‌های کشور را از محدودیت‌های اعمال‌شده معاف کند؛ به گزارش د نشنال، دولت عراق خواستار از سرگیری پروازها «به دلایل انسانی، شامل درمان، تحصیل و زیارت‌های مذهبی و به نفع شهروندان» شده است. یاسر الحجاج، سفیر عراق در تهران، نیز به خبرگزاری رسمی عراق گفت توقف پروازها موقتی است و بغداد برای از سرگیری پروازها در تماس است — الجزیره.

این تنش هوایی هم‌زمان با نزدیک‌شدن ضرب‌الاجل ۳۰ سپتامبر برای خروج کامل مأموریت نظامی ائتلاف بین‌المللی به‌رهبری آمریکا از عراق رخ می‌دهد؛ به گزارش ۷ سپتامبر (۱۶ شهریور) الجزیره، بغداد این ضرب‌الاجل را «قطعی» اعلام کرده است.

جبههٔ هرمز و دریا: ۱۲۲ کشتی تجاری وادار به تغییر مسیر زیر محاصرهٔ دریایی آمریکا

به گزارش سنتکام در ایکس — As of Sept. 25, CENTCOM forces have redirected 122 commercial vessels، تا ۲۵ سپتامبر (۳ مهر) نیروهای آمریکایی ۱۲۲ کشتی تجاری را برای اجرای کامل محاصرهٔ دریایی بنادر ایران وادار به تغییر مسیر کرده‌اند — هفت فروند بیش از آمار چهارشنبه.

نخست‌وزیر قطر، محمد بن عبدالرحمن آل‌ثانی، روز جمعه در مصاحبه با کریستین امان‌پور در شبکهٔ سی‌ان‌ان (ANI — Qatar PM says Strait of Hormuz situation "very difficult, very challenging") وضعیت تنگهٔ هرمز را «بسیار دشوار و چالش‌برانگیز» و «غیرقابل‌قبول» خواند: «این آبراه همیشه یک مسیر بین‌المللی بوده... باید به این دستکاری و باج‌گیری از آبراه‌ها پایان دهیم.» او افزود دوحه هفته‌های گذشته تلاش کرده دیپلماسی میان ایران و آمریکا را دوباره به مسیر بازگرداند.

عربستان: واشنگتن‌پست از اسناد محرمانه دربارهٔ احتمال برنامهٔ هسته‌ای گزارش داد

به گزارش پیشین جروزالم‌پست، اسناد طبقه‌بندی‌شدهٔ اطلاعاتی آمریکا هشدار می‌دهد ریاض احتمال توسعهٔ سلاح هسته‌ای را کنار نگذاشته است. واشنگتن‌پست (بازنشر Spokesman-Review) منبع اصلی این گزارش است و جروزالم‌پست آن را بازنویسی کرده است: طبق توافق همکاری هسته‌ای غیرنظامی با ترامپ، غنی‌سازی اورانیوم در گام نخست به کمتر از ۵ درصد محدود است و پس از مطالعهٔ تکمیلی و توافق کتبی می‌تواند تا ۲۰ درصد افزایش یابد — بدون الحاقیهٔ پروتکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای بازرسی گسترده. بیست کارشناس منع اشاعه، از جمله هانس بلیکس، این هفته در نامه‌ای به کنگره هشدار دادند سازوکار بازرسی پیشنهادی ممکن است توسعهٔ پنهان تسلیحات را کشف نکند.

اقتصاد جنگ: کمیسر انرژی اروپا هشدار «بحران قیمت» داد؛ بورس تهران ریزش کرد، دارو کمیاب ماند

به گزارش بلومبرگ، دان یورگنسن، کمیسر انرژی اتحادیهٔ اروپا، در نامه‌ای به تاریخ جمعه (۲۵ سپتامبر) به وزرای انرژی کشورهای عضو هشدار داد اتحادیه با «بحران قیمتی مرتبط با بحران عرضه» روبه‌روست — ناشی از وابستگی اروپا به سوخت‌های فسیلی وارداتی در سایهٔ جنگ ایران. او از دولت‌ها خواست پیش از فصل سرما آماده شوند، تزریق گاز به مخازن ذخیره را ادامه دهند و در صورت نیاز مصرف گاز و برق را کاهش دهند؛ اتحادیه به گفتهٔ او نسبت به زمستان ۲۰۲۱ (زمانی که روسیه عرضهٔ گاز را محدود کرد) آماده‌تر است، اما دولت‌ها باید آمادگی خود را برای این زمستان تقویت کنند. رویترز نیز همین نامه را گزارش کرده است — Reuters (از طریق Al Arabiya) — EU warns of energy 'price crisis,' asks countries to consider curbing demand.

در داخل ایران، الجزیره — Medicine shortages grow in Iran as US tightens sanctions, blockade در ۹ سپتامبر (۱۸ شهریور) گزارش داده بود حدود ۸۰۰ قلم دارو در سراسر کشور کمیاب است، از جمله نزدیک به ۹۰ داروی ضروری یا نجات‌بخش، به گفتهٔ هادی احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان ایران؛ به نوشتهٔ الجزیره، تحریم‌ها شبکه‌های مالی و لجستیکی خرید دارو و مواد اولیه را فلج کرده است. اما همین سخنگو روز ۳ مهر به خبرآنلاین — وضعیت تأمین دارو بهتر شده گفت وضعیت تأمین دارو «بهتر از دوران جنگ» شده و کمبودها «به مرز بحران نرسیده»، هرچند قیمت‌ها به‌طور قطع بالا رفته و در برخی داروهای قلب و عروق کسری وجود دارد.

به گزارش خبرگزاری مهر — ریزش بیش از ۱۰۳ هزار واحدی شاخص کل بورس، شاخص کل بورس تهران در پایان معاملات ۴ مهر با ریزشی نزدیک به ۱۰۴هزار واحد به رقم حدود ۷ میلیون و ۱۵۳هزار واحد رسید. عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، اعلام کرد تورم نقطه‌به‌نقطه پس از ۱۵ ماه روند افزایشی، از ۸۴٫۴ درصد در مرداد به ۸۳٫۸ درصد در شهریور کاهش یافته است (تابناک — همتی: تورم نقطه به نقطه پس از ۱۵ ماه کاهشی شد). به گزارش دنیای اقتصاد (از طریق عصر ایران)، برآوردها نشان می‌دهد تورم نقطه‌به‌نقطه در اسفند ۱۴۰۵ در سناریوی تشدید تنش حدود ۹۹ درصد، و در سناریوهای ثبات یا کاهش تنش به‌ترتیب حدود ۸۰ و ۶۲ درصد خواهد بود.

زندانیان و صحنهٔ داخلی: حکم اعدام برای کمک‌رسان به مجروحان اعتراضات دی‌ماه

به گزارش ایران‌وایر به نقل از هرانا، شعبهٔ اول دادگاه انقلاب مشهد محبوبه شعبانی، زن ۳۳ ساله‌ای که ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ در ارتباط با اعتراضات دی‌ماه بازداشت شده بود، را به اتهام «اقدام عملیاتی جهت تحکیم اسرائیل، آمریکا و عوامل وابسته به گروه‌های اپوزیسیون» به اعدام محکوم کرده است. طبق این گزارش، یکی از مواردی که به طرح این اتهام منجر شد کمک شعبانی به معترضان مجروح در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی در مشهد بوده؛ او با موتورسیکلت خود مجروحان را به بیمارستان‌ها منتقل می‌کرد. شعبانی پدر و مادر خود را از دست داده و فعالان حقوق‌بشر پیش‌تر دربارهٔ نبود حمایت خانوادگی و احتمال صدور حکم اعدام برای او هشدار داده بودند.

هم‌زمان، به گزارش ایران‌وایر، امیرحسین موسوی، زندانی سیاسی محبوس در اوین که با نام کاربری «جیمز بی‌دین» در ایکس فعالیت می‌کرد و ۲۸ آذر ۱۴۰۳ در فرودگاه مهرآباد بازداشت شده بود، اکنون در شعبهٔ ۱۵ دادگاه انقلاب تهران با دو اتهام «محاربه» و «افساد فی‌الارض» روبه‌روست — اتهام‌هایی که می‌توانند به حکم اعدام منجر شوند. زمان جلسهٔ بعدی دادگاه هنوز اعلام نشده است.

به گزارش سی‌بی‌اس‌نیوز — Bipartisan senators press Rubio to prioritize release of American journalist held in Iran در ۳۱ شهریور (۲۲ سپتامبر)، چهار سناتور آمریکایی از هر دو حزب در نامه‌ای به مارکو روبیو خواستند آزادی رضا ولی‌زاده، روزنامه‌نگار ایرانی-آمریکایی زندانی در اوین، «اولویت فوری» شود و هشدار دادند وضعیت جسمی او «به‌طور چشمگیری وخیم شده» و از دسترسی به اسپری آسم محروم است؛ رایان فیهی، وکیل او، نیز خواستار آزادی فوری‌اش شد. فیهی پیش‌تر در خرداد به سی‌بی‌اس‌نیوز گفته بود ولی‌زاده از زمان آتش‌سوزی ناشی از حملهٔ اسرائیل به اوین در ژوئن ۲۰۲۵ به‌سختی و بدون سرفه سخن می‌گوید.

در جبههٔ داخلی، به گزارش ایران‌اینترنشنال — تایید حکم شلاق و ممنوعیت فعالیت پرستو احمدی و عوامل کنسرت کاروانسرا در ۳ مهر، شعبهٔ ۱۶ دادگاه تجدیدنظر استان قم حکم ۷۴ ضربه شلاق، دو سال ممنوعیت فعالیت و دو سال ممنوع‌الخروجی پرستو احمدی، خوانندهٔ زن، و هفت نفر دیگر از نوازندگان و عوامل «کنسرت کاروانسرا» را بدون تغییر تأیید کرد. هم‌زمان، به گزارش هرانا — شیدا صابری در شیراز بازداشت شد، شیدا (بهسا) صابری، بازیگر و فعال حقوق زنان، ۲۹ شهریور در شیراز بازداشت و به زندان عادل‌آباد منتقل شد.

کانال تلگرامی مخالف «DEJradio» مدعی شد احمدرضا محمدرضایی، از نیروهای نیروی هوافضای سپاه پاسداران در بوشهر، به‌طور مشکوکی کشته شده است؛ این ادعا گزارش شده است و بیستون نتوانسته آن را مستقلاً تأیید کند. هم‌زمان، رسانه‌های دولتی از جمله تسنیم — تشییع باشکوه پیکر شهید نیروی هوافضا با حضور پرشور مردم قدرشناس بوشهر مراسم تشییع او در بوشهر را با عنوان «شهید» پوشش دادند و علت مرگ را «سانحه» حین انجام مأموریت (به نوشتهٔ فارس، «سانحهٔ تصادف») اعلام کردند.

⚠️ ادعای مرگ مشکوک محمدرضایی صرفاً از یک کانال تلگرامی مخالف نظام نقل شده و هیچ منبع مستقل آن را تأیید نکرده؛ روایت رسمی مرگ او را ناشی از سانحهٔ رانندگی حین مأموریت می‌داند و جزئیات بیشتری ارائه نکرده است. این مورد باید تا تأیید بیشتر به‌عنوان ادعای تأییدنشده در نظر گرفته شود.

واکنش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی

ائتلاف به رهبری عربستان سعودی در یمن اعلام کرد بامداد شنبه پدافند هوایی این کشور دو موشک بالستیک شلیک‌شده به سمت خمیس‌مشیط و دو پهپاد به‌سوی ریاض را رهگیری کرده؛ به گزارش عرب‌نیوز — Coalition defenses thwart Houthi missile and drone attack on Riyadh, Khamis Mushayt، سرهنگ ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف، از رهگیری آن‌ها خبر داد؛ در همین حال، به گزارش Nukta — Saudi coalition intercept Houthi drones targeting Riyadh and ballistic missiles over Khamis Mushait، حزام الاسد، عضو دفتر سیاسی حوثی‌ها، این عملیات را «تمرینی کوچک برای تشدید تمام‌عیار» خواند.

⚠️ ادعای عضو دفتر سیاسی حوثی دربارهٔ «تمرین برای تشدید تمام‌عیار» بیانیهٔ بازدارندگی یک‌طرفهٔ گروه مسلح است و بدون تأیید مستقل باید صرفاً به‌عنوان تهدید تبلیغاتی در نظر گرفته شود.

رجب طیب اردوغان در مصاحبهٔ کتبی اختصاصی با نیوزویک (منتشرشده جمعه ۳ مهر) گفت آنکارا تلاش پ‌ک‌ک/پژاک برای سوءاستفاده از تحولات ایران را از نزدیک زیر نظر دارد و نسبت به مداخلهٔ خارجی هشدار داد؛ به گزارش Anadolu (از طریق Anews) — Erdoğan: Mecca defense pact not aimed at Iran or Israel، او تأکید کرد پیمان دفاعی مکه با عربستان و پاکستان علیه ایران یا اسرائیل نیست.

به گزارش Reuters (از طریق U.S. News) — France mulls new UN Security Council resolution on Hormuz, diplomats say در ۳۱ شهریور (۲۲ سپتامبر)، فرانسه در هماهنگی با آمریکا و پس از دیدار مکرون-ترامپ در نیویورک در حال تدوین قطعنامه‌ای در شورای امنیت سازمان ملل برای استقرار یک مأموریت بین‌المللی جهت بازگرداندن تردد آزاد در تنگهٔ هرمز است؛ تلاش‌های پیشین در سازمان ملل به دلیل نگرانی روسیه و چین از جانبداری علیه تهران، حمایت این دو عضو دارای حق وتو را جلب نکرده بود.

رضا پهلوی، ولیعهد سابق و چهرهٔ اپوزیسیون، روز ۳ مهر در پیامی به رئیس‌جمهور کلمبیا از تصمیم این کشور برای قطع روابط دیپلماتیک با جمهوری اسلامی (که از ۲۸ شهریور اجرایی شد) استقبال کرده بود — رضا پهلوی — Message to the President of Colombia on Severing Diplomatic Relations. محمدجعفر قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌جمهور، روز ۳ مهر در صداوسیما گفته بود در مراسم روز ملی عربستان به مقام‌های سعودی گفته «انشاءالله برد موشک‌هایمان به آمریکا برسد» تا به‌جای پایگاه‌های آمریکا در خاک عربستان «به خود کاخ سفید» موشک بزنند — خبرآنلاین — قائم‌پناه: به عربستانی‌ها گفتم انشاءالله برد موشک‌هایمان به آمریکا برسد.

⚠️ سخن قائم‌پناه یک آرزوی لفظی است، نه ادعای توانایی موشکی موجود؛ برد موشک‌های ایران به خاک آمریکا از سوی هیچ منبع مستقلی تأیید نشده و این اظهار باید به‌عنوان لفاظی تبلیغاتی در نظر گرفته شود.

شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، روز جمعه ۳ مهر از تریبون مجمع عمومی خواستار باز نگه‌داشتن تنگهٔ هرمز و باب‌المندب شده بود — Dawn — At UNGA, PM Shehbaz says Hormuz, Bab al-Mandab must remain open. ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، همان روز در سن‌پترزبورگ گفته بود مسکو هیچ برنامه‌ای برای اقدام نظامی علیه اروپا ندارد — Meduza — Putin says Russia will not attack Europe. شی جین‌پینگ نیز روز ۳ مهر در پایان سفر رسمی به واشنگتن ترامپ را به سفر دوباره به چین دعوت کرده و گفته بود امسال دو فرصت دیگر برای دیدار وجود دارد: اجلاس آپک در چین و نشست گروه ۲۰ در میامی در دسامبر — Yahoo News — Xi invites Trump to visit China again this year.

دربارهٔ این گزارش

این گزارش جامع روزانه یک کار گردآوری و تألیف تحریریه است: در طول روز ۴ مهر ۱۴۰۵، رویدادها در ۱۲ نوبت به‌روزرسانی (۳ بازنویسی کامل و ۹ افزودن) تجمیع شد. هر مدعا به منبع اصلی خود ارجاع دارد و هرجا روایتی صرفاً از منابع حکومتی یا تک‌منبعی آمده، با نشانهٔ ⚠️ مشخص شده است.