خلاصهٔ اجرایی — عصر چهارشنبه ۱۵ مهر، در سومین سالگرد ۷ اکتبر، هرمز به داغ‌ترین نقطهٔ خود از آغاز جنگ رسیده است. به گزارش رویترز به نقل منابع ردیابی دریایی، حمله به نفتکش‌ها این هفته به بالاترین سطح هفتگی از آغاز جنگ رسیده؛ مؤسسهٔ واشنگتن از ۶ مهر دست‌کم ۱۲ نفتکش هدف‌گرفته‌شده می‌شمارد، کاپیتان‌ها برای عبور ماهانه ۱۰۰ هزار دلار حق خطر می‌گیرند و مشاور فرمانده سپاه وعده داده «مسیرهای غیرقانونی» تنگه «به‌زودی» بسته می‌شود—در حالی که مارکو روبیو می‌گوید تهران «کنترل تنگه را کاملاً از دست داده» و نفت تقریباً به اندازهٔ پیش از جنگ بیرون می‌رود. در همین روزها، به گزارش انحصاری رویترز، جمهوری اسلامی با وجود محاصره و ریالِ در سقوط، ۲۰۰ میلیون دلار نقد با کارمزد ۲۰ درصدی به حزب‌الله رسانده است. در واشنگتن، جی‌دی ونس پایان جنگ را به کاهش «معنادار» غنی‌سازی گره زده و روبیو هشدار می‌دهد تهران می‌کوشد ارتشی متعارف و «دست‌نیافتنی» بسازد؛ مقامی آمریکایی می‌گوید پایگاه فرفورد در بریتانیا با تهدیدهای مرتبط با ایران برای کشتن نیروهای آمریکایی و نابودی هواپیماها روبه‌رو بود. در یمن، حوثی‌ها فرودگاه عدن را با موشک زدند و ادعای حمله به ریاض و ابها کردند، و ترکیه به گزارش رویترز پدافند هوایی و اپراتور پهپاد به عربستان می‌فرستد. در داخل، پزشکیان از «جنگ تمام‌عیار» و تعطیلی مراکز فرهنگی برای صرفه‌جویی انرژی می‌گوید، معاون اولش از کسری روزانه ۲۵۰ میلیون مترمکعب گاز هشدار داده، مجلس مصاحبه با رسانه‌های «متخاصم» را جرم‌انگاری کرده و قوه قضاییه ۴۷۶ پرونده مرتبط با جنگ گشوده است؛ قالیباف هم به‌طور کم‌سابقه‌ای از ترس تکرار ۱۸ و ۱۹ دی پرده برداشت. در برابر، بنیاد فردریش نئومان آلمان جایزهٔ آزادی ۲۰۲۶ را به ملت ایران اهدا می‌کند و شاهزاده رضا پهلوی آن را به امانت دریافت خواهد کرد.

تازه‌ترین‌ها

🔎 متن کامل گزارش بلومبرگ پشت دیوار پرداخت است و جمع‌بندی بالا بر پایهٔ عنوان و چکیدهٔ منتشرشدهٔ آن است.

⚠️ این ادعا تا این لحظه از سوی ارتش اسرائیل یا رسانه‌های معتبر تأیید نشده و منبع بازنشر آن رسانهٔ حکومتی است؛ آن را خبر قطعی تلقی نکنید.

هرمز: «کنترل از دست رفته» یا کریدوری پرخطر؟ ۱۲ نفتکش، حق خطر ۱۰۰ هزار دلاری و تنگه‌ای که نفت را رد می‌کند اما دیزل را نه

به گزارش صدای آمریکا به نقل از رویترز، وزارت خارجهٔ هند اعلام کرد یک پرتابهٔ ناشناس به نفتکش «آن پیس» (On Peace) با پرچم پاناما هنگام عبور از تنگهٔ هرمز اصابت کرد و ۱۲ خدمه زخمی شدند؛ ۱۱ نفر از مجروحان هندی‌اند و با کمک مقام‌های عمانی به خصب منتقل شدند. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) پیش‌تر، بی‌آنکه نام کشتی را اعلام کند، از اصابت پرتابه به یک نفتکش در تنگه و آتش‌سوزی در موتورخانهٔ آن خبر داده بود (UKMTO، هشدار ۱۵۶-۲۶، ۱۳ مهر). هند با ابراز «نگرانی شدید» خواستار توقف فوری حمله به کشتی‌های تجاری شد. هنوز کسی مسئولیت را نپذیرفته، اما شرکت اطلاعات دریایی ماریسکس از دست‌کم هفت حمله به نفتکش‌ها در یک هفتهٔ گذشته خبر می‌دهد و احتمال می‌دهد نیروهای جمهوری اسلامی موشک‌ها را به سوی محدوده‌ای از پیش تعیین‌شده در تنگه شلیک می‌کنند و این موشک‌ها ممکن است ردّ راداری هر کشتی‌ای را که در آن محدوده است رهگیری کنند.

این حمله ادامهٔ الگویی است که از یکشنبه شتاب گرفته. به گزارش ایران‌وایر، UKMTO دوشنبه ۱۳ مهر اعلام کرد یکشنبه‌شب پرتابه به یک نفتکش LPG و حدود دو ساعت بعد به یک نفتکش نفت خام اصابت کرده و سپاه نفتکش سومی را در ۱۱ مایلی شمال خصب تهدید کرده تا بازگردد. بلومبرگ می‌نویسد سپاه حملات را درست زمانی تشدید کرده که جریان نفت و گاز رو به افزایش است. وزارت دفاع عمان نیز اعلام کرد یک کشتی تجاری با پرچم پاناما در ۱۰ مایلی شمال شرق لیما در استان مسندم هدف قرار گرفت و دچار آتش‌سوزی شد و ۱۰ سرنشین آن به بیمارستان خصب منتقل شدند (ایرنا (از طریق شهرآرانیوز)، ۱۴ مهر).

🔎 مسئولیت حمله به «آن پیس» را هیچ طرفی نپذیرفته؛ انتساب آن به سپاه بر پایهٔ الگوی حملات اخیر، تهدیدهای علنی سپاه علیه کشتی‌های «بی‌مجوز» و ارزیابی ماریسکس است. بیانیهٔ وزارت دفاع عمان دربارهٔ حادثهٔ مسندم را بیستون تنها در بازنشر ایرنا دیده است؛ پرچم پاناما، محل حادثه و انتقال مجروحان به خصب نشان می‌دهد احتمالاً همان حادثهٔ «آن پیس» است، هرچند شمار افراد (۱۰ تخلیه‌شده در برابر ۱۲ زخمی) متفاوت گزارش شده است.

ابعاد این کارزار از یک حادثهٔ منفرد بسیار فراتر است. نوعم ریدان، پژوهشگر مؤسسهٔ واشنگتن که نقشهٔ حملات دریایی منطقه را از ۲۰۱۷ دنبال می‌کند، می‌شمارد که از ۶ مهر دست‌کم ۱۲ نفتکش در تنگهٔ هرمز هدف گرفته شده‌اند—بیشترشان نفتکش نفت خام و دست‌کم سه فروند مرتبط با شرکت کره‌ای سینوکور:

@NoamRaydan — ۱۵ مهر، ۰۲:۱۹

At least 12 tankers have been attacked in the Strait of Hormuz since September 28. Most were crude oil tankers; at least 3 linked to Sinokor. There has also been at least 1 hailing incident… Iran has been targeting this area, the Omani corridor, for some time. As I have repeatedly argued, its aim remains to keep the corridor a high-risk lane, regardless of the number of attacks.

ترجمه/خلاصه: از ۶ مهر دست‌کم ۱۲ نفتکش در هرمز مورد حمله قرار گرفته‌اند؛ هدف جمهوری اسلامی، فارغ از شمار حملات، پرخطر نگه داشتن «کریدور عمانی» تنگه است.

مشاهده در X

به تعبیر سی‌ان‌بی‌سی، همین حملات بازگشت شکنندهٔ صادرات نفت خلیج فارس را تهدید می‌کند.

داده‌های تازه این تصویر را تأیید می‌کند: به گزارش رویترز به نقل منابع ردیابی کشتیرانی، حمله به نفتکش‌ها در هرمز در هفتهٔ ۶ تا ۱۳ مهر با دست‌کم ۱۲ حمله به بالاترین سطح در هر هفته از آغاز جنگ رسیده است (تایمز اسرائیل). تهران پیام را صریح‌تر هم کرده: محمدرضا نقدی، مشاور فرمانده کل سپاه، به خبرگزاری فارس گفت «مسیرهای غیرقانونی» در تنگهٔ هرمز—اشاره به کریدور عمانی که کشتی‌ها بی‌مجوز سپاه از آن می‌گذرند—«به‌زودی بسته می‌شوند» (رویترز، X/@Osint613). هم‌زمان یدالله جوانی، معاون دفتر سیاسی سپاه، به نقل ایرنا مدعی شد ناوگان «دشمن» بیش از هزار کیلومتر از آب‌های ایران عقب رانده شده و «جرئت نزدیک شدن ندارد»؛ ادعایی که با خروج موقت ناو بوش هم‌زمان شده و آمریکا تأییدش نکرده است (Middle East Eye).

⚠️ «بستن مسیرهای غیرقانونی» پیش‌تر هم در تیر و مرداد از زبان سپاه شنیده شده بود؛ تهدید تازه با اوج حملات هم‌زمان است، اما توان سپاه برای بستن واقعی کریدوری که زیر چتر محاصرهٔ دریایی آمریکاست، هنوز اثبات نشده است.

هزینهٔ این کارزار را بازار کار دریانوردی نشان می‌دهد. به گزارش فایننشال تایمز که ایران اینترنشنال بازتاب داد (فایننشال تایمز (از طریق ایران اینترنشنال))، مالکان کشتی‌ها برای ترغیب خدمه «حق خطر» می‌پردازند: کاپیتان نفتکش‌ها برای عبور از هرمز دستمزدی معادل ماهانه ۱۰۰ هزار دلار و برای هر سفر ۵۰ هزار دلار پاداش می‌گیرند و ملوانان عادی چهار تا شش برابر دستمزد معمول. به نوشتهٔ همین گزارش، بیشتر کشتی‌ها شب‌ها و با فرستندهٔ GPS خاموش از تنگه می‌گذرند.

تصویر کلان اما تنگهٔ بسته نیست—و واشنگتن روی همین تکیه می‌کند. مارکو روبیو، وزیر خارجهٔ آمریکا، چهارشنبه در آتن گفت: «تنگهٔ هرمز باز است. تقریباً به همان اندازهٔ پیش از آغاز این جنگ نفت از آن بیرون می‌رود. پس آن‌ها کنترل تنگه را کاملاً از دست داده‌اند» (عرب نیوز). رئیس شرکت ویتول می‌گوید در هفت تا ده روز گذشته روزانه حدود ۱۲ میلیون بشکه نفت خام و دو میلیون بشکه فرآورده با نفتکش از خاورمیانه خارج شده و عربستان انتقال نفت از خط لولهٔ شرق به غرب را به ۵٫۸ میلیون بشکه در روز رسانده است (ایران اینترنشنال). به نوشتهٔ وال‌استریت ژورنال، کشتی‌ها اکنون تقریباً به اندازهٔ پیش از جنگ نفت خام از هرمز بیرون می‌برند، اما دیزل—سوختی که جهان بیش از همه کم دارد—تقریباً جابه‌جا نمی‌شود. وائل سوان، مدیرعامل شل، می‌گوید صادرات نفت خاورمیانه به نزدیک ۸۰ درصد سطح پیش از جنگ رسیده است (بلومبرگ)، اما سی‌ان‌بی‌سی به نقل داده‌های کپلر می‌نویسد عبور نفت خام از هرمز در هفتهٔ منتهی به ۱۲ مهر حدود ۱۰٫۳ میلیون بشکه در روز، یعنی ۲۳ درصد کمتر از سطح پیش از جنگ، بوده و حملات تازه این بازگشت را آسیب‌پذیر کرده است (CNBC). هفت عضو اصلی اوپک‌پلاس به گزارش آسوشیتدپرس یکشنبه ۱۲ مهر توافق کردند سقف تولید ماه نوامبر را ثابت نگه دارند، در حالی که برنت بالای ۱۰۰ دلار است، و اداره اطلاعات انرژی آمریکا پیش‌بینی قیمت را دوباره بالا برده است (رویترز). بازار با این حال آرام نیست: قیمت نفت هم‌زمان با شتاب گرفتن حملات به نفتکش‌ها بالا رفت (بلومبرگ) و برنت چهارشنبه با حملات حوثی‌ها به عربستان و خطر توفان در خلیج مکزیک به حدود ۱۰۱٫۵ دلار رسید (ایران اینترنشنال)؛ شل انتظار حاشیهٔ سود رکوردی پالایش دارد (رویترز) و به گزارش مهر به نقل الجزیره (الجزیره (از طریق مهر))، هیئت‌مدیرهٔ آژانس بین‌المللی انرژی قرار بود بعدازظهر چهارشنبه در نشستی غیررسمی پیشنهاد آزادسازی ذخایر نفت و گازوئیل را بررسی کند؛ پیش‌تر گروه هفت با آزادسازی ۱۰۰ میلیون بشکه از ذخایر اضطراری موافقت کرده بود. پیامد به همسایگان هم رسیده: عراق که صادراتش از مسیرهای دریایی مختل شده، ارزش رسمی پول ملی خود را کاهش داد (آسوشیتدپرس).

برای تهران، معنای این ارقام تلخ است: به گزارش رویترز (از طریق ذا استاندارد)، با کاهش عرضهٔ ایران، پالایشگاه‌های مستقل چینی خرید نفت عراق و قطر را برای تحویل مهر و آبان افزایش داده‌اند؛ علی قلی‌زاده این خبر را بازتاب داد:

@Alighazizade — ۱۴ مهر، ۲۰:۰۷

رویترز: با کاهش عرضه نفت ایران، پالایشگاه‌های چینی خرید نفت عراق و قطر را افزایش دادند. دیگر چین هم کاری برای‌تان انجام نمی‌دهد.

مشاهده در X

با این همه، شریان پنهان فروش نفت ایران کاملاً بسته نشده: نیویورک تایمز در دو گزارش هم‌زمان توضیح می‌دهد چگونه یک «اقتصاد سایه» در آسیا نفت ایران را همچنان جاری نگه می‌دارد (نیویورک تایمز) و چرا نفت ایران، به‌عنوان «بازیگری کوچک»، محدودیت‌های تحریم آمریکا را نشان می‌دهد (نیویورک تایمز).

تهران با این حال تنگه را اهرم چانه‌زنی نگه داشته: کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر خارجه، گفته شرط‌ها تقریباً همان شرط‌های توافق اسلام‌آباد در خرداد است و موضع نهایی دربارهٔ پاسخ آمریکا به «طرح هفت‌روزه» پس از بررسی داخلی اعلام می‌شود (AGBI).

واشنگتن: «دیوار فولادی»، شرط غنی‌سازی و یک ناو هواپیمابر

دونالد ترامپ سه‌شنبه‌شب در کاخ سفید و سپس در مراسم اعلام ساخت بزرگ‌ترین کشتی‌سازی تازهٔ آمریکا از جنگ جهانی دوم به این سو در اسپارووز پوینت مریلند (تاس)، لحن جنگ را بالا برد. او گفت نیروی دریایی آمریکا با «دیواری از فولاد» محاصرهٔ ایران را اجرا می‌کند تا امنیت هرمز تأمین شود (فاکس‌نیوز)، و به گزارش فاکس‌نیوز گفت باید کار ایران را تمام کرد و «تنها پرسش این است که به راه خوب یا نه‌چندان خوب». سنتکام نیز اعلام کرد در چارچوب اجرای محاصره، صدوسی‌امین کشتی تجاری را تغییر مسیر داده است (آروتص شوا). ترامپ در جملهٔ دیگری دربارهٔ رأس حکومت گفت:

@Osint613 — ۱۵ مهر، ۰۰:۰۲

President Trump on Iran:

Nobody knows who is running Iran. Maybe that's a good thing.

ترجمه/خلاصه: «هیچ‌کس نمی‌داند چه کسی ایران را اداره می‌کند. شاید این چیز خوبی باشد.»

مشاهده در X

ترامپ هم‌چنین گفت اقتصاد ایران «از دست رفته»، تورم به نزدیک ۳۰۰ درصد رسیده و وزیر نفت استعفا داده، و جنگ «خیلی زود» تمام می‌شود و قیمت‌ها «پایین می‌آیند» (فاکس‌نیوز).

⚠️ رقم «۳۰۰ درصد» تورم که ترامپ به زبان آورد با آمار در دسترس همخوانی ندارد؛ به گزارش ایران اینترنشنال (۱۱ مهر) به استناد مرکز آمار ایران، تورم نقطه‌به‌نقطه به رکورد ۸۹٫۸ درصد (نزدیک ۹۰ درصد) رسیده است.

شرط واشنگتن برای پایان جنگ را جی‌دی ونس روشن‌تر از همه بیان کرد. معاون رئیس‌جمهور در گفت‌وگوی اختصاصی با رویترز گفت پایان جنگ مشروط به کاهش «معنادار» ظرفیت غنی‌سازی است، نه وعدهٔ کاهش در آینده: «اگر سلاح هسته‌ای نمی‌خواهید، چرا سوخت ۶۰ درصد لازم دارید؟… ما حرف را با عمل معامله نمی‌کنیم.» به گفتهٔ او واشنگتن با پزشکیان و عراقچی گفت‌وگو می‌کند اما «کاملاً روشن نیست کشورشان چگونه تصمیم می‌گیرد»، و نیروهای جمهوری اسلامی گاه کشتی‌ها را در هرمز می‌زنند اما قادر به توقف صادرات انرژی نیستند (جروزالم پست). هم‌زمان وال‌استریت ژورنال صدای فرمان‌های رادیویی نیروی دریایی آمریکا در اجرای محاصره—از جمله هشدار «آمادهٔ شلیک»—را منتشر کرد.

روبیو همین خط را از آتن تکرار کرد: «ایران نمی‌تواند سلاح هسته‌ای داشته باشد—ساده، نقطه، پایان ماجرا»، و هر توافقی که برای آمریکا پذیرفتنی باشد باید این را تضمین کند. به گفتهٔ او تحریم‌های «فلج‌کننده» اقتصاد ایران را در «سقوط آزاد کامل» قرار داده، هر دلاری که به دست «روحانیان تندروی شیعه» می‌رسد خرج حزب‌الله و حماس می‌شود، و تهران می‌کوشید چنان توان متعارفی بسازد که «دست‌نیافتنی» شود (عرب نیوز). روبیو هم‌چنین گفت تهران «چندین فرصت» برای توافق هسته‌ای را از دست داده است (سی‌ان‌بی‌سی). به گزارش العربیه، او افزود تهران می‌کوشد توان نظامی متعارف عظیمی بسازد تا برنامهٔ هسته‌ای‌اش در برابر هر حمله‌ای مصون بماند و جمهوری اسلامی «هرگز» نباید به سلاح هسته‌ای برسد (X/@AlArabiya_Eng). ونس نیز بار دیگر گفت ایران برای پایان جنگ باید کاهش «معنادار» در غنی‌سازی بپذیرد (The Hill، Yahoo)، هرچند به گزارش سی‌بی‌اس به نظر می‌رسد لحن او در شروط هسته‌ای نرم‌تر شده است؛ الجزیره فهرست شروط تازهٔ آمریکا را مرور کرده و رویترز در گزارشی توضیحی وضعیت برنامهٔ غنی‌سازی را جمع‌بندی کرده است. در سوی دیگر، به گفتهٔ یک مقام ارشد جمهوری اسلامی به رویترز (به نقل X/@PolymarketIntel)، «هیچ مذاکرهٔ هسته‌ای با واشنگتن در جریان نیست»، تهران نخست خواهان تأمین شروط خود است و خط قرمزش به رسمیت شناختن غنی‌سازی از سوی آمریکاست؛ حقی که به گفتهٔ او ایران «هرگز» از آن دست نمی‌کشد.

جنجال روز اما جملهٔ ترامپ در گردهمایی انتخاباتی دوشنبه‌شب (۵ اکتبر به وقت آمریکا) در گرند آیلند، نبراسکا بود: «بگذارید لس‌آنجلس را بزنند، بگذارید سن‌دیگو را بزنند؛ این بهای بسیار کوچکی است» (رویترز). گوین نیوسام دستور پایش تهدید صادر کرد (د دزرت سان) و سپس خواستار فعال‌کردن اصلاحیهٔ بیست‌وپنجم برای برکناری رئیس‌جمهور شد (تایم)، کاخ سفید رسانه‌ها را به تحریف متهم کرد و گفت منظور این بود که آمریکا می‌جنگد تا ایران هرگز چنین توانی پیدا نکند (سالن)، و ناظران اشاعهٔ هسته‌ای به بیزنس اینسایدر گفتند ایران اساساً توان زدن کالیفرنیا را ندارد. در همین حال، به گزارش آسوشیتدپرس، بیشتر خانواده‌های نظامیانی که در مرگبارترین حملهٔ جنگ ایران کشته شدند در مراسم کاخ سفید حضور نداشتند و محبوبیت ترامپ در رکورد پایین ۳۲ درصد درجا زده است (فوربس). واکنش‌ها چهارشنبه هم ادامه یافت: کرن بس، شهردار لس‌آنجلس، از این سخنان «وحشت‌زده» شد (The Hill)، یک مشاور پیشین ترامپ آن را «ناشیانه و شلخته» خواند (The Hill) و جیمی کیمل گفت ترامپ را به کمیسیون ارتباطات فدرال گزارش می‌کند (USA Today).

هزینهٔ سیاسی جنگ در داخل حزب جمهوری‌خواه هم آشکار شده: در فایلی صوتی که فاش شده، کن پکستون، دادستان کل تگزاس، به‌طور خصوصی جنگ ایران را «بزرگ‌ترین مشکل ما، با فاصلهٔ زیاد» در انتخابات میان‌دوره‌ای خوانده است (Yahoo); یک تحلیلگر ارشد نظامی سی‌ان‌ان احتمال دستیابی ترامپ به توافق با ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای را ۶۰ درصد می‌داند (Yahoo). در کنگره نیز هزینهٔ جنگ به پرسش کشیده می‌شود. به گزارش نیویورک پست به نقل از خدمات پژوهشی کنگره، ارتش آمریکا در جنگ ایران ۸۱ هواپیما، پهپاد و بالگرد به ارزش حدود ۳٫۳ میلیارد دلار از دست داده یا آسیب‌دیده است. سناتور کریس مورفی می‌گوید پنتاگون اجازهٔ بازدید از پایگاه العدید در قطر را به او نداد و از جلسهٔ توجیهی سر باز زد—«تلاشی بی‌سابقه و خلاف قانون اساسی برای پنهان کردن هزینه‌های جنگ از کنگره»؛ پنتاگون به دستور محدودیت سفر پیت هگست استناد کرده است (جروزالم پست). حتی سوزان کالینز، سناتور جمهوری‌خواه مین، با رقیب دموکراتش هم‌صدا شده که جنگ ایران «به‌خوبی سنجیده نشده بود» (WGME). کاخ سفید از جملهٔ «لس‌آنجلس و سن‌دیگو» دفاع کرد (سالن)، اکسیوس یادآوری کرد برخی مکان‌ها از حفاظت ویژه در برابر حملهٔ هسته‌ای برخوردارند، و مدیرعامل دلتا می‌گوید همهٔ مسافران به‌خاطر جنگ ایران بیشتر می‌پردازند (CNN).

آرایش دریایی آمریکا هم در حال جابه‌جایی است. به گزارش صدای آمریکا به نقل فاکس‌نیوز، ناو هواپیمابر جورج اچ. دبلیو. بوش و ناوشکن دلبرت دی. بلک پس از پنج ماه پشتیبانی از عملیات علیه جمهوری اسلامی برای توقف بندری به پوکت تایلند رفته‌اند و جورج واشنگتن، مستقر در دریای عرب، اکنون تنها ناو هواپیمابر آمریکا در منطقه است؛ حدود ۱۷ شناور جنگی آمریکا در خاورمیانه‌اند. این عقب‌نشینی موقت است: ناو تئودور روزولت در راه منطقه است، یک گروه آبی‌ـ‌خاکی از سن‌دیگو اعزام شده و انتظار می‌رود بوش ظرف چند هفته بازگردد.

همین جابه‌جایی‌ها—از خلیج فارس تا بریتانیا—را نیویورک تایمز — «عقب‌نشینی ترامپ» روایت کرده است.

🔎 کاهش موقت شمار ناوهای هواپیمابر با تشدید حملات در هرمز هم‌زمان شده است؛ اما ادامهٔ اجرای محاصره—با ۱۳۰ کشتی تغییرمسیرداده—نشان می‌دهد توان دریایی آمریکا برای این مأموریت کاهش نیافته است.

یمن و عربستان: موشک کنار باند عدن، ادعای حمله به ریاض و ابها، و پیشروی متوقف ائتلاف

حوثی‌ها در بیانیه‌ای از صنعا مدعی سه عملیات با موشک بالستیک، موشک کروز و پهپاد علیه عربستان شدند—از جمله اصابت به فرودگاه ملک خالد ریاض و پالایشگاه آرامکو در رابغ—و از هواپیمایی‌ها خواستند جز مسیرهای مکه و مدینه از حریم هوایی سعودی پرهیز کنند (X/@Osint613، مهر). ساعتی پیش‌تر صدای انفجارهای شدید در شمال ریاض شنیده شده بود و آنتونیو گوترش از «تشدید شدید» ابراز نگرانی کرد (گلف نیوز). سازمان هواپیمایی عربستان بعداً، به نقل مهر از المیادین، اعلام کرد در حملات به فرودگاه‌های نجران و جازان دست‌کم سه نفر زخمی شده‌اند. پیش‌تر در همان روز، حساب EGYOSINT ویدئوهایی از آتش‌سوزی گسترده در مخازن ذخیرهٔ نفت پالایشگاه رابغ منتشر کرده بود (X/@EGYOSINT) و به گزارش رویترز روز ۱۱ مهر نیز آتش و دود در نزدیکی تأسیسات آرامکو در ریاض دیده شد.

⚠️ اصابت به فرودگاه ملک خالد و «به آتش کشیدن» رابغ ادعای خود حوثی‌هاست؛ مقام‌های سعودی زخمی شدن افراد در فرودگاه‌های نجران و جازان را تأیید کرده‌اند اما آسیب تازه به رابغ را نه.

در زمین، «عملیات سپیدهٔ یمن» که رشاد العلیمی با هدف بازپس‌گیری صنعا اعلام کرد، پیش می‌رود: نیروهای همسو با دولت قانونی بندر مخا را پس گرفتند و مواضعی در ذوباب نزدیک باب‌المندب را تصرف کردند؛ سخنگوی ائتلاف از پشتیبانی حدود ۱۰۰ جنگنده سخن گفت (وار زون، AP، جروزالم‌پست). حوثی‌ها اما عقب‌نشینی را انکار می‌کنند (CBS News) و به نقل مهر از خبرگزاری سبأ (وابسته به حوثی‌ها) مدعی کشتن عبدالرحمن الشمسانی، فرماندهٔ تیپ ۳۵ زرهی همسو با ریاض، و تصرف جبل مطران در تعز شده‌اند. بر پایهٔ ارزیابی ISW، تصرف شهر التربه به دست حوثی‌ها در ۱۲ مهر توان دولت برای تدارک نیروها در تعز را «به‌شدت محدود» کرده است. هادسون این کارزار را جبههٔ دوم مهار جمهوری اسلامی «فراتر از هرمز» می‌خواند، و بریجت توومی از بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها توضیح می‌دهد چرا حوثی‌ها اکنون پهپادها را در داخل یمن و با قطعات دومنظورهٔ چینی می‌سازند: سامانه‌های کامل ایرانی راحت‌تر کشف می‌شوند (X/@FDD).

اما پیشروی ائتلاف کند شده است. ISW ارزیابی پیشین خود دربارهٔ «فروپاشی» حوثی‌ها در دشت ساحلی را اصلاح کرد: به نوشتهٔ ISW — گزارش ۱۴ مهر، حوثی‌ها دست‌کم فعلاً پیشروی نیروهای دولت به سمت شمال را متوقف کرده‌اند و احتمالاً از این وقفه برای اعزام نیروی کمکی بهره می‌برند؛ ضدحملهٔ موفق دولت در کوهستان‌های شرق دشت می‌تواند پیشروی ساحلی را دوباره به جریان اندازد. نیروهای همسو با دولت مدعی تسلط بر یک قلهٔ راهبردی در تعز شده‌اند (الجزیره). حوثی‌ها پاسخ را به عمق کشانده‌اند: بامداد چهارشنبه به گفتهٔ وزارت حمل‌ونقل یمن دو موشک بالستیک و چند پهپاد باند و ترمینال مسافری فرودگاه بین‌المللی عدن—دروازهٔ اصلی مناطق خارج از کنترل حوثی‌ها—را هدف گرفت؛ به گزارش رویترز به نقل ایران اینترنشنال، یکی از موشک‌ها دقایقی پیش از فرود پرواز ۶۰۳ یمنیه از قاهره نزدیک باند اصابت کرد و هواپیما به جده هدایت شد (ایران اینترنشنال). ادارهٔ امنیت عدن می‌گوید حمله تلفاتی نداشت؛ ائتلاف سعودی سپس اعلام کرد یک موشک بالستیک در شمال ریاض و موشک دیگری به سوی خمیس مشیط را رهگیری و منهدم کرده است، موشک‌هایی که به گفتهٔ ائتلاف از صنعا، صعده و عمران شلیک شده بودند (رویترز (از طریق جروزالم‌پست)). به گزارش مهر به نقل المیادین، حوثی‌ها مدعی سرنگونی یک پهپاد شناسایی CH-4 سعودی بر فراز الجوف نیز شده‌اند. یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثی‌ها، مدعی حملهٔ پهپادی به فرودگاه ملک خالد ریاض و حملهٔ موشکی و پهپادی به فرودگاه بین‌المللی ابها و یک پایگاه هوایی در خمیس مشیط شد (NBC News، ایران اینترنشنال). به گزارش الجزیره، سازمان هواپیمایی کشوری عربستان می‌گوید حملات حوثی‌ها به فرودگاه‌های ابها و ملک خالد سه کشته و ۳۶ زخمی برجای گذاشته است. خبرگزاری حکومتی مهر نیز ویدئویی تازه از آسیب حملهٔ موشکی به پالایشگاه آرامکو در رابغ منتشر کرده است.

⚠️ گزارش‌های غیررسمی دربارهٔ کشته یا زخمی شدن افسران سعودی در حملهٔ عدن، ادعای سرنگونی پهپاد CH-4 و «تصاویر تازهٔ» رابغ از رسانه‌های حکومتی، هیچ‌کدام تأیید مستقل ندارند؛ ائتلاف از رهگیری موشک‌ها سخن گفته، اما به گزارش الجزیره سازمان هواپیمایی عربستان تلفات حمله به فرودگاه‌های ابها و ملک خالد را تأیید کرده است.

ریاض به‌جای آمریکا به متحدانش تکیه کرده است: پاکستان حدود ۸٬۰۰۰ نیرو و ۱۶ جنگندهٔ JF-17 در خاک سعودی دارد (جروزالم‌پست) و پس از نشست سه‌جانبهٔ عربستان، ترکیه و پاکستان، سه کشور از اجرای فوری تعهدات دفاع جمعی و فعال‌شدن «بازدارندگی جمعی» خبر دادند (ایندیپندنت، X/@EGYOSINT). اکنون نخستین جزئیات عملی این پیمان روشن شده: به گزارش رویترز، ترکیه پشتیبانی عمدتاً دفاعی و فنی—از جمله سامانه‌های پدافند هوایی، اپراتور پهپاد و اطلاعات و شناسایی—برای مقابله با حوثی‌ها به عربستان می‌فرستد، هرچند به گفتهٔ مقام‌ها هنوز نیرویی در چارچوب پیمان دفاعی مکه مستقر نشده است (رویترز (از طریق جروزالم‌پست)). رادیو اروپای آزاد حملات حوثی‌ها به عربستان را نخستین آزمون جدی این پیمان سه‌جانبهٔ عربستان، ترکیه و پاکستان می‌داند. بر پایهٔ ارزیابی ISW (X/@TheStudyofWar)، نیروهای دریایی و هوایی سعودی ۱۳ مهر دارایی‌های نظامی و دریایی حوثی‌ها را که می‌توانست برای حمله به کشتیرانی در باب‌المندب به کار رود هدف گرفتند. بهای انسانی هم بالا می‌رود: به گزارش سازمان بین‌المللی مهاجرت (جروزالم‌پست)، شمار آوارگان یمن از ۷۶ هزار در نیمهٔ شهریور به بیش از ۲۰۰ هزار نفر رسیده؛ تعز بیشترین آسیب را دیده و بیش از ۳۷۰۰ نفر از راه دریا به جیبوتی گریخته‌اند.

فرفورد و فلای‌دبی: سپاه در مظان طرح «تار عنکبوت» در خاک بریتانیا

پروندهٔ فرفورد روز سه‌شنبه شکل روشن‌تری گرفت. به نوشتهٔ وال‌استریت ژورنال، آمریکا یکشنبه دوازده بمب‌افکن B-1 را ناگهان از پایگاه بریتانیایی خارج کرد، چون مقام‌های آمریکایی و اروپایی نگران حملهٔ پهپادی پیچیده‌ای به دستور سپاه پاسداران بودند—الگویی شبیه «عملیات تار عنکبوت» اوکراین با پهپادهایی که از نزدیکی پایگاه پرتاب می‌شدند (ynet). رویترز به نقل مقام‌های آمریکایی بیم از طرح پهپادی منتسب به ایران را عامل خروج می‌داند و گیزمودو خروج از فرفورد را حلقهٔ تازه‌ای در زنجیرهٔ تخلیهٔ پایگاه‌های آمریکا از بیم پهپادها و موشک‌های ایرانی می‌داند. ترامپ پیش‌تر گفته بود اگر ایران پهپاد رزمی به بریتانیا آورده باشد «به‌شدت رنج خواهد کشید» (X/@RapidResponse47). برایان کلارک از هادسون در گفت‌وگو با DW (۱۳ مهر) پرسش اصلی را طرح کرده: هادسون — چرا پنتاگون با این شتاب همهٔ B-1ها را بیرون کشید؟—و وار زون می‌نویسد همین ماجرا حفره‌های پدافند هوایی بریتانیا را در کانون طرح تازهٔ «سپر بریتانیا» قرار داده است.

روایت رسمی چهارشنبه تندتر شد: به گفتهٔ یک مقام آمریکایی به AP (از طریق OPB)، پایگاه بریتانیایی با تهدیدهای مرتبط با ایران برای کشتن نیروهای آمریکایی و نابودی هواپیماها روبه‌رو بوده است؛ فاکس‌نیوز (از طریق یوتیوب) نیز از بیم مقام‌ها از حملهٔ پهپادی ایران پیش از خروج بمب‌افکن‌ها خبر داد. به گزارش ان‌پی‌آر تحقیقات دربارهٔ پیوند احتمالی ماجرا با جمهوری اسلامی ادامه دارد، و واشنگتن پست می‌نویسد این خروج نشان می‌دهد جمهوری اسلامیِ از نظر نظامی ضعیف‌تر چگونه هنوز آمریکا را در حالت آماده‌باش نگه می‌دارد.

🔎 وضعیت راستی‌آزمایی — خروج بمب‌افکن‌ها رسمی است و انتساب تهدید به سپاه اکنون از سوی مقام‌های آمریکایی و اروپایی به وال‌استریت ژورنال گفته شده؛ اما روبیو گفته نمی‌تواند پیوند مستقیم را تأیید کند، پلیس بریتانیا در ون‌های توقیف‌شده مادهٔ منفجره‌ای نیافته است.

در پروندهٔ فلای‌دبی نیز جزئیات تازه‌ای آمد. به گزارش ۱۳ مهر رویترز (عرب‌نیوز) به نقل منبعی آگاه از تحقیقات امارات، کمک‌خلبان عمانی همام الحمامی قصد داشت هواپیما را به فرودگاه بن‌گوریون بکوبد (روایتی که X/@visegrad24 بازتاب داد از ترمینال فرودگاه سخن می‌گوید)؛ او پیش‌تر هم در پروازی به تل‌آویو چنین نقشه‌ای داشت اما ظاهراً چون یکی از آشنایانش در هواپیما بود منصرف شد. دو مقام اسرائیلی نیز گفته‌اند او پیش از استخدام در فلای‌دبی نقشهٔ حمله را کشیده بود. نتانیاهو ۹ مهر گفته بود او «تلقین افراط‌گرایانهٔ اسلام‌گرا» را از سر گذرانده است (رویترز (از طریق اینترناتسیوناله)). ترامپ ۹ مهر گفته بود «بر اساس آنچه می‌شنوم» پاسخ پرسش دربارهٔ دست داشتن ایران «مثبت است» و اگر چنین باشد ایران «به‌شدت ضربه خواهد خورد» (AFP (از طریق Korea Times))، اما شواهد عمومی تاکنون بیشتر به افراط‌گرایی شخصی او اشاره دارد. هم‌زمان جروزالم‌پست گزارش می‌دهد به نقل شبکهٔ N12 از جلسهٔ کمیتهٔ فرعی اطلاعات کنست، بیش از ۱۲۰۰ خدمهٔ پروازی از کشورهای فاقد رابطه با اسرائیل، از جمله ایران، سوریه، لبنان و عمان، ممکن است وارد اسرائیل شده باشند؛ هرچند روشن نیست از کنترل مرزی گذشته‌اند یا فقط ترانزیت بوده‌اند. به گزارش تلگراف که جروزالم‌پست بازتاب داد (تلگراف (از طریق جروزالم‌پست))، الحمامی در آکادمی خلبانی L3 در بریتانیا آموزش دیده بود و پلیس نیوزیلند و تیم مشترک ضدتروریسم استرالیا (با حضور ASIO) دربارهٔ احتمال افراطی‌شدن او در این کشورها تحقیق می‌کنند. به گزارش وال‌استریت ژورنال که جروزالم پست بازتاب داد، فلای‌دبی الحمامی را در فوریه (بهمن–اسفند ۱۴۰۴) در جریان موج استخدام گستردهٔ خلبان به کار گرفت؛ این در حالی است که ادعا شده مقام‌های عمانی پیش‌تر به‌خاطر دیدگاه‌های افراطی او را از پرواز منع کرده بودند و استخدامش بدون بررسی کامل سوابق انجام شده است.

به گزارش رویترز که جروزالم پست بازتاب داد، عربستان که هواپیما هنگام حمله در حریم هوایی‌اش بود، یک تحقیق بین‌المللی ایمنی پرواز دربارهٔ پرواز FZ1073 گشوده است—جدا از تحقیق کیفری امارات که دادستان کل آن کشور ماجرا را «حملهٔ تروریستی» خوانده؛ اسرائیل، که تقریباً همهٔ ۱۷۲ سرنشین از شهروندانش بودند، هنوز به این تحقیق دعوت نشده است. پیامد دیپلماتیک هم رسیده: شرکت هواپیمایی ارکیا پروازهای بازگرداندن اسرائیلی‌ها از دبی را لغو کرد، چون مجوز پرواز شرکت‌های اسرائیلی از دبی از سوی مقام‌های امارات لغو شد (جروزالم پست).

🔎 نقش مستقیم تهران در ماجرای فلای‌دبی تأیید نشده؛ ادعای ترامپ برداشت شخصی رئیس‌جمهور است، نه یافتهٔ رسمی تحقیقات.

دیپلماسی و تهدید: میانجی‌گری قطر، هشدار «خطای محاسباتی» و موشک‌های «بیش از هزار کیلومتر»

وزارت خارجهٔ قطر تأیید کرد میانجی‌گری میان واشنگتن و تهران «بی‌وقفه» ادامه دارد و پیام‌ها رد و بدل می‌شود (به گزارش ایران اینترنشنال، X/@IranIntl_En)؛ ایران اینترنشنال از تبادل پیشنهادها خبر داده است (ایران اینترنشنال). در ظاهر اما هر دو طرف سخت ایستاده‌اند: عباس عراقچی یکشنبه گفت جنگ «راه‌حل نظامی ندارد»، در حالی که گفت‌وگوها ظاهراً در بن‌بست است (به نقل FDD از تایمز اسرائیل، X/@FDD_Iran)، و مسعود پزشکیان مذاکره با آمریکا را «بی‌معنا» خوانده و گفته هدف واشنگتن نه گفت‌وگو، که «سرنگونی جمهوری اسلامی» است (گلف نیوز). فارن پالیسی هم‌اکنون دربارهٔ «پرهیز از فاجعه در جنگ بعدی ایران» می‌نویسد—نشانه‌ای از این‌که در واشنگتن، پایان این دور جنگ به معنای پایان رویارویی دیده نمی‌شود. بازار اما به توافق خوش‌بین‌تر است: فیچ سولوشنز احتمال یک توافق مقدماتی آمریکا و ایران در سه‌ماههٔ نخست ۲۰۲۷ را ۷۰ درصد برآورد می‌کند—توافقی که می‌تواند هرمز را بازگشایی کند—و قیمت نفت را تا پایان سال در محدودهٔ ۱۰۰ تا ۱۰۵ دلار می‌بیند (سی‌ان‌بی‌سی). ساوت‌چاینا مورنینگ‌پست نیز می‌پرسد آیا نزدیکی پکن و واشنگتن و نشست‌های بیشتر شی و ترامپ می‌تواند به سود تهران تمام شود. در تهران، کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر خارجه، به گزارش مهر جداگانه با سفیران هند (سفیر تازه)، ژاپن (دیدار خداحافظی) و اسپانیا دیدار کرد. پزشکیان نیز در تماس تلفنی به مناسبت زادروز ولادیمیر پوتین، او را در جریان روند گفت‌وگوهای تهران و واشنگتن با میانجی‌گری پاکستان قرار داد و گفت توافق با آمریکا در صورت پایبندی واشنگتن به چارچوب‌های حقوقی «دور از دسترس نیست» (آناتولی، مهر).

بهنام بن‌طالبلو از بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها هشدار می‌دهد که میانجی‌گری «سروصداست، نه سیگنال» و جمهوری اسلامی برای تشدید آماده می‌شود: با وجود افزایش صادرات نفت، حمله به کشتی‌ها ادامه دارد، فرماندهان نظامی دوباره از آمادگی برای «عملیات پیش‌دستانه» سخن می‌گویند، حکومت جنگ را «سرنوشت‌ساز» و وجودی می‌نامد و حوثی‌ها از شلیک موشک بالستیک دست نکشیده‌اند (X/@therealBehnamBT). اسرائیل نیز همین نگرانی را دارد: به گزارش جروزالم پست، مقام‌های ارشد دفاعی به کابینهٔ امنیتی هشدار دادند که جمهوری اسلامی زیر فشار فزایندهٔ آمریکا و وخامت اقتصادی ممکن است دچار خطای محاسباتی شود و به اسرائیل موشک شلیک کند. سرلشکر شلومی بیندر، رئیس اطلاعات نظامی، محاصرهٔ دریایی را «بسیار مؤثر» خواند—«آمریکایی‌ها تنگه را خیلی بیشتر از ایرانی‌ها در کنترل دارند»—و افسران ارشد گفتند با محاصرهٔ هوایی «وضعیت هر روز بدتر می‌شود» (جروزالم پست). ارتش اسرائیل در سومین سالگرد ۷ اکتبر اعلام کرد در این سه سال حدود ۳۱ هزار راکت و موشک از غزه، لبنان، ایران، سوریه و یمن به سوی اسرائیل شلیک شده است (به نقل حساب Israel War Room، X/@IsraelWarRoom).

پول برای حزب‌الله، حتی در دل محاصره. به گزارش انحصاری رویترز به نقل دو منبع مستقیماً آگاه، حزب‌الله ماه گذشته ۲۰۰ میلیون دلار از جمهوری اسلامی دریافت کرده—به‌ظاهر برای کمک به آوارگان جنگ لبنان، با پرداخت اولیهٔ ۳۰۰۰ دلار به حدود ۵۰ هزار خانواده. واسطه‌ها برای جابه‌جایی پول ۲۰ درصد کارمزد—چهار برابر نرخ معمول—گرفته‌اند؛ مسیرهای عراق و دبی دیگر کار نمی‌کند و شرکت‌های واسطه در ترکیه هم زیر فشارند. به باور دشمنان حزب‌الله، پول اکنون «اکسیژن» این گروه است (جروزالم پست). این انتقال در حالی است که به نوشتهٔ همین گزارش، تهران در ۱۰ ماه نخست ۲۰۲۵ یک میلیارد دلار به حزب‌الله داده بود و تأمین مالی نیابتی‌ها پیش‌تر خشم معترضان داخلی را برانگیخته است—و این بار در زمانی که دولت پزشکیان حتی افزایش کالابرگ دهک‌های کم‌درآمد را به تعویق انداخته است.

🔎 دریافت مبلغ را یک مقام حزب‌الله تأیید کرده، بی‌آنکه منبع پول را نام ببرد؛ تهران هرگز تأمین مالی حزب‌الله را رسماً نپذیرفته است.

انزوای بین‌المللی تهران هم گسترده‌تر می‌شود: به جمع‌بندی جروزالم پست، ده کشور قارهٔ آمریکا سه‌شنبه (۶ اکتبر) در بیانیه‌ای مشترک «فعالیت تروریستی» جمهوری اسلامی را محکوم کردند و سه روز پیش‌تر ۵۶ کشور بر اجرای محدودیت‌های بازگشتهٔ سازمان ملل علیه برنامه‌های هسته‌ای، موشکی و پهپادی ایران تأکید کرده بودند؛ کلمبیا شهریورماه روابطش را با تهران قطع و سپاه را تروریستی اعلام کرد.

تهران به زبان تهدید ادامه می‌دهد. محمد اکرمی‌نیا، سخنگوی ارتش، که به گزارش ایسنا چهارشنبه گفت ایران سلاح و آمادگی لازم برای یک جنگ طولانی را دارد، پیش‌تر به خبرگزاری فارس گفته بود ارتش موشک‌های بیشتری با برد بیش از ۱۰۰۰ کیلومتر می‌سازد تا «دشمنان در فاصلهٔ دورتر» را هدف بگیرد (فارس (از طریق جروزالم‌پست))؛ محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، از «جبهه‌های تازه و غافلگیری‌های بزرگ‌تر» در صورت «اشتباه بعدی» دشمن گفته (ایران اینترنشنال)؛ هم‌چنین گزارش شده است که تهران به آمریکا و اسرائیل هشدار داده در هر جنگ تازه با سلاح‌های پیشرفته‌تر روبه‌رو می‌شوند و بیستون نتوانسته این هشدار را مستقلاً در منبعی دست‌اول تأیید کند. به نوشتهٔ یورونیوز، تهران اکنون آشکارا از حملات پیش‌دستانه سخن می‌گوید؛ سرلشکر عبداللهی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، در سالگرد ۷ اکتبر وعده داد حمایت از «مقاومت» تا «آزادی قدس» ادامه یابد (مهر) و منوچهر متکی در نشست اتحادیهٔ بین‌المجالس در دارالسلام گفت «به‌زودی حکم قصاص» عاملان کشتن رهبر پیشین صادر می‌شود (تهران تایمز). اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه، نیز آمریکا و اسرائیل را به عملیات «پرچم دروغین» برای توجیه جنگ متهم کرد (مهر). به گزارش ایران اینترنشنال به نقل مهر، هادی فرج‌وند، نمایندهٔ ایران در سازمان منع سلاح‌های شیمیایی، مدعی شد حملات آمریکا به ۱۱۱ تأسیسات پتروشیمی و دارویی آسیب زده است. صدور بیانیهٔ سپاه در سالگرد ۷ اکتبر نیز گزارش شده است و بیستون نتوانسته آن را مستقلاً تأیید کند. به گزارش مهر، تیمی از یگان ویژهٔ نیروی زمینی سپاه برای رزمایش مشترک ضدتروریستی سازمان همکاری شانگهای وارد بلاروس شده است؛ و شورای امنیت ملی اسرائیل از خطر بالای حمله از سوی ایران و حماس به اسرائیلی‌ها و یهودیان خارج از کشور هشدار داده است (تایمز اسرائیل). در همین حال، به گزارش ynet، پلیس اسرائیل می‌گوید دو زنی که در نامیبیا بازداشت شده و مادر و دختر اسرائیلیِ گمشده (مالی و لیئل یهلومی) پنداشته می‌شدند، در واقع مادر و دختری ایرانی بودند که با گذرنامهٔ جعلی خود را اسرائیلی معرفی کرده بودند؛ مادر و دختر اسرائیلی پس از دو ماه به خانه بازگشته‌اند.

⚠️ توان موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی پس از عملیات «خشم حماسی» به‌شدت فرسوده شده؛ تحلیل وار آن د راکس از چالش‌های جدی تهران برای بازسازی تولید موشک و پهپاد می‌گوید و ادعای «برد بیشتر» و آمار ۱۱۱ تأسیسات آسیب‌دیده را هیچ منبع مستقلی تأیید نکرده است.

در اروپا نیز فشار بر تهران بالا می‌رود: پارلمان نروژ طرحی را بررسی می‌کند که سپاه را در فهرست ملی سازمان‌های تروریستی نام می‌برد (ایران اینترنشنال)، دادگاه سه ایرانی متهم به جاسوسی علیه روزنامه‌نگاران ایران اینترنشنال در لندن آغاز شده (بی‌بی‌سی)، و تهران به نوشتهٔ عرب نیوز سفیر فرانسه را به‌خاطر «پاسخ خشونت‌آمیز» پلیس به اعتراضات دانش‌آموزی در فرانسه احضار کرده است—حکومتی که خود معترضان دی‌ماه را اعدام می‌کند. یک روز بعد، گزارش شده است که رسانه‌های حکومتی مدعی شدند سفارت فرانسه در تهران «مرکز» طرح «براندازی نرم» بوده است—گزارشی که بیستون نتوانسته آن را مستقلاً تأیید کند؛ خودِ این ادعا نیز بی‌سند است که با الگوی آشنای گروگان‌گیری دیپلماتیک جمهوری اسلامی همخوانی دارد. و در پروندهٔ هسته‌ای، تصاویر ماهواره‌ای که مؤسسهٔ علوم و امنیت بین‌الملل (ISIS) بررسی کرده از فعالیت دوباره در سایت «مین‌زاده‌ای» در حاشیهٔ شمال‌شرقی تهران حکایت دارد—تأسیسات مرتبط با توسعهٔ سلاح هسته‌ای که اسرائیل اسفندماه بمباران کرد: رفت‌وآمد منظم خودرو و خاک‌برداری گسترده (X/@TheGoodISIS، جروزالم پست). پیش‌تر نشانه‌های ساخت‌وساز تازه در «کوه کلنگ» نزدیک نطنز نیز گزارش شده بود—و همین است که شرط ونس دربارهٔ غنی‌سازی را به محور هر توافقی بدل می‌کند.

جنگ اقتصادی: «تحریم بی‌اخطار»، صفر صادرات و اعتراف پزشکیان

واشنگتن فشار را به نظام مالی جهانی گسترش داده است: به گزارش رویترز، وزارت خزانه‌داری به مؤسسات مالی خارجی هشدار داد هر معامله با ایران ممکن است به تحریم بدون اطلاع قبلی بینجامد. اسکات بسنت نتیجهٔ «عملیات طرد اقتصادی» را چنین جمع‌بندی کرد: ریال در پایین‌ترین سطح تاریخ و صفر بارگیری نفت خام ایران در ماه گذشته (X/@SecScottBessent). ذخایر شناور نفت ایران رو به اتمام است—به برآورد Kpler حدود ۱۵ میلیون بشکهٔ باقی‌مانده تا نیمهٔ اکتبر تخلیه می‌شود (ماریتایم اگزکیوتیو)، محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت، استعفا داده و حمید بورد سرپرست وزارت شده است (ایران‌وایر). پاک‌نژاد اما به گزارش تسنیم ادعای ترامپ دربارهٔ انگیزهٔ استعفایش را رد کرد و گفت استعفایش «ربطی به ادعاهای دیشب ترامپ ندارد».

🔎 پاک‌نژاد خودِ استعفا را تکذیب نکرده است؛ آنچه رد کرده، روایت ترامپ از دلیل آن است—و تسنیم نیز او را «وزیر پیشین نفت» می‌خواند.

اکنون خود حکومت نیز اعتراف می‌کند: به گزارش واشنگتن اگزمینر، یک مقام ارشد ایرانی پذیرفته که اقتصاد کشور به‌خاطر جنگ و محاصرهٔ آمریکا در وضعیت وخیمی است. عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی، کوشید پیش‌بینی بسنت دربارهٔ فروپاشی اقتصاد ایران را رد کند (ایران اینترنشنال)، اما خود رشد نقطه‌به‌نقطهٔ نقدینگی در پایان نیمهٔ نخست سال را ۵۱ درصد اعلام کرد (مهر)—رقمی که هرچند به گفتهٔ او از اوج ۵۴ درصدی مرداد پایین‌تر آمده، گویای تورم مهارنشده است. به گزارش شورای ملی مقاومت، رئیس قوه قضاییه در این فشار اقتصادی دربارهٔ هر اقدامی که مردم را «خشمگین» کند هشدار داده است—نشانه‌ای از هراس حکومت از خیابان. به گفتهٔ مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی (انتخاب)، نرخ سوم بنزین مصرف را حدود ۳ درصد کم کرده و مصرف CNG را حدود ۱۲ درصد بالا برده است. دلار در بازار آزاد چهارشنبه در محدودهٔ ۲۶۸ هزار تومان، نزدیک مرز روانی ۲۷۰ هزار تومان، معامله شد (اقتصادآنلاین).

اعتراف‌ها چهارشنبه از بالاترین سطح هم شنیده شد. مسعود پزشکیان اعلام کرد جمهوری اسلامی در «جنگ تمام‌عیار» است، پذیرفت که «نارسایی و قصور» باعث می‌شود «خیلی‌ها از ما دور شوند» (باشگاه خبرنگاران جوان)، وعده داد «تا آخرین نفس» برای بیرون بردن کشور از وضعیت کنونی تلاش کند (عصر ایران) و هشدار داد در صورت نیاز، برای صرفه‌جویی انرژی و حفظ تولید، مجموعه‌های فرهنگی و ورزشی تعطیل می‌شوند (عصر ایران). ریشهٔ این تهدید را معاون اول رئیس‌جمهور آشکار کرد: به گزارش دنیای اقتصاد، محمدرضا عارف گفت ۲۵۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید گاز عسلویه بر اثر حملات آمریکا و اسرائیل از دست رفته و کشور امسال با کسری ۱۰۰ تا ۲۵۰ میلیون مترمکعبی گاز روبه‌روست—آن هم در آستانهٔ زمستان. وزیر اقتصاد گفت صنعت بیمه ۵۰ همت (۵۰ هزار میلیارد تومان) بابت خسارت جنگ به خودروها و خانه‌ها پرداخت کرده است (انتخاب)، اما به گفتهٔ معاون وزیر رفاه (مهر)، افزایش اعتبار کالابرگ دهک‌های کم‌درآمد به «روزهای آینده» موکول شده چون تیم اقتصادی دولت هنوز بر سر مبلغ و شمار مشمولان توافق نکرده است. قالیباف نیز هشدار داد «دشمن» بر جنگ اقتصادی و ناآرامی داخلی متمرکز شده است (فرارو). هم‌زمان یک مدیر صنعت نفت در خوزستان به اتهام رشوه بازداشت شد (عصر ایران) و به گزارش ایران اینترنشنال، صرافی پارسیان، زیرمجموعهٔ بانک تحریم‌شدهٔ پارسیان، از نوامبر ۲۰۲۲ تا مه ۲۰۲۳ حدود ۳۶ میلیون دلار را از مجاری لایه‌لایه برای حکومت جابه‌جا کرده است.

پیامد جنگ از مرزهای ایران فراتر رفته: پاکستان به‌خاطر جهش قیمت‌ها ناشی از جنگ ایران به ۹ میلیون شهروند کم‌درآمد کمک نقدی می‌دهد (نیویورک پست). و بانک مرکزی کنیا نرخ بهره را با چشم به خطر تورمی جنگ ایران ثابت نگه داشت (بلومبرگ).

داخل ایران: موج اعدام، رهبر غایب و میلیون‌ها اتصال برای دورزدن سانسور

حکومت از پوشش جنگ برای سرکوب بهره می‌برد—عنوانی که المانیتور بر گزارش تازه‌اش گذاشته است. علیرضا سپاهی و علیرضا رئیسی، از بازداشت‌شدگان خیزش دی‌ماه ۱۴۰۴ در اصفهان، دوشنبه در زندان دستگرد اعدام شدند (رویترز، صدای آمریکا). سپاهی تنها یک روز پیش‌تر در زندان با نامزدش مهشاد کاشانی (۲۲ ساله، محکوم به پنج سال حبس) عقد کرده بود—به روایت ویزگراد۲۴ (X/@visegrad24) حتی اجازهٔ یک دیدار پس از ازدواج به آن دو داده نشد— و به نقل هرانا از منبعی نزدیک به خانواده، تصاویر دوربین مداربسته و مدارک دیگر نشان می‌داد هنگام حادثه در محل نبوده است. به گزارش هرانا، محسن بابائیان، دیگر بازداشتی دی‌ماه، به اتهام «محاربه» به اعدام محکوم شد و ایران‌وایر از حکم اعدام برزو رضایی، دیگر بازداشتی اعتراضات دی‌ماه، به اتهام «همکاری با دول متخاصم» خبر داده است. سرکوب به زندگی روزمره هم رسیده: به گزارش ایران اینترنشنال به نقل خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه (فارس (از طریق ایران اینترنشنال))، تالاری در قم پس از حضور علی دایی و همسرش در یک مراسم، به‌خاطر «رعایت نکردن حجاب» همسر او با دستور دادستان پلمب شد و برای برگزارکنندگان پروندهٔ قضایی تشکیل شد. به گزارش مهر به نقل فرمانده انتظامی خراسان رضوی، یک خودروی حامل مواد منفجره حدود ۱۵۰ کیلومتر پیش از ورود به مشهد پس از تماس یک شهروند متوقف و رانندهٔ آن بازداشت شد، و به گزارش مهر، عضوی از یک گروه کرد مخالف در ترکیه بازداشت شده و با خطر استرداد به ایران روبه‌روست.

دستگاه سرکوب پروندهٔ جنگ را نیز به ابزار تبدیل کرده است. به گزارش هرانا (X/@HRANA_English)، قوه قضاییه اعلام کرد در پیوند با دو جنگ اخیر ۴۷۶ پرونده گشوده و ۱۶۳ کیفرخواست صادر شده و ۲۵۰ پروندهٔ دیگر شامل ۱۸۹۵ نفر متهم به «همکاری با اسرائیل و کشورهای متخاصم» است. حکم اعدام امید گودرزوند چگینی، از معترضان دی‌ماه، در دادگاه تجدیدنظر تأیید شد (ایران‌وایر)، وکیل دادگستری بهاره آقایی به ۲۰ سال زندان محکوم شد (ایران‌وایر) و کامیل محمدی، برادرزادهٔ نرگس محمدی، ۹ مهر در مشهد بازداشت شد (هرانا). یک معترض بازداشت‌شده در دی‌ماه از شکنجه و اعدام نمایشی در بازداشت روایت کرده است (ایران اینترنشنال). مجلس نیز با ۱۷۴ رأی موافق به طرح جرم‌انگاری مصاحبه با رسانه‌های «متخاصم» خارجی رأی داد—طرحی که هنوز قانون نشده و باید از شورای نگهبان بگذرد (یورونیوز)، و به گزارش جروزالم پست پلیس اماکن تهران کافه‌های خیابان‌های صانعی و ایرانشهر را به‌خاطر «پرسه‌زنی» و موسیقی «مبتذل» هدف گرفته و یک گروه تئاتر ناچار شد پیش از اجرا اعلام کند دو بازیگری که یکدیگر را در آغوش می‌گیرند زن و شوهرند.

ترس حکومت از خیابان را این بار خود رئیس مجلس به زبان آورد. محمدباقر قالیباف در دیدار با فرماندهی انتظامی گفت:

@Alighazizade — ۱۵ مهر، ۱۶:۲۵

قالیباف: فهمیده‌اند که مردم می‌آیند تا تمام کنند، اما گمان می‌کنند صحنهٔ تقابل همچون ۱۸ و ۱۹ دی است؛ این بار هم اشتباه می‌کنند.

مشاهده در X

حکومت از اینترنت آزاد بیش از هر چیز می‌ترسد: رئیس سایبری حکومت پایانه‌های استارلینک را «هدف نظامی» خوانده است (ایران‌وایر)، اما مردم راه خود را می‌یابند:

@Psiphon_Fa — ۱۴ مهر، ۲۱:۳۴

تعداد اتصال کاربران به سایفون از ایران در روز ۵ اکتبر ۱.۸۵ میلیون و به کاندوییت ۷۴۰ هزار اتصال بوده است.

مشاهده در X

در رأس حکومت خلأ ادامه دارد: مجتبی خامنه‌ای همچنان بی هیچ تصویر یا حضور مستقلی است و غلامعلی حدادعادل تنها گفته «مجتبی سلام می‌رساند» و حالش «خوب است» (X/@akhbarjomhour). حدادعادل در سخن دیگری گفته دخترش، همسر مجتبی خامنه‌ای، «۳۵ میلیون تومان حقوق این ماه و باقی‌ماندهٔ ماه قبل» و ۲۰۰ میلیون تومان سپرده در حساب داشته است؛ اخبار جمهور می‌پرسد این حقوق مدیر مدرسهٔ غیرانتفاعی «فرهنگ»—با شهریهٔ حدود ۲۰۰ میلیون تومانی—چه نسبتی با درآمد واقعی خانواده دارد (X/@akhbarjomhour). جملهٔ ترامپ—«هیچ‌کس نمی‌داند چه کسی ایران را اداره می‌کند»—همین خلأ را از بیرون بازتاب می‌دهد. در برابر، نمادهای دیگری در کلاس‌ها و خیابان‌ها پیدا می‌شود: دفتر شاهزاده رضا پهلوی ویدیویی بازنشر کرد که در آن دانش‌آموزی تصاویر رهبران جمهوری اسلامی را از دیوار کلاس پایین می‌کشد، پرچم شیر و خورشید را به تخته می‌چسباند و می‌نویسد «جاوید شاه! خونی که ریخته شد را فراموش نمی‌کنیم» (X/@PahlaviComms).

شاهزاده رضا پهلوی در سومین سالگرد ۷ اکتبر یاد قربانیان را گرامی داشت و با مردم اسرائیل ابراز همبستگی کرد. او جمهوری اسلامی را—حامی و تأمین‌کنندهٔ سلاح حماس—«دشمن مشترک ایرانیان و اسرائیلی‌ها» خواند و تأکید کرد در ایران آزاد همهٔ دست‌اندرکاران این جنایت‌ها پاسخگو خواهند بود:

@PahlaviComms — ۱۵ مهر، ۱۳:۲۸

شاهزاده رضا پهلوی در سومین سالگرد هفتم اکتبر، یاد قربانیان این جنایت را گرامی داشت و با مردم اسرائیل ابراز همدردی و همبستگی کرد. او تأکید کرد که جمهوری اسلامی، حامی و تأمین‌کننده سلاحهای حماس، دشمن مشترک ایرانیان و اسرائیلی‌هاست و در ایران آزاد، همه کسانی که در این جنایت‌ها دست داشته‌اند، پاسخگو خواهند شد. «ایران آزاد، دوست و شریک اسرائیل خواهد بود.»

مشاهده در X

پشتیبانی بین‌المللی از این آلترناتیو هم شکل نهادی‌تر می‌گیرد: بنیاد فردریش نئومان برای آزادی آلمان در بیانیه‌ای به تاریخ ۲۳ شهریور (۱۴ سپتامبر) اعلام کرد جایزهٔ آزادی ۲۰۲۶ را به «مردم شجاع ایران» اهدا می‌کند و از شاهزاده رضا پهلوی، به‌عنوان شناخته‌شده‌ترین چهرهٔ اپوزیسیون، خواسته آن را به امانت از سوی ملت ایران در مراسم ۱۶ آبان (۷ نوامبر) در کلیسای سنت پاول فرانکفورت دریافت کند. رئیس هیئت‌مدیرهٔ بنیاد گفت هدف، ارج نهادن به «آرزوی آزادی صدها هزار نفری است که جان خود را برای سرنگونی رژیم جنایتکار ملاها به خطر انداخته‌اند» (بنیاد فردریش نئومان). به گفتهٔ علی‌حسین قاضی‌زاده (X/@Alighazizade)، حدود ۷۰۰ نفر از مخالفان خودخوانده در نامه‌ای از بنیاد خواسته‌اند جایزه به فرد دیگری سپرده شود. حمایت‌ها از آن سوی اقیانوس هم می‌رسد: مارک لوین، مجری محافظه‌کار آمریکایی، گفت «از طرفداران پر و پا قرص شاهزاده رضا پهلوی» است (مشاهده در X).

برای جزئیات کامل رخدادهای روز گذشته به گزارش جامع ۱۴ مهر مراجعه کنید.

دربارهٔ این گزارش

این گزارش جامع روزانه یک کار گردآوری و تألیف تحریریه است: در طول روز ۱۵ مهر ۱۴۰۵، رویدادها در ۱۲ نوبت به‌روزرسانی (۴ بازنویسی کامل و ۸ افزودن) تجمیع شد. هر مدعا به منبع اصلی خود ارجاع دارد و هرجا روایتی صرفاً از منابع حکومتی یا تک‌منبعی آمده، با نشانهٔ ⚠️ مشخص شده است.