خلاصهٔ اجرایی — عصر پنجشنبه ۲۳ مهر، رئیسجمهور رژیم خود صریحترین تصویر را از وضع نظام داد: مسعود پزشکیان گفت «در ۴۸ سال پس از انقلاب هرگز در چنین تنگنا و سختیای نبودهایم» و از کسری روزانهٔ صدها میلیون مترمکعب گاز پس از حملات اسرائیل به نیروگاهها و شبکهٔ گاز خبر داد. در همین روز سیانان گزارش داد پنتاگون گزینههای تازهٔ حمله—احتمالاً با بمب GBU-43 («مادر همهٔ بمبها») علیه سایتهای هستهای از جمله کوه کلنگ—طراحی کرده، مؤسسهٔ علوم و امنیت بینالملل (ISIS) با تصاویر ماهوارهای نشان داد بازسازی تأسیسات طالقان ۲ با شتاب پیش میرود، و نتانیاهو شامگاه با رؤسای ارتش، موساد و شینبت نشست امنیتی برگزار کرد. رژیم به گزارش دیپلماتها به حزبالله دستور آمادهباش برای جنگ داده و لبنان مجوز بانک صادرات را لغو کرد. در دریا، پس از کشتی کانتینری غرقشدهٔ چهارشنبه—که یک مقام آمریکایی میگوید نه با «مین» بلکه احتمالاً با موشک رژیم غرق شد—ارتش رژیم از آتش گرفتن یک نفتکش در منطقهٔ ممنوعهٔ دریای عمان خبر داد. جبههٔ نیابتی داغتر شد: حوثیها با موشک زمینبههوا یک یوروفایتر تایفون سعودی را بر فراز صعده آسیب زدند، کاخ ریاستجمهوری یمن در عدن را موشکباران کردند و ائتلاف سعودی شمار کشتگان ۲۰ حملهٔ اکتبر به فرودگاه ریاض را ۱۷ نفر اعلام کرد. درون کشور، ترور فرماندهٔ بسیج زنان در مهرستان، سوءقصد ناکام به عباس آخوندی و قتل یک امام جمعه در ساری از گسترش ناامنی در دامن خود نظام حکایت دارد.
تازهترینها
۲۳:۰۰ — به گزارش العربیه، پدافند هوایی چند پهپاد حوثی را بر فراز عدن رهگیری کرد؛ چند ساعت پس از حملهٔ موشکی به کاخ ریاستجمهوری در همین شهر — العربیه در X
۲۲:۵۱ — فاکس نیوز: سفیر اسرائیل در سازمان ملل به رژیم و حزبالله هشدار داد که از دوران انتخابات اسرائیل برای حمله سوءاستفاده نکنند؛ همراستا با گزارش ynet دربارهٔ نگرانی اسرائیل از «حملهٔ غافلگیرانه» — فاکس نیوز
۲۲:۵۰ — ynet ویدیوهای پربازدیدی را بازتاب داد که گوشیهای آیفون شناور در آبهای تنگهٔ هرمز را نشان میدهد؛ محمولهای که به گفتهٔ این رسانه از کشتی باری سنگاپوری غرقشده به دست رژیم به آب ریخته است — ynet
🔎 اصالت و محل فیلمها بهطور مستقل تأیید نشده است؛ پیوند مستقیم محموله به کشتی GFS Pride نیز تنها روایت ynet است.
۲۲:۲۲ — ایران اینترنشنال: معاون وزیر خارجهٔ رژیم در سفر به لبنان بر مزار حسن نصرالله ادای احترام کرد؛ در همان روزی که بانک مرکزی لبنان مجوز فعالیت بانک صادرات را لغو کرد — ایران اینترنشنال
۲۲:۰۸ — اوفیر فالک، مشاور سیاست خارجی نتانیاهو، در گفتوگو با جروزالم پست گفت اسرائیل «بسیار نزدیک» به فراهم کردن شرایط تغییر رژیم در ایران است و «این شرایط همین حالا در حال شکلگیری است»؛ او تأکید کرد تصمیم نهایی با مردم ایران است، محاصرهٔ اقتصادی به رهبری آمریکا را «موفق» اما نیازمند زمان خواند، «هیچ فاصلهای» میان ترامپ و نتانیاهو در پروندهٔ ایران ندید و پذیرفت که اسرائیل در «جبههٔ هشتم»، یعنی جنگ اطلاعاتی، به اندازهٔ میدان نبرد موفق نبوده است. فالک جدول زمانی ارائه نکرد — جروزالم پست
۲۱:۵۳ — ساوت چاینا مورنینگ پست: چین با جهش قیمتها در پی جنگ با رژیم، نیمی از صادرات نفت برزیل را خرید و فروش نفت برزیل به رکورد رسید—نشانهٔ دیگری از جابهجایی بازار نفت به زیان تهران — SCMP
۲۱:۱۸ — به گزارش نیویورک پست، با وجود تشدید حملات رژیم، جریان نفت از تنگهٔ هرمز به حدود ۱۲ میلیون بشکه در روز رسیده است — نیویورک پست
۲۱:۰۰ — والاستریت ژورنال: دو کشتی باری که در ۲۴ ساعت گذشته پس از اصابت در تنگهٔ هرمز غرق شدند اماراتی بودهاند؛ روزنامه این را تشدیدی «کمسابقه» میخواند که حملات رژیم را به بالاترین سطح از آغاز جنگ رسانده است — والاستریت ژورنال
۲۰:۵۱ — المانیتور: اسحاق هرتزوگ با وانگ یی، وزیر خارجهٔ چین، دیدار کرد؛ همزمان با گزارشهایی که چین را به بازسازی نظامی رژیم پیوند میدهند — المانیتور
۲۰:۴۱ — سنتکام در واکنش به ادعای سپاه دربارهٔ «کنترل» هرمز (و ادعای سرلشکر حاتمی، فرماندهٔ ارتش رژیم، که «هیچ شناور دشمنی» وارد دریای عمان نشده) سه ادعای رژیم را «دروغ» خواند: آمریکا و شرکایش تنگه را کنترل میکنند و بیش از ۴۰ کشتی در ۲۴ ساعت گذشته عبور کردهاند؛ GFS Pride نه با مین بلکه با پرتابهٔ سپاه زده شد و هنگام یدککشی غرق شد؛ و ادعای کشته شدن «صدها» نظامی آمریکایی در اردن نادرست است—سه نظامی آمریکایی در ژوئیه کشته شدند — سنتکام در X
۲۰:۴۰ — یک دیپلمات سعودی به آسوشیتدپرس گفت رژیم حوثیها را به تشدید حملات علیه عربستان تشویق میکند — AP از طریق WRAL
۲۰:۳۹ — به نقل از مقامهای امنیتی اسرائیل در رسانههای اسرائیلی، رژیم اکنون دستکم ۴۰۰ پرتابگر موشکی عملیاتی دارد—نزدیک به ۴۲۰ پرتابگر پیش از عملیات فوریه—و بخشی از پرتابگرهای مدفون زیر زمین را بازیابی و زیرساخت تولید موشک و پهپاد را بازسازی کرده است — Osint613 در X
🔎 این رقم از منابع امنیتی اسرائیل به رسانهها درز کرده و هنوز در رسانههای غربی تأیید مستقل نشده است.
- ۲۰:۳۴ — ynet: ترامپ و نتانیاهو احتمالاً پیش از انتخابات به رژیم حمله نمیکنند، اما اسرائیل از حملهٔ غافلگیرانهٔ جمهوری اسلامی بیم دارد — ynet
- ۲۰:۱۵ — خزانهداری آمریکا دور تازهای از تحریمها را اعلام کرد (رویترز): بر پایهٔ فهرست رسمی اوفک، ۱۶ فرد ایرانی—بیشترشان مرتبط با صرافیها و شرکتهای قشم و کیش—به همراه بانک بینالمللی جزیره (کیش)، شرکت بانک بینالمللی چابهار برونمرزی، چند صرافی در تهران و قم، یک شرکت هنگکنگی و بانک توسعهٔ بینالمللی سرمایهگذاری و تمویل در بغداد به فهرست SDN افزوده شدند؛ اوفک برای بانک عراقی مجوز عمومی FF برای خروج تدریجی از معاملات صادر کرد — اوفک
زمینه: روز گذشته در یک نگاه
روز ۲۲ مهر با نخستین غرق شدن تأییدشدهٔ یک کشتی کانتینری در جنگ کشتیرانی رژیم گذشت: سنگاپور تأیید کرد GFS Pride پس از اصابت پرتابه در نزدیکی تنگهٔ هرمز غرق شد و هر ۲۱ خدمه نجات یافتند؛ سپاه همچنان از «مین» و «مسیر غیرمجاز» سخن میگوید. در همان روز رژیم زندانی سیاسی هوادار پادشاهی علیسینا مصطفوی را اعدام کرد، رویترز از آسیب گسترده به مقر آرامکو در ظهران خبر داد و ترامپ—که پیشتر وعدهٔ حمله نکردن پیش از ۳ نوامبر را داده بود—گفت «صبر کنید ببینید با ایران چه میکنیم». جزئیات کامل، منابع و نقلقولها در گزارش جامع ۲۲ مهر آمده است.
واشنگتن: «بگذارید زنده بمانیم»، «مادر بمبها» و سایهٔ میاندورهای
ترامپ شامگاه چهارشنبه ابتدا در بولهد سیتی آریزونا و سپس در مونتانا تصویری از رژیمی تقریباً بیسر ارائه داد. به گزارش ایران اینترنشنال، او در آریزونا گفت: «آنها الان هیچ چیزی ندارند. نیروی نظامی ندارند. نیروی دریایی، نیروی هوایی، رادارها و پدافند هواییشان از بین رفته است. رهبرانشان هم از بین رفتهاند.» به گفتهٔ ترامپ، مقامهای رژیم از او خواستهاند قول دهد افراد بیشتری را هدف نگیرد و او چنین قولی داده است؛ و با لحنی نیمهشوخی گفت «هیچکس نمیخواهد رئیسجمهور ایران شود… احتمالاً کمی زیادهروی کردم. متأسفم، چون دیگر نمیدانم با چه کسی طرف هستیم» — ایران اینترنشنال؛ د هیل هم همین جمله را تیتر کرد: «نمیدانم با چه کسی داریم مذاکره میکنیم» — د هیل.
در مونتانا لحن صریحتر شد. به گزارش صدای آمریکا، ترامپ گفت «ما خیلی سریع به این ماجرای جمهوری اسلامی پایان خواهیم داد»، مهمترین درخواست رهبران رژیم در مذاکرات این است که «میشود لطفاً اجازه بدهید زنده بمانیم؟» و ماجرا «از یک راه یا راه دیگر»—به تعبیر پیشین خودش، نظامی یا توافق—بهزودی تمام میشود و «قیمت نفت مثل سنگ سقوط خواهد کرد». او ادعا کرد رژیم «دقیقاً ۱۵۹ کشتی» داشت که همه «در کف دریا» هستند، و از ۲۷۴ جنگنده «امروز صفر» قابل استفاده است — صدای آمریکا. ترامپ در گفتوگویی اختصاصی با شبکهٔ محلی مونتانا نیز تکرار کرد جنگ بهزودی پایان مییابد و قیمت نفت بهسرعت پایین میآید — NBC Montana. او همچنین از ایجاد یک «ابَرمیدان آزمایش» تازهٔ وزارت جنگ در مونتانا برای آزمودن جنگافزارهای خودکار، فضایی، جنگ الکترونیک و مافوقصوت خبر داد — RapidResponse47 در X.
🔎 ارقام ترامپ دربارهٔ نابودی کامل ناوگان و نیروی هوایی رژیم، ادعای انتخاباتی است. ارزیابیهای مستقل—از جمله تحلیل جروزالم پست که رژیم را دارای حدود ۱۶۰۰ موشک بالستیک با تولیدی تا ۹۰ درصد کندشده میداند—نشان میدهد توان رژیم بهشدت فرسوده اما نه صفر است؛ ارزیابی امروز ISW دربارهٔ هرمز (پایینتر) و غرق شدن GFS Pride گواه آن است.
همزمان، سیانان در گزارشی اختصاصی به نقل از منابع نوشت آمریکا استفاده از «مادر همهٔ بمبها» (GBU-43/B MOAB، سنگینترین بمب غیرهستهای زرادخانهٔ آمریکا) را علیه رژیم بررسی میکند — سیانان. این گزارش در کنار سخنان پیشین ترامپ دربارهٔ احتمال ازسرگیری بمباران گسترده پس از انتخابات میاندورهای ۳ نوامبر معنا پیدا میکند. در گزارش تکمیلی، سیانان نوشت ارتش آمریکا گزینههای تازهٔ حمله طراحی کرده که میتواند شامل این بمب باشد — سیانان؛ به نقل حساب IsraelWarRoom از همین گزارش، اهداف احتمالی سایتهای هستهای رژیم از جمله کوه کلنگ (Pickaxe Mountain) است — IsraelWarRoom در X. اسرائیل هیوم در تحلیلی جداگانه پرسید آیا این بمب—که برای موج انفجار گسترده در سطح زمین ساخته شده و نه نفوذ در عمق—اساساً برای تأسیسات زیرزمینی رژیم مناسب است — اسرائیل هیوم. ترامپ نیز بامداد پنجشنبه گفت جنگ ایران «به محض اینکه من بخواهم» و «خیلی زود» تمام میشود — سیانان.
🔎 متن کامل گزارش سیانان در دسترس ما نبود؛ اشاره به «کوه کلنگ» از بازنشر گزارش در X آمده است. MOAB بمبی برای انفجار سطحی است و توان نفوذ GBU-57 را ندارد، پس کاربرد آن علیه تونلهای عمیق محل تردید است؛ تصمیمی اعلام نشده و پنتاگون جزئیات را تأیید نکرده است.
ترامپ در آریزونا همچنین گفت افشاکنندگان اطلاعات نظامی «باید تیرباران شوند» و ادعا کرد زمان پرواز بمبافکنهای B-2 در عملیات چکش نیمهشب (خرداد ۱۴۰۴) به نیویورک تایمز و سیانان درز کرد و ناچار زمانبندی را تغییر داد؛ او مدرکی دربارهٔ هویت افشاکنندگان ارائه نکرد — آناتولی، جروزالم پست. واشنگتن پست در مرور روزانهٔ کارنامهٔ ترامپ، غرق شدن کشتی به دست رژیم و جهش تورم را کنار هم گذاشت — واشنگتن پست، و به گزارش فاکس نیوز، رژیم با فعالیتهای تازه در سایتهای هستهای «نشانههای هشدار» میفرستد — فاکسنیوز (از طریق یوتیوب)؛ همین شبکه عصر پنجشنبه به نقل از منابع گزارش داد رژیم خود را برای ازسرگیری نبرد «در هر لحظه» و «عملیات رزمی بزرگ» آماده میکند — فاکس نیوز، فاکسنیوز (از طریق یوتیوب).
طالقان ۲: بازسازی شتابان یک سایت تسلیحات هستهای
یک شاهد مستقل به گزارش سیانان وزن میدهد. مؤسسهٔ علوم و امنیت بینالملل (ISIS) به ریاست دیوید آلبرایت با تصاویر ماهوارهای اکتبر ۲۰۲۶ شرکت Vantor نشان داد دومین دور بازسازی تأسیسات طالقان ۲ در مجموعهٔ پارچین—یک مرکز تحقیق و توسعهٔ مرتبط با تسلیحات هستهای از دوران «طرح آماد»—«با سرعت» پیش میرود. این تأسیسات نخستین بار در اکتبر ۲۰۲۴ از سوی اسرائیل بمباران شد؛ رژیم آن را گسترش داد و مستحکم کرد، اما اسرائیل در اسفند ۱۴۰۴ با بمبهای سنگرشکن دوباره آن را هدف گرفت. به نوشتهٔ ISIS، رژیم از آن زمان سقف را ترمیم کرده، سه سکوی بتنی درست روی سوراخهای نفوذ بمبها ساخته (احتمالاً بهعنوان دریچه یا هواکش)، فعالیتها را در شهریور زیر برزنت پنهان کرده، دیوارههای بتنی پلکانی افزوده و یک ورودی مستحکم تازه ساخته است. ISIS مینویسد زمان عملیاتی شدن دوبارهٔ آن روشن نیست، اما «دستکم نشان میدهد ایران میخواهد توانمندیهای ازدسترفتهاش را در آنجا بازگرداند».
@TheGoodISIS — ۲۳ مهر، ۱۹:۳۸
Recent @vantortech satellite imagery from October 2026 of the second reconstruction effort at the Taleghan 2 nuclear weapons related R&D facility shows that this effort is progressing rapidly. The facility was first bombed by Israel in October 2024. Despite Iran having expanded and hardened the facility after the first bombing, Israel used bunker buster bombs to again attack the facility as well as destroy additional structures around the site.
ترجمه/خلاصه: تصاویر ماهوارهای تازه نشان میدهد دومین تلاش بازسازی طالقان ۲—مرکز تحقیق و توسعهٔ مرتبط با تسلیحات هستهای—با سرعت پیش میرود؛ اسرائیل این سایت را دو بار، بار دوم با بمب سنگرشکن، هدف گرفته بود.
🔎 ISIS میگوید انگیزهٔ رژیم برای بازسازی سایتی که کاملاً شناختهشده است «گیجکننده» است؛ این یافته اما در کنار سخن معاون وزیر خارجهٔ رژیم دربارهٔ «احتضار» NPT و گزینههای حملهٔ آمریکا به سایتهای هستهای، بر نگرانی از بازسازی پنهان برنامهٔ تسلیحاتی میافزاید.
گزارش مدرسهٔ میناب و جنگ اطلاعاتی
به گزارش بلومبرگ، پنتاگون قصد دارد انتشار گزارش تحقیق دربارهٔ حمله به مدرسهای در میناب را تا پس از انتخابات میاندورهای ۳ نوامبر به تعویق بیندازد — بلومبرگ. در جبههٔ اطلاعاتی، شبکهٔ ایکس به گزارش IsraelWarRoom حدود ۱۳ هزار حساب مرتبط با کارزارهای اطلاعات نادرست جمهوری اسلامی، روسیه و چین را پیش از انتخابات آمریکا تعلیق کرد — IsraelWarRoom در X.
اسرائیل: حمله پس از انتخابات کنست؟
به گزارش معاریو، بنیامین نتانیاهو به واشنگتن پیام داده که اسرائیل ترجیح میدهد هر عملیات تازه علیه رژیم پس از انتخابات ۲۷ اکتبر (۵ آبان) کنست آغاز شود؛ او نگران است باران موشک بر جبههٔ داخلی، پیروزی گادی آیزنکوت را رقم بزند. به گفتهٔ همین منابع، نتانیاهو و ترامپ در دو هفتهٔ گذشته چند بار دربارهٔ ازسرگیری حملات گفتوگو کردهاند (کاخ سفید تکذیب کرده)، و بنا بر گزارشی آمریکایی پنتاگون به سنتکام دستور داده آمادگی برای عملیات گسترده را تکمیل کند؛ ارزیابی اسرائیل اما این است که ترامپ هنوز تصمیم نهایی نگرفته و تاریخی تعیین نشده است — جروزالم پست به نقل از معاریو. در آمریکا، پیت بوتیجج از چهرههای دموکرات در فاکس نیوز گفت «ایران دشمن ماست، اسرائیل نه»—نشانهای که خط دشمنی با رژیم همچنان از مرزهای حزبی فراتر میرود — فاکسنیوز (از طریق یوتیوب).
نشانههای آمادگی در اسرائیل عصر پنجشنبه پررنگتر شد. نتانیاهو به همراه یسرائیل کاتس، وزیر دفاع، از دیوار مرزی تازهٔ حدود ۴۰۰ کیلومتری شرق اسرائیل—از رود یرموک تا ایلات، با توان پدافند ضدپهپاد—بازدید کرد و گفت: «همهٔ این قدرت برای این است که به دشمنان اسرائیل بگوییم: ما را نیازمایید»؛ کاتس افزود دیوار در درجهٔ دوم پس از «سیاست فعال و تهاجمی در برابر ایرانِ دور و تهدیدهای نزدیک» قرار دارد. نتانیاهو سپس اعلام کرد همان شب با ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش، دیوید زینی، رئیس شینبت، و رومن گوفمن، رئیس موساد، نشست امنیتی برگزار میکند — جروزالم پست، IsraelWarRoom در X. او همچنین از گفتوگوی مستقیم و کوتاه با احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه، خبر داد و گفت پس از آن «کشتار دروزیها متوقف شد» — جروزالم پست. در سوی دفاعی، مدیرعامل رافائل گفت اسرائیل جنگ با رژیم را با رهگیرهای بیشتری از آغاز آن به پایان برد — جروزالم پست.
🔎 دستور کار نشست امنیتی شامگاه پنجشنبه اعلام نشده است؛ همزمانی آن با گزارشهای آمادهباش حزبالله و گزینههای حملهٔ آمریکا قابل توجه است، اما نباید آن را نشانهٔ قطعی عملیات قریبالوقوع دانست.
شکاف در پایگاه ترامپ و کارزارهای انتخاباتی
جنگ به متغیری جدی در انتخابات میاندورهای بدل شده است. جو روگان، پادکستر پرنفوذی که در ۲۰۲۴ به پیروزی ترامپ کمک کرد، در گفتوگو با مایکل داگلاس گفت: «به هیچ شکلی این جنگ ایران را دوست ندارم… کاملاً روشن است که باتلاقی عظیم است و راه خروج آسانی ندارد»؛ به گفتهٔ او، تصویری که از روند جنگ ارائه شده بود «حتی از دور هم دقیق نبود» و رأیدهندگانی که به وعدهٔ «جنگ تازه بس است» رأی دادند، احساس خیانت میکنند. روگان در عین حال پذیرفت که رژیم «بزرگترین حامی مالی تروریسم دولتی» بوده و کارشناسان دربارهٔ افزایش تولید موشک و خطر سلاح هستهای آن هشدار دادهاند — نیویورک پست، فاکس نیوز.
دموکراتها امیدوارند با کمک کهنهسربازان و در بستر «خشم فزاینده» از جنگ، کرسیهای جمهوریخواهان را بگیرند — نیوزدی. در مقابل، نامزد جمهوریخواه سنای کلرادو از جنگ ترامپ دفاع کرد — اکسیوس، و جنگ ایران، تعرفهها و مراکز داده محور مناظرهٔ حوزهٔ چهارم آیووا بود — آیوا کپیتال دیسپچ. جنگ و گرانی در مناظرههای سنا در چند ایالت دیگر نیز محوری بود — یاهو نیوز. مایک راجرز، نامزد جمهوریخواه سنای میشیگان، در پاسخ به اینکه آیا جنگ اشتباه بود گفت «خواهیم دید» — انبیسی نیوز؛ رقیب دموکرات او، عبدالله السید، اسرائیل و ایران را «هر دو» تهدیدی برای آمریکا خواند — انبیسی نیوز.
دریا: ISW میگوید سپاه هنوز توان هدفگیری در هرمز را دارد
ارزیابی روزانهٔ مؤسسهٔ مطالعات جنگ (ISW) بامداد امروز صریح بود: موجهای اخیر حملات رژیم به کشتیها در تنگهٔ هرمز و پیرامون آن نشان میدهد سپاه همچنان توان هدفگیری مؤثر کشتیها را دارد؛ یعنی یا بر محدودیتهای عملیاتی پیشین غلبه کرده یا با تاکتیکها یا توانمندیهای تازه با آنها کنار آمده است — ISW — ارزیابی ۱۴ اکتبر.
@TheStudyofWar — ۲۳ مهر، ۰۶:۴۵
NEW: Recent waves of Iranian attacks on vessels in and near the Strait of Hormuz indicate that Iran retains the ability to effectively target vessels in the strait, which suggests that Iran has either overcome previous operational challenges or is adapting to such constraints through new tactics or capabilities.
ترجمه: موجهای اخیر حملات ایران به کشتیها در تنگهٔ هرمز و نزدیکی آن نشان میدهد ایران توان هدفگیری مؤثر کشتیها را حفظ کرده؛ یا بر چالشهای عملیاتی پیشین غلبه کرده یا با تاکتیکها و توانمندیهای تازه خود را با این محدودیتها تطبیق داده است.
به گزارش واشنگتن پست (به نقل از یورونیوز فارسی)، در پی افزایش حملات رژیم، دو کشتی تجاری در ۲۴ ساعت گذشته در این آبراه غرق شدهاند؛ پیشتر رویترز به نقل از دو مقام ایرانی گزارش داده بود رژیم برای بالا نگه داشتن قیمت نفت پیش از انتخابات آمریکا تاکتیکهای تازهای برای هدف گرفتن کشتیها به کار گرفته است — یورونیوز فارسی. الجزیره نیز از وعدهٔ تهران به «جنگیدن تا عقبنشینی آمریکا» همزمان با غرق شدن کشتیها در هرمز نوشت — الجزیره، و پیبیاس روایت رژیم را منعکس کرد که کشتی پس از برخورد با «مین» غرق شد — پیبیاس.
رژیم هم پیام تهدید را تکرار کرد: به گزارش رسانههای فارسیزبان، معاون فرماندهٔ ارتش رژیم هشدار داد کشتیهایی که «بدون هماهنگی» وارد تنگهٔ هرمز شوند با «پیامد» روبهرو خواهند شد، و نیروی دریایی سپاه بار دیگر اعلام کرد یک کشتی باری «پس از برخورد با مین دریایی» غرق شده است (به نقل دویچهوله فارسی).
روایت «مین» اما زیر سؤال رفت. یک مقام آمریکایی به ایبیسی نیوز گفت رژیم دربارهٔ کشتی باری غرقشده در روز چهارشنبه دروغ گفته است: به گفتهٔ او، رژیم خود و احتمالاً با موشک به کشتی حمله کرده است — ایبیسی نیوز، یاهو.
چند ساعت بعد، تلویزیون دولتی به نقل از بیانیهٔ نیروی دریایی ارتش رژیم اعلام کرد گشتهای شناسایی یک نفتکش «غیرمطیع» در حال سوختن را شناسایی کردهاند؛ به ادعای این بیانیه، نفتکش سامانهٔ ردیابیاش را خاموش کرده و میکوشید از منطقهٔ دریایی ممنوعه—که سپاه در شهریور به پیشنهاد محسن رضایی در بخشی از دریای عمان و دریای عرب اعلام کرده بود—عبور کند. علت آتشسوزی و عامل آن روشن نیست و سنتکام، که محاصرهٔ بنادر ایران را اجرا میکند، فوراً اظهار نظر نکرد — کردستان ۲۴، تایمز اسرائیل، ایندیپندنت.
⚠️ خبر نفتکش تنها بر بیانیهٔ ارتش رژیم تکیه دارد و نام، پرچم و تلفات کشتی هنوز مستقلاً تأیید نشده است. ادعای ترامپ که آمریکا «کنترل کامل» هرمز را در دست دارد و «بیش از هر زمان» نفت از آن عبور میکند، با این گزارشها و ارزیابی ISW در تضاد است.
در سوی دیگر، آسوشیتدپرس گزارش داد آمریکا یک قایق وابسته به رژیم را که به گفتهٔ ارتش آمریکا عملیات شناسایی انجام میداد و ناوهای نیروی دریایی را در دریای عمان هدف میگرفت، منهدم کرد — آسوشیتدپرس؛ نشریهٔ تخصصی مریتایم اگزکیوتیو هم روایت سنتکام را بازتاب داد — مریتایم اگزکیوتیو. به گزارش جروزالم پست، خدمهٔ لنج پیش از انهدام سالم خارج شدند؛ این اقدام پس از آن رخ داد که سنتکام در ۱۰ اکتبر کشتی تجاری Ocean Molica (با نام دیگر Arika Sun) با پرچم پاناما را که میکوشید محاصرهٔ بنادر ایران را دور بزند، با شلیک یک جنگنده از کار انداخته بود — جروزالم پست، سنتکام در X، هوملند سکیوریتی تودی.
🔎 سنتکام تاریخ عملیات را ۶ اکتبر (۱۴ مهر) اعلام کرده، اما انتشار ویدیوی آن به ۲۲ مهر و پس از غرق شدن GFS Pride موکول شد—همزمانیای که پیام آن را روشن میکند: سنتکام سپاه را به هدف گرفتن «هزاران دریانورد غیرنظامی» در هفت ماه گذشته متهم میکند.
کود شیمیایی، ناوگان سایه و جنگ اقتصادی بلندمدت
سازمان ملل هشدار تازهای داد. به گزارش رویترز، خورخه موریرا دا سیلوا، معاون دبیرکل سازمان ملل، گفت اگر آمریکا و رژیم ظرف چند هفته بر سر طرح سازمان ملل برای عبور کود شیمیایی از هرمز به توافق نرسند، فصل کشت از دست میرود و بخشهایی از آسیا و آفریقا با بحران امنیت غذایی روبهرو میشوند. پیش از جنگ، حدود یکسوم اورهٔ تجارتشدهٔ جهان و نزدیک به نیمی از گوگرد دریایی از این آبراه میگذشت؛ طرح پیشنهادی با یک مرکز هماهنگی در عمان و عبور تنها پنج کشتی در روز میتواند جریان کود را حفظ کند. وزارت خارجهٔ آمریکا در پاسخ گفت ارتش آمریکا به عبور «هزاران کشتی تجاری» کمک کرده و با «تلاشهای ایران برای گروگان گرفتن اقتصاد جهانی» قاطعانه برخورد خواهد کرد — جروزالم پست به نقل از رویترز.
به گفتهٔ یک مقام آمریکایی به رویترز، دولت ترامپ همچنین در حال بررسی تخفیف تحریم نفتکشهای «ناوگان سایه»—شناورهایی که نفت روسیه، جمهوری اسلامی و ونزوئلا را جابهجا کردهاند—است تا نرخ رکوردشکن کرایهٔ حمل نفت پایین بیاید؛ تنها حمل «نفت قانونی» با مجوز خزانهداری مجاز خواهد شد و هدف، خروج بیشتر نفت از خلیج فارس است — جروزالم پست به نقل از رویترز، ایران اینترنشنال در X.
پیشتر، در گزارشی که واشنگتن پست در ۱۷ مهر (۹ اکتبر) منتشر کرد، مت لویت از مؤسسهٔ واشنگتن گفته بود کارزارهای اقتصادی علیه رژیم «تنها تا زمانی مؤثرند که حاضر باشید آنها را حفظ و اجرا کنید»—گزارشی که نشان میدهد دولت ترامپ پس از وعدهٔ نتایج سریع، خود را برای «جنگ اقتصادی طولانی» با ایران آماده میکند — واشنگتن پست. یک حساب ناظر پروازها نیز گزارش داد ماهان ایر—وابسته به سپاه و تحریمشده از سوی آمریکا—همچنان به چین و تایلند پرواز میکند — no_itsmyturn در X.
نبرد پنهان در فضا
به گزارش والاستریت ژورنال، نیروی فضایی آمریکا برای پشتیبانی از عملیات در ایران و ونزوئلا از سامانههای جنگ الکترونیک استفاده کرده است: سامانهٔ تهاجمی Meadowlands برای اخلال در ماهوارههای دشمن، سامانهٔ ردیاب Bounty Hunter، و پایانهٔ اخلالگر کانتینری Remote Modular Terminal که ظرف ۷۲ ساعت از ونزوئلا به صحنهٔ جنگ با رژیم منتقل شد. به نوشتهٔ این روزنامه، رژیم بارها پایانههای ارتباط ماهوارهای آمریکا را هدف گرفت — جروزالم پست، بهنقل از والاستریت ژورنال.
تهران: اعتراف پزشکیان، راهبرد قالیباف و زبان «جنگ جهانی»
بیپردهترین اعتراف روز از خود رئیسجمهور رژیم آمد. مسعود پزشکیان در نشست شورای برنامهریزی استان آذربایجان شرقی، به نقل خبرگزاری تسنیم، گفت: «در ۴۸ سالی که از انقلاب اسلامی میگذرد، هرگز در چنین تنگنا و سختیای نبودهایم.» به گفتهٔ او، کشور پیش از حملات هم ۳۰۰ میلیون مترمکعب کسری گاز داشت و حملات اسرائیل به نیروگاهها، شبکهٔ گاز و کارخانهها روزانه ۲۳۰ میلیون مترمکعب دیگر از ظرفیت خطوط گاز را از کار انداخته است؛ پزشکیان از مردم خواست در خانه لباس گرم بپوشند و انرژی صرفهجویی کنند تا کارخانهها باز بمانند — آریل اوسران در X، یاهو. او در سخنرانی دیگری، به نقل رسانههای داخلی، گفت ۱۵۰۰ نفر از نیروهای مستقر پای لانچرهای موشکی در جنگ کشته شدهاند—رقمی که تاکنون از زبان مقامی در این سطح شنیده نشده بود.
🔎 این سخنان تنها چند ساعت پس از وعدهٔ خود پزشکیان دربارهٔ «زمستان بدون کمبود گاز و برق» گفته شد (بخش اقتصاد را ببینید) و تصویر رسمی را از درون نقض میکند. رقم ۱۵۰۰ کشتهٔ یگانهای موشکی را تنها رسانههای داخلی نقل کردهاند و مستقلاً تأیید نشده است.
صریحترین سخن راهبردی روز از محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس رژیم، آمد. به گزارش آناتولی، او گفت توافق چارچوبی با آمریکا به رژیم کمک کرد توان نظامیاش را تقویت کند — آناتولی. قالیباف مدعی شد «دشمن» پیش از حمله بهاشتباه گمان میکرد ایران ضعیف است و پدافند هوایی و توان تهاجمی رژیم پس از جنگ «بهطور چشمگیری» افزایش یافته؛ او همچنین اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، را به خاطر «ضربالاجلهای اقتصادیِ شکستخورده» علیه ایران به سخره گرفت.
@akhbarjomhour — ۲۳ مهر، ۰۰:۱۵
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، با تشریح راهبرد جمهوری اسلامی در قبال آمریکا، از تصمیم تهران به پیشبرد همزمان جنگ و مذاکره با هدف تقویت توان نظامی و ایجاد بازدارندگی سخن گفت؛ راهبردی که در آن، مذاکره نه جایگزین جنگ، بلکه ابزاری برای تثبیت دستاوردهای نظامی و افزایش قدرت … است.
رئیس مجلس شورای اسلامی گفت تفاهمنامه اسلامآباد، به تقویت نیروهای نظامی جمهوری اسلامی و حزبالله لبنان کمک کرده و برای تهران فرصت و منابع لازم جهت افزایش مؤلفههای قدرت را فراهم آورده است.
به نوشتهٔ «اخبار جمهوری»، این رویکرد در شرایطی دنبال میشود که محاصرهٔ دریایی، تحریمها و محدودیتهای هوایی فشار بر تهران را افزایش دادهاند و رژیم برای کاهش فشار به حفظ مسیر مذاکره نیاز دارد—با وجود مخالفت تندروها و حملهٔ صداوسیما به مذاکره — اخبار جمهوری در X.
لحن نظامیها تندتر است. ایران اینترنشنال گزارش داد تهران در حالی نشانههای تشدید میفرستد که سپاه درگیری کنونی را به «جنگ جهانی» تشبیه کرده است — ایران اینترنشنال. تایمز اسرائیل نیز از قول یک مقام ارشد رژیم نوشت ایران «با وجود گفتوگوها» باید آمادهٔ «جنگیدن شجاعانه» باشد — تایمز اسرائیل.
صدای مخالف هم از درون اردوگاه اصلاحطلب آمد: غلامحسین کرباسچی، شهردار پیشین تهران، گفت «نمیتوانیم آمریکا را به زانو درآوریم»—اعترافی کمسابقه در برابر لافهای «جنگ جهانی»—و سخنانش جدلی تند با محمدرضا جلاییپور بر سر اینکه کدام طرف نخست تفاهم اسلامآباد را نقض کرد به راه انداخت — ایران اینترنشنال. راز زیمت از INSS نیز در بررسی بحثی میان کارشناسان ایرانی نوشت درسهای جنگ ایران و عراق، پیشفرضهای تهران دربارهٔ تعریف پیروزی، بازدارندگی، سازش و پایان دادن به جنگ را به چالش میکشد — INSS در X.
⚠️ ادعاهای قالیباف دربارهٔ «افزایش چشمگیر» پدافند و توان تهاجمی رژیم، تبلیغات داخلی است و هیچ تأیید مستقلی ندارد؛ ارزیابیهای غربی از تولید موشکِ بهشدت کندشده و آسیبپذیری پدافند رژیم حکایت دارند. اما اعتراف او به اینکه تفاهم اسلامآباد به تجهیز دوبارهٔ حزبالله کمک کرده، برای منتقدان توافق سندی مهم است.
حوثیها و عربستان: ضربه به یوروفایتر، موشک بر کاخ عدن و «خیبرشکن» با قطعات چینی
جنگ نیابتی رژیم در شبهجزیرهٔ عربستان شدت گرفته است. پیبیاس به نقل از مقامها تأیید کرد حوثیهای مورد حمایت رژیم به مقر آرامکو حمله کردند — پیبیاس؛ کیاسال افزود حمله دفاتر اجرایی این غول نفتی را هدف گرفت — KSL. حوثیها مدعی دومین حملهٔ موشک بالستیک به فرودگاه ملک خالد ریاض و حمله به نیروهای ائتلاف سعودی در داخل یمن شدهاند — IsraelWarRoom در X.
آسوشیتدپرس تصاویری از آسمان ریاض پس از این حملات منتشر کرد — آسوشیتدپرس. ارزیابی امروز ISW بعد تازهای به این جبهه میافزاید: حوثیها در تلاشاند نسخهای از موشک ایرانی خیبرشکن را با قطعات ساخت چین در داخل یمن تولید کنند، و نسخههای دارای کلاهک بازگشتِ مانورپذیر—که میتواند مسیر موشک را در میانهٔ پرواز تغییر دهد—چالشی جدی برای پدافند سعودی است، در حالی که حوثیها همچنان زیرساختهای حیاتی عربستان را با موشک و پهپاد هدف میگیرند — ISW در X.
ضربه به یوروفایتر سعودی
ادعای حوثیها دربارهٔ هدف گرفتن یک جنگندهٔ یوروفایتر تایفون نیروی هوایی سعودی بر فراز استان صعده، با انتشار تصاویر، اکنون شواهد قابلاعتنا دارد. نشریهٔ تخصصی د اویشنیست پس از بررسی تصاویر فروسرخ رسمی حوثیها و یک ویدیوی زمینی از پرتاب نوشت موشک زمینبههوا—احتمالاً برق ۱ یا برق ۲ ساخت ایران یا یک سامانهٔ قدیمی شوروی—مستقیماً به هواپیما نخورد اما با انفجار مجاورتی آن را با ترکش آسیب زد؛ بیشترین آسیب به بال راست و نوک آن وارد شد. به نوشتهٔ این نشریه، اگر تأیید شود نخستین بار است که یک تایفون در حال پرواز آتش دشمن را جذب میکند — د اویشنیست.
@Osinttechnical — ۲۳ مهر، ۱۷:۴۰
Houthi forces managed to hit a Saudi Air Force Eurofighter Typhoon operating over northern Yemen overnight. The missile detonated above and ahead of the Saudi Typhoon, damaging its starboard wing, with the pilot managing to nurse his wounded aircraft back to friendly territory.
ترجمه: نیروهای حوثی موفق شدند شب گذشته یک یوروفایتر تایفون نیروی هوایی سعودی را بر فراز شمال یمن بزنند. موشک بالا و جلوی جنگنده منفجر شد و بال راست آن را آسیب زد، اما خلبان توانست هواپیمای آسیبدیده را به خاک خودی بازگرداند.
🔎 عربستان هنوز جزئیاتی از این رویداد تأیید نکرده است. حوثیها میگویند جنگنده سقوط نکرد؛ ادعای پیشین رسانههای رژیم دربارهٔ «سرنگونی» آن با تصاویر موجود همخوان نیست.
عدن، فرودگاه ریاض و هشدار حریم هوایی
حوثیها پنجشنبه چند موشک به سوی مجموعهٔ کاخ ریاستجمهوری المعاشیق در عدن، مقر دولت شناختهشدهٔ یمن، شلیک کردند؛ به گفتهٔ دو مقام دولتی به رویترز، دو نگهبان کشته شدند — جروزالم پست. به گزارش سیانان نخستوزیر یمن آسیبی ندید — سیانان، و تایمز آو ایندیا شمار کشتگان را چهار نفر گزارش کرد — تایمز آو ایندیا.
در همان روز، ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف به رهبری عربستان، در نشستی خبری اعلام کرد حوثیها در ماه اکتبر ۲۰ بار به فرودگاه بینالمللی ملک خالد ریاض حمله کردهاند که ۱۷ کشته و ۳۳۳ زخمی برجای گذاشته است؛ حملات به فرودگاه ابها نیز ۳ کشته و ۲۸ زخمی داشته است. به گفتهٔ او، حوثیها با کمک «بازیگران منطقهای» به موشک بالستیک، پهپاد و قایقهای انفجاری پیشرفته دست یافتهاند و ائتلاف ۱۲۷ انبار سلاح و سکوی پرتاب را در کوهستانهای یمن نابود کرده است. اندکی بعد، سخنگوی نظامی حوثیها هشدار به شرکتهای هواپیمایی را تکرار کرد که حریم هوایی و فرودگاههای عربستان—جز آسمان مکه و مدینه—«ناامن» است — جروزالم پست، ایران اینترنشنال در X. ائتلاف ویدیوی «تکاندهنده»ای از لحظهٔ اصابت به فرودگاه ریاض منتشر کرد — IsraelWarRoom در X، و تصاویر ماهوارهای Sentinel-2 به گزارش یک حساب اوسینت، آسیب به برج اداری مقر آرامکو در ظهران را نشان میدهد — EGYOSINT در X.
هزینهٔ سیاسی و اقتصادی هم بالا میرود: اتحادیهٔ اروپا و شورای همکاری خلیج فارس به گفتهٔ دو منبع آگاه به رویترز، نشست سران ۲ آبان در ریاض را به دلایل امنیتی به تعویق انداختند — جروزالم پست، و فیفا مسابقات جهانی ورزشهای الکترونیک در جده را عقب انداخت — ایران اینترنشنال.
«نقطهٔ فشار»: چرا رژیم عربستان را میکوبد
رویترز در گزارشی تحلیلی، به نقل از منابع سعودی، ایرانی و منطقهای، منطق این کارزار را شرح داد: رژیم و حوثیها با هدف گرفتن زیرساختها و رویدادهای سرمایهگذاری محوری «چشمانداز ۲۰۳۰»، میخواهند محمد بن سلمان را وادارند هم خواستههای حوثیها در یمن را بپذیرد و هم ترامپ را به سست کردن محاصرهٔ بنادر ایران قانع کند. مایکل نایتس گفت: «ایرانیها در خفگیاند… عربستان را میکوبند، نقطهٔ ضعف را میکوبند.» یک مقام ارشد رژیم به رویترز گفت ریاض «نمیتواند به حمایت آمریکا تکیه کند» و حملات تا رفع محدودیتهای سعودی ادامه مییابد. خواستههای حوثیها—پایان عملیات سعودی، رفع محدودیت بنادر و فرودگاهها، پروازهای منظم به ایران، پرداخت حقوق، غرامت جنگی و پایان حمایت ریاض از دولت یمن—حاکمیت آنها بر بخش بزرگی از یمن را تثبیت میکند. به نوشتهٔ رویترز، بن سلمان در آغاز کارزار از ترامپ کمک خواست اما ترامپ با حملهٔ آمریکا موافقت نکرد و تنها کمک هدفگیری و اطلاعاتی داد. فارع المسلمی، تحلیلگر یمنی، هشدار داد: «به سوی بدترین نتیجهٔ ممکن میرویم؛ جنگی بدتر از ۲۰۱۵ … این جنگ سعودی نیست، جنگ خلیج فارس است» — استریتس تایمز به نقل از رویترز.
🔎 سخنگوی حوثیها، محمد عبدالسلام، عمل به دستور تهران را رد کرد و خواستهها را «انسانی» خواند؛ اما همپوشانی آشکار خواستهٔ رفع محاصرهٔ ایران با کارزار حوثی، و اذعان یک مقام ارشد رژیم به رویترز، روایت «استقلال» حوثیها را تضعیف میکند.
اندیشکدهها هم به همین جمعبندی رسیدهاند: FDD از رئیسجمهور آمریکا خواست با حوثیها «بهعنوان جزء اصلی راهبرد ایران، نه درگیریای جدا» برخورد کند — FDD_Iran در X، و ادموند فیتونبراون و آری هایستین نوشتند «جنگ فرسایشی بعدی در یمن است» — FDD_Iran در X. یوئل گوزانسکی از INSS هشدار داد جنگ ممکن است اعتماد عمومی سعودیها به توان رهبری در تضمین زندگی عادی را فرسوده کند — INSS در X، و کارشناسی در فاکس نیوز حملات حوثی را «یکی مانده به آخرین کارت» رژیم خواند — فاکس نیوز.
ابعاد انسانی این جبهه هم روشنتر میشود. ایران اینترنشنال به نقل از رویترز نوشت تصاویر حملهٔ موشکی ۱۸ مهر به سالن پروازهای خروجی فرودگاه ریاض—که ۱۳ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی برجای گذاشت—نشان میدهد بسیاری از مسافران زائران عمره در لباس احرام بودند؛ مدارس ریاض به آموزش آنلاین رفتهاند، دولتهای غربی دربارهٔ اکثر فرودگاههای عربستان هشدار دادهاند و گروهی از مسافران از راه زمینی به بحرین، قطر و دبی میروند — ایران اینترنشنال.
آوریل لانگلی الی در تحلیلی برای مؤسسهٔ واشنگتن مینویسد این دور از تشدید سعودی–حوثی «متفاوتتر و خطرناکتر» است: حوثیها از ژوئیه کوشیدهاند از جنگ ایران برای تحمیل «صلح پیروزمندانه» به ریاض بهره ببرند—رها کردن دولت شناختهشدهٔ یمن، رفع همهٔ محدودیتها از بنادر و فرودگاههایشان و پرداخت غرامت جنگی—و برای این هدف بنادر سعودی در دریای سرخ را محاصره کردهاند. ریاض حدود ۱۰۰ جنگنده را برای ضدحملهٔ دولت یمن به کار گرفته، اما نتایج «مختلط» بوده است. به نوشتهٔ او، حوثیها «آشکارا با ایران همسو» هستند و دستاوردهایشان دست تهران را در تنگهٔ هرمز و فراتر از آن تقویت میکند؛ و به گزارشها ترامپ پس از حملهٔ فرودگاه ریاض، مداخلهٔ مستقیم نظامی را بررسی میکند — مؤسسهٔ واشنگتن.
ربکا هاینریکس از مؤسسهٔ هادسون در یادداشتی به تاریخ ۸ مهر (۳۰ سپتامبر) حملات حوثیها به زیرساخت غیرنظامی را بخشی از تلاش «محور مقاومت» برای کنترل منطقه میداند — هادسون. فاکس نیوز گزارش داد حوثیها بهکمک چین توان موشکی خود را ارتقا میدهند — فاکسنیوز (از طریق یوتیوب)، و ایبیسی استرالیا نوشت عربستان با «مشکلی بزرگ» روبهروست — ایبیسی استرالیا. د کانورسیشن نیز تحلیل کرد حوثیها با بردن جنگ به خاک عربستان، روایت «نیابتی ایران» بودن را بازتعریف میکنند — د کانورسیشن. حساب IsraelWarRoom یادآوری کرد حوثیها ۷۲ کارمند سازمان ملل را گروگان گرفتهاند — IsraelWarRoom در X.
حملات پنجشنبه هم ادامه یافت. به گزارش رسانههای ایرانی، در شهرهای جیزان و نجران آژیر خطر به صدا درآمد و صدای چند انفجار شنیده شد، و پروازها در فرودگاه بینالمللی ملک فهد در استان شرقی متوقف شد؛ حوثیها نیز تهدیدهای تازهای علیه عربستان صادر کردهاند — فاکسنیوز (از طریق یوتیوب).
🔎 خبر آژیرهای جیزان و نجران و توقف پروازهای دمام تنها از رسانههای داخلی رژیم به ما رسیده و تا لحظهٔ نگارش از سوی ریاض یا منابع مستقل تأیید نشده است.
جروزالم پست در تحلیلی پرسید آیا فناوری پدافندی اسرائیل میتواند به عربستان کمک کند: حملات حوثیها به فرودگاه ریاض در ۸، ۱۰ و ۱۱ اکتبر دستکم ۱۶ کشته برجای گذاشت و تحقیقات نشان میدهد پهپادها پیش از موشکهای کروز و بالستیک پرتاب شدند تا پدافند سعودی را اشباع کنند. به نوشتهٔ این روزنامه، عربستان با کمبود رهگیر و شکاف پوشش راداری روبهروست و سامانههایی چون فلاخن داوود، پیکان ۳، اسپایدر و باراک MX میتوانند لایههای پدافندی آن را تکمیل کنند—همکاریای که چند سال پیش تصورناپذیر بود — جروزالم پست.
اقتصاد جنگ: صندوق بینالمللی پول، نفت و ۲۰۰۰ دلار برای هر خانوار آمریکایی
صندوق بینالمللی پول پنجشنبه هشدار داد طولانی شدن جنگ و اختلال دوباره در تولید انرژی و کشتیرانی، بزرگترین تهدید برای اقتصادهای خاورمیانه است. به گفتهٔ جهاد آزور، مدیر بخش خاورمیانهٔ صندوق، مازادهای پیش از جنگ، مسیرهای جایگزین و برداشت از ذخایر تاکنون شوک را مهار کردهاند اما «فقط زمان خریدهاند»؛ اقتصاد خاورمیانه، شمال آفریقا و پاکستان در ۲۰۲۶ ۱٫۳ درصد کوچک میشود — ایران اینترنشنال به نقل از رویترز. صندوق پیشتر کاهش ۷٫۶ درصدی اقتصاد ایران در ۲۰۲۶ را پیشبینی کرده بود — ایران اینترنشنال. وزیران دارایی و رؤسای بانکهای مرکزی گروه ۲۰ نیز در سایهٔ پیامدهای جنگ گرد هم آمدند — الجزیره.
هشدار صندوق با سخن مدیرعامل شورون همصداست که گفت ذخایری که شوک نفتی جنگ را تعدیل کرده «تخلیه شدهاند» — فورچون؛ در مقابل، توتالانرژی از جهش سود فصل سوم بهسبب تداوم جنگ خبر داد — رویترز. تحلیلگر رویترز نوشت چشمانداز بلندمدت نفت با «جنگی که تمام نمیشود» تیرهتر شده است — رویترز، عرب ویکلی. سرریز شوک به مصرفکنندگان دوردست هم رسیده: به گزارش بلومبرگ، استرالیاییها با جهش قیمت سوخت خرید بنزین و گازوئیل را کاهش دادهاند — بلومبرگ.
جنگ رژیم با زیرساختهای همسایگان هم بخشی از این شوک است: به گزارش ایران اینترنشنال به نقل از تحقیق رویترز، حملات رژیم به زیرساختهای آب و برق کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس «عامدانه» بوده است؛ به نقل رسانهها از همین تحقیق، حملات دقیق رژیم بیش از ۱۳۵ بار به زیرساختهای خلیج فارس آسیب زده و برنامههای جنگی آمریکا را نیز کُند کرده است — ایران اینترنشنال.
درون ایران: انکار فروپاشی، قبضهای پرداختنشده
تهران میکوشد روایت آمریکا از فروپاشی اقتصادی را پس بزند، در حالی که بحران عمیقتر میشود — عرب ویکلی. مسعود پزشکیان وعده داد با وجود حملات به زیرساخت انرژی، زمستان امسال کمبود گاز و برق نخواهد بود، و محمدرضا عارف، معاون اول، مدعی شد امسال بنزین وارد نمیشود و صرفهجویی آن صرف یارانهها خواهد شد (به نقل رسانههای داخلی). واقعیت در خانهها اما دیگر است: به گزارش ایران اینترنشنال، چند برابر شدن هزینهٔ برق برخی شهروندان را به خودداری از پرداخت قبض واداشته است — ایران اینترنشنال، و یک وزیر پیشین رژیم گفته اگر از قیمتها چشم بپوشیم «اقتصاد خوب است»؛ اعترافی ناخواسته به اینکه تورم زندگی روزمره را در هم کوبیده است — ایران اینترنشنال.
⚠️ وعدههای پزشکیان و عارف دربارهٔ زمستان بیخاموشی و توقف واردات بنزین، ادعای دولتی و تأییدنشده است؛ زمستانهای پیش از جنگ هم با قطعی گسترده گاز و برق گذشت.
پیامد جنگ برای خانوار آمریکایی
به گزارش ایندیپندنت، جنگ ایران قیمت بنزین در آمریکا را به رکوردی تازه رسانده است — ایندیپندنت. یک مطالعهٔ تازه هزینهٔ جنگ ایران را تاکنون بهطور میانگین حدود ۲۰۰۰ دلار برای هر خانوار آمریکایی برآورد کرده است — WAVY. گزارشهای محلی از «جهش تورم» با فشار جنگ بر قیمتها در سراسر اقتصاد آمریکا خبر میدهند — WBFF؛ پیشتر فایننشال تایمز تورم آمریکا را ۳٫۷ درصد گزارش کرده بود. یک مقام پیشین انرژی آمریکا پس از حمله به آرامکو هشدار داد «اوضاع بدتر خواهد شد» — اماس ناو. تروثاوت نیز گزارش داد دولت ترامپ یک ارجاع پروندهٔ معاملات نهانی مرتبط با فروش نفت در جریان جنگ ایران را متوقف کرده است — تروثاوت.
دیپلماسی و تحریم: باکو، مسکو، پکن، بغداد و پیشنهاد گفتوگوی کُردی
در نشست سیکا (CICA) در باکو، نمایندگان جمهوری اسلامی، ترکیه (به ریاست هاکان فیدان)، کویت، پاکستان و تشکیلات خودگردان فلسطین هنگام سخنرانی اسحاق هرتزوگ، رئیسجمهور اسرائیل، سالن را ترک کردند، اما امیر قطر و نمایندگان بحرین و امارات در جای خود ماندند. به نوشتهٔ جروزالم پست، روزنامهٔ حکومتی تهران تایمز مدعی شد هیئت قطر هم سالن را ترک کرده، اما شاهدان میگویند شیخ تمیم نشست و به سخنان هرتزوگ گوش داد؛ تحلیلگری اسرائیلی این روایت را تلاش تهران برای ضدیتنمایی قطر—میانجی حیاتیاش با غرب—میداند — جروزالم پست، تایمز اسرائیل؛ حضور هرتزوگ در پایتخت همسایهٔ شمالی رژیم، خود نشانهای از عمق پیوند راهبردی آذربایجان و اسرائیل است. در همان حاشیه، سرگئی لاوروف با الهام علیاف دیدار کرد. همزمان، معاون وزیر خارجهٔ رژیم در نشستی در وین پیمان منع گسترش (NPT) را «در حال احتضار» خواند (به نقل رسانههای داخلی)—زبانی که با گزارش سیانان دربارهٔ گزینههای حمله به سایتهای هستهای، بر نگرانی از خروج رژیم از این پیمان میافزاید.
رویترز گزارش داد سرگئی لاوروف و وانگ یی، وزیران خارجهٔ روسیه و چین، در یک نشست امنیتی آسیایی دربارهٔ همکاری، اوکراین و ایران گفتوگو کردند — رویترز. صدای آمریکا نیز گزارش داد رهبران کرد عراق احتمال گفتوگوی صلح میان رژیم و اپوزیسیون کرد را مطرح کردهاند—نشانهای از فشاری که موج حملات مسلحانه در پیرامون کشور بر تهران وارد کرده است — صدای آمریکا.
به گفتهٔ مکس مزیلیش از FDD، تحریمهای تازهٔ خزانهداری علیه شبکهٔ نیابتی رژیم برای نخستین بار خودِ دولت عراق—و نه فقط شبهنظامیان وابسته—را مستقیماً به معاملات دفاعی با چین، روسیه و جمهوری اسلامی پیوند میدهد — رادیو اروپای آزاد، FDD در X.
عراق خود میدان این فشار است: به نوشتهٔ سث فرانتزمن برای FDD، پهپادهای رژیم در ۸ و ۱۲ اکتبر گروههای اپوزیسیون کُرد ایرانی مستقر در شمال عراق را هدف گرفتند—تنها بخشی از بیش از هزار حملهٔ رژیم به خاک عراق در هشت ماه گذشته—و آیندهٔ عراق پس از خروج نظامی آمریکا به خلع سلاح شبهنظامیان بستگی دارد — FDD_Iran در X.
در اروپا، دادگاه هامبورگ دو مرد را به اتهام جاسوسی و طراحی حمله به رهبران جامعهٔ یهودی آلمان به سفارش رژیم به زندان محکوم کرد — صدای آمریکا، انبیسی نیوز. و JINSA نوشت واشنگتن برای فشردن گلوگاه مالی رژیم باید سراغ هالکبانک ترکیه برود؛ بانکی که سالها مجرای دور زدن تحریمهای نفتی رژیم بوده است — JINSA.
لبنان: اعتراف حزبالله، دستور آمادهباش و لغو مجوز بانک صادرات
حسن فضلالله، نمایندهٔ حزبالله در پارلمان لبنان، پنجشنبه پذیرفت خودرویی که اوایل هفته با صدها کیلوگرم مواد منفجره به دست نیروهای امنیتی لبنان توقیف شد، متعلق به این گروه بوده است؛ اعترافی که در بحبوحهٔ تلاش دولت لبنان برای خلع سلاح حزبالله میآید — ایران اینترنشنال در X. به گزارش رسانهٔ اماراتی ارم نیوز به نقل از منابع امنیتی لبنان، تهران معتقد است یک درگیری منطقهای قریبالوقوع است و به حزبالله دستور داده سطح آمادهباش را بالا ببرد؛ این گروه به گفتهٔ همین منابع ساختاری غیرمتمرکز میسازد تا یگانها حتی بیارتباط با رهبری—از ترس ترور فرماندهان—بتوانند بجنگند — IsraelWarRoom در X.
روایت آمادهباش اکنون از منبع دوم هم رسیده است: دیپلماتها به جروزالم پست گفتند رژیم به حزبالله هشدار داده برای جنگ آماده شود، چون انتظار دارد حملات آمریکا بهزودی از سر گرفته شود — جروزالم پست. همزمان، شریان مالی محور در لبنان تنگتر شد: به گزارش بلومبرگ، بانک مرکزی لبنان زیر فشار آمریکا مجوز فعالیت بانک صادرات ایران را لغو کرد — بلومبرگ.
🔎 گزارشهای ارم نیوز و جروزالم پست هر دو به منابع ناشناس تکیه دارند؛ اما در کنار اعتراف قالیباف به اینکه تفاهم اسلامآباد به «تجهیز دوبارهٔ حزبالله» کمک کرده، تصویر یکپارچهای از آمادهسازی محور برای دور تازه میسازد.
درون نظام: شورش سیستانوبلوچستان، سوءقصد به آخوندی، قتل امام جمعهٔ ساری و مداحی برای مجتبی
نمایش وفاداری به مجتبی خامنهای تا مجلس هم رسیده است. ویدیویی از علاءالدین بروجردی—نمایندهٔ هفتدورهای مجلس و حدود ۱۴ سال رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی—در کوتعبدالله در جنوب اهواز منتشر شده که او را در حال شعار دادن در مدح مجتبی خامنهای نشان میدهد؛ «اخبار جمهوری» آن را «تصویری گویا از مجلس فرمایشی» میخواند که اعضایش پس از عبور از صافی شورای نگهبان به آن راه یافتهاند — اخبار جمهوری در X.
ترس رژیم از تمسخر رهبر کشتهشدهاش به دادگاه کشید. دادسرای تهران پس از انتشار ویدیوی تقلید صدای علی خامنهای از سوی سعید شکیبا، بلاگر طنزپرداز اینستاگرامی با حدود یک میلیون دنبالکننده، از تشکیل پرونده و «برخورد» با او خبر داد — اخبار جمهوری در X. به نوشتهٔ «اخبار جمهوری»، دستگاه قضایی با واکنش رسمی خود به گسترش همان تمسخری کمک میکند که میخواهد جلوی آن را بگیرد.
ایران اینترنشنال در گزارشی نشان داد رژیم چگونه نیروهای سرکوبگر را در برابر پیگرد قتلهای اعتراضات ۱۴۰۱ مصون نگه داشت — ایران اینترنشنال.
در سیستانوبلوچستان، رسانههای نزدیک به نیروهای نظامی رژیم از کشته شدن محمدرضا رحیمی، عضو لشکر فاطمیون، در درگیری با افراد مسلح در منطقهٔ کورین زاهدان خبر دادند؛ به گزارش «حالوش»، پیشتر دستکم ۹ عضو فاطمیون در دو حمله در رودماهی زاهدان کشته شده بودند — اخبار جمهوری در X.
🔎 شمار تلفات فاطمیون و ابعاد مأموریت این گروه در سیستانوبلوچستان مستقلاً تأیید نشده است.
ناامنی اکنون به فرماندهان محلی بسیج رسیده است. به گزارش رسانههای رسمی که جروزالم پست بازتاب داد، افسانه عقیله، فرماندهٔ یگان «خواهران افضل» بسیج در مهرستان، روز چهارشنبه جلوی خانه و در برابر چشم فرزندانش ترور شد؛ خبرگزاری تسنیم بدون ارائهٔ مدرک ضاربان را به اسرائیل و آمریکا منتسب کرد. در حادثهای جداگانه در همان استان، به گزارش ایرنا، مأموری امنیتی به نام محسن شهریاری در درگیری با یک «گروه تروریستی» کشته شد، و هفتهٔ گذشته نیز سرهنگ نصرت افتخاری، معاون فرماندهی انتظامی استان، در حملهای کشته شده بود. یک کارشناس امنیتی به جروزالم پست گفت حملات ضدرژیم از زمان ادغام جیشالعدل در جبههٔ مبارزین مردمی افزایش یافته و خشم بلوچها از بازداشت، شکنجه و اعدامهای سیستماتیک سپاه، سوخت آن است — جروزالم پست، بهنقل از ایرنا. قالیباف وعدهٔ «پاسخگویی» برای این ترور داد.
🔎 به نوشتهٔ جروزالم پست، جبههٔ مبارزین مردمی تنها مسئولیت ۶ مورد از حملات ثبتشده از سوی هرانا را پذیرفته و عامل بقیه نامعلوم است؛ مسئولیت ترور عقیله را هنوز گروهی برعهده نگرفته است.
در تحلیلی تازه، سث فرانتزمن در جروزالم پست از «شورش رو به گسترش» در سیستانوبلوچستان نوشت: به گزارش رووداو به نقل از گروه حقوق بشری «حالوش»، رژیم روز سهشنبه حدود ۴۰ خودروی نظامی دیگر به شهرستان تفتان فرستاد و در یک بازهٔ ۲۴ ساعته در هفتهٔ گذشته بیش از ده نیروی نظامی و انتظامی در چهار حمله کشته یا زخمی شدند؛ به گفتهٔ رسانههای منطقه، پاسگاهها، پایگاهها و ایستهای بازرسی هدف قرار گرفتهاند و درگیریها تا استان کرمان کشیده شده است. فرانتزمن یادآوری میکند این تحولات حدود ده ماه پس از سرکوب خونین اعتراضات دی ۱۴۰۴ رخ میدهد که دهها هزار کشته برجای گذاشت — جروزالم پست.
در تهران، پس از نشست «بنیاد باران» در کتابخانهٔ ملی با سخنرانی عباس آخوندی، وزیر پیشین راه و شهرسازی، مردی مسلح هنگام خروج آخوندی با رانندهاش درگیر شد؛ راننده سلاح را از دست او گرفت و مهاجم با مداخلهٔ حراست و پلیس بازداشت شد. به گزارشهای اولیه، فرد بازداشتشده گفته حتی در صورت دستگیری او «دیگران» این کار را دنبال خواهند کرد — اخبار جمهوری در X، ایران اینترنشنال.
خشونت به منبر هم رسید: یاسر طاهری، امام جمعهٔ مسجد امام حسن عسکری در محلهٔ رهبند ساری و عضو جامعهٔ روحانیت مازندران، شب چهارشنبه در خانهاش با سلاح سرد کشته شد؛ به گزارش رسانههای داخلی، پزشکی قانونی حضور بازرسان در صحنه را تأیید کرده و انگیزه هنوز نامعلوم است — @beehnam در X.
⚠️ انگیزهٔ مهاجم آخوندی و قاتل طاهری روشن نیست و روایتها تنها بر «گزارشهای اولیه» تکیه دارند؛ آخوندی از چهرههای منتقد میانهرو است و هدف گرفتن او، در فضایی که تندروها مذاکرهخواهان را «خائن» میخوانند، باید با احتیاط ارزیابی شود.
شکاف درون اردوگاه حاکم به خیابان هم رسیده است: در تجمع شبانهٔ حامیان رژیم در زنجان (سهشنبه ۲۲ مهر)، برگزارکنندگان خواندن غزلی در حمله به قالیباف را پس از دفاع او از «مذاکره با آمریکا» قطع کردند — اخبار جمهوری در X. و در مشهد، احمد علمالهدی، نمایندهٔ ولیفقیه، گفت «شغل اصلی ما روضهخوانی است»؛ در همان روز یک پژوهشگر حوزوی مدعی شد حوزه با «اقتصاد اسلامی» میتواند در مدتی کوتاه مشکلات اقتصادی را حل کند — اخبار جمهوری در X. در صحنهٔ فرهنگی بینالمللی هم، مجید مجیدی، فیلمساز نزدیک به حاکمیت، در جشنوارهٔ بوسان «جنگ آمریکا» را محکوم کرد و بیاشاره به سرکوب داخلی، روایت رسمی را بازتولید کرد — هالیوود ریپورتر.
شاهزاده رضا پهلوی و اپوزیسیون
پس از اعدام علیسینا مصطفوی، دفتر شاهزاده رضا پهلوی و نور پهلوی از جهانیان خواستند از پشت برچسب «تروریست» رژیم، زندگی کوهنوردی را ببینند که قلهٔ اورست را فتح کرده بود؛ دفتر شاهزاده همچنین ایرانیان خارج از کشور را به حضور گسترده در ۷ نوامبر در فرانکفورت فراخوانده است (جزئیات در گزارش جامع ۲۲ مهر). سخنان ترامپ—اینکه رهبران بازماندهٔ رژیم تنها برای «زنده ماندن» مذاکره میکنند و او «نمیداند با چه کسی طرف است»—پرسش از جایگزین سیاسی رژیم را بیش از پیش به میان میآورد؛ پرسشی که اپوزیسیون به رهبری شاهزاده رضا پهلوی مدعی پاسخ دادن به آن است. همزمان، به گزارش ایران اینترنشنال، ویدیویی از احسان گلمکانی، از جاویدنامان اعتراضات، منتشر شده که او را در حال رانندگی و خواندن ترانهٔ «فرمان بده شاهزاده» در حمایت از شاهزاده رضا پهلوی نشان میدهد—یادآوری اینکه پیوند خیابان با شاهزاده پیش از جنگ شکل گرفته بود.
دربارهٔ این گزارش
این گزارش جامع روزانه یک کار گردآوری و تألیف تحریریه است: در طول روز ۲۳ مهر ۱۴۰۵، رویدادها در ۱۲ نوبت بهروزرسانی (۳ بازنویسی کامل و ۹ افزودن) تجمیع شد. هر مدعا به منبع اصلی خود ارجاع دارد و هرجا روایتی صرفاً از منابع حکومتی یا تکمنبعی آمده، با نشانهٔ ⚠️ مشخص شده است.