خلاصهٔ اجرایی — تا غروب شنبه ۲ آبان، واشنگتن از هشدار به اقدام رسیده است. پس از یادداشت اطلاعاتیای که میگوید رژیم نقشههای حمله به آمریکاییها را به «مراحل پیشرفته» رسانده (نیویورکتایمز، فایننشال تایمز، CBS، بیبیسی)، به گزارش والاستریت ژورنال آمریکا پایگاهها و پاسگاههایی در خاورمیانه را تخلیه میکند، کارکنان چهار سفارت را کاهش داده و هشدارهای سفر به اسرائیل و عراق را با استناد به تهدید حوثیها بهروز کرده است. همزمان ناو جورج واشنگتن برای حملات احتمالی دوباره مسلح میشود، ناو آیزنهاور نورفوک را ترک کرده، بلومبرگ از آمادگی ترامپ برای تشدید پس از انتخابات آمریکا و اسرائیل خبر میدهد و خود ترامپ از «یک خشم حماسی کوچک دیگر» و «سر زدن ناوها به کوبا در راه بازگشت از ایران» سخن گفته است. پاسخ تهران دوپاره است: از یک سو رسانههایش میگویند «اسرائیل تیر نخست را شلیک میکند و آمریکا میکوشد جزیرهای را تصرف کند»، ناوهای آمریکایی را تهدید میکنند و از انفجار یک ابرنفتکش در هرمز خبر میدهند که هیچ منبع مستقلی تأییدش نکرده؛ از سوی دیگر پزشکیان آمریکا را مسئول شکست توافق موقت میداند و خواهان تلاشی تازه است و فرستادهٔ رژیم میگوید تهران همچنان به مذاکره در چارچوب میانجیگری پاکستان پایبند است. در جبههٔ نیابتی، موشکهای حوثی بر فراز ریاض، طائف و ینبع رهگیری شدند، شبهنظامیان عراقی آمریکا را به ۱۷۱ نقض حریم هوایی متهم کردند و حزبالله — که به نظرسنجی تازه دوسوم شیعیان لبنان خواهان خلع سلاح آناند — به گزارشها گفته از جنگ بعدی کنار میماند. در داخل، محاصره که به مرزهای خشکی هم رسیده، بانک مرکزی را به تزریق ۲ میلیارد دلار برای نجات ریال واداشته، بورس سقوط کرده و سرکوب ادامه دارد؛ در برابر، ۱۷۱ زندانی و کنشگر سیاسی پادشاهیخواه از پشت دیوارهای زندان حمایت خود را از شاهزاده رضا پهلوی اعلام کردند.
تازهترینها
23:26 — حزب کومله زحمتکشان کردستان ایران اعلام کرد سپاه پاسداران حدود ساعت ۲۲ شنبه به وقت محلی با یک پهپاد انتحاری شاهد مقر این حزب در نزدیکی اربیل را هدف گرفته است؛ رسانههای رژیم همزمان ویدیوی «انفجار در مقر کردهای تجزیهطلب در اربیل» را منتشر کردند. همزمان ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس رژیم، به زبان عبری تهدید کرد در صورت هر اقدامی علیه ایران، «غیرمسکونیکردن سرزمینهای اشغالی کمتر از یک ساعت» زمان میبرد (به نقل از خبرگزاری فارس)
⚠️ جزئیات حمله به مقر کومله (تلفات، محل دقیق) تا این لحظه فقط از بیانیهٔ خود حزب و رسانههای رژیم آمده و هنوز از سوی اقلیم کردستان یا منبع مستقلی تأیید نشده است.
23:09 — به گزارش الشرق الاوسط (به نقل از جروزالم پست)، مقامهای عراقی گمان میکنند اسرائیل دو انبار شبهنظامیان مورد حمایت رژیم را که پدافند دوشپرتاب چینیِ تأمینشده از تهران در آنها انبار شده بود هدف گرفته است؛ گزارش شواهدی ارائه نکرده و بخشی از آن تأییدنشده است — JPost، بهنقل از الشرق الاوسط
22:15 — قوه قضاییهٔ رژیم اعلام کرد رئیس آن، محسنی اژهای، دیداری کمسابقه با مجتبی خامنهای داشته است؛ رهبری که از زمان حملاتی که پدرش را کشت، در انظار عمومی دیده نشده — Times of Israel
22:14 — هاآرتص: هکرهای وابسته به رژیم اطلاعات یک فرماندهٔ ارشد ارتش اسرائیل را افشا کردهاند؛ دادههایی که به گفتهٔ این روزنامه جان افسران ارشد را به خطر میاندازد — Haaretz
22:00 — حوثیها پس از هشدار عربستان دربارهٔ ریزش ترکش موشکها، هدف گرفتن مکه و مدینه را تکذیب کردند و ادعای ریاض را «دروغ» خواندند — Times of Israel
21:26 — علی قاضیزاده، روزنامهنگار، نوشت پس از پاکستان گذرگاههای مرزی عراق هم «یکی پس از دیگری» به روی رژیم بسته میشوند و محاصرهٔ زمینی بیسروصدا در جریان است — X
⚠️ بستن گذرگاههای عراق هنوز از سوی بغداد یا منبع مستقلی تأیید نشده است؛ آنچه مستند است، گزارش پیشین والاستریت ژورنال دربارهٔ از دست رفتن مسیرهای تجارت زمینی رژیم است.
- 20:50 — پولیتیکو: نامهٔ مدیر اطلاعات ملی به روبیو دربارهٔ افزایش تهدیدهای رژیم علیه آمریکاییها، تصویر رسمیتری از همان هشداری میدهد که موج تخلیهٔ سفارتها و پایگاهها را به راه انداخت — Politico
- 20:47 — دفاع مدنی عربستان به گزارش رویترز اعلام کرد دو موشک بالستیک حوثی را که به سوی مناطق مکه و مدینه شلیک شده بودند رهگیری کرده و ترکشها در جده، طائف و رابغ فرو ریخته است. این حمله پس از آن آمد که حوثیها از حمله به تأسیسات آرامکو در ینبع، پالایشگاه رابغ و فرودگاه بینالمللی ملک خالد ریاض خبر دادند — JPost / Reuters
- 20:32 — رشید مظاهری، دروازهبان پیشین تیم ملی و زندانی سیاسی در زندان مرکزی ارومیه، با وجود فشار برای نوشتن «توبهنامه» گفت: «هر جای دنیا باشم… به اصالتم افتخار میکنم و اجازه نمیدهم هویتم و ریشههایم را زیر سوال ببرند» — X
- 20:30 — به گزارش نیویورک پست، مشاوران ترامپ حتی در صورت شکست نتانیاهو در انتخابات اسرائیل، فرصت پیشبرد دستور کار آمریکا را از دسترفته نمیدانند — New York Post
نقشههای ترور و خروج دیپلماتها: هشدار اطلاعاتی که سفارتها را خالی کرد
مهمترین تحول شب گذشته از درون دستگاه اطلاعاتی آمریکا آمد. بر پایهٔ یادداشتی به تاریخ ۱ آبان (۲۳ اکتبر) از سوی مدیر اطلاعات ملی به مارکو روبیو، که نخست آکسیوس آن را فاش کرد، رژیم تلاشهایش برای هدف گرفتن دیپلماتها و مقامهای آمریکایی در خاورمیانه را «بهطور چشمگیری افزایش داده» است — Axios. نیویورکتایمز به نقل از مقامها نوشت رژیم در «مراحل پیشرفتهٔ» برنامهریزی حمله به آمریکاییها است — The New York Times — و فایننشال تایمز از یادداشت اطلاعاتیای خبر داد که دربارهٔ نقشهٔ کشتن آمریکاییها در خاورمیانه هشدار میدهد — Financial Times. CBS این هشدار را از زبان رئیس اطلاعات آمریکا بازگو کرد — CBS News — و واینت از نقشههای «پیچیده» برای ترور مقامهای ارشد آمریکایی نوشت — Ynetnews.
پیامد عملی این هشدار، کوچک شدن حضور دیپلماتیک آمریکا در منطقه است. به گزارش آسوشیتدپرس، آمریکا کارکنان چهار سفارت در خاورمیانه را به دلیل افزایش تهدیدهای رژیم کاهش میدهد — AP News. بلومبرگ دستورهای خروج را همزمان به نقشههای رژیم و حملات حوثیها نسبت داد — Bloomberg — و تایمز لندن نوشت رژیم در حالی علیه مقامهای آمریکایی در خارج توطئه میکند که دیپلماتها خارج میشوند — The Times.
- عربستان — پس از تشدید حملات حوثیها، دستور خروج کارکنان غیرضروری و همهٔ خانوادهها صادر شد.
- اردن، قطر، امارات و لبنان — به گزارش CNN، سقف کارکنان سفارتها بیاعلام عمومی کاهش یافت؛ یک مقام وزارت خارجه «تغییرات موقت در سطح کارکنان» را تأیید کرد — CNN.
- بحرین و کویت — به گزارش جروزالم پست، فهرست سفارتهای کوچکشده به این دو کشور هم میرسد و دیپلماتها روند خروج را «آشفته» توصیف کردهاند.
این ارزیابی در طول روز گستردهتر شد. بیبیسی از زبان رئیس اطلاعات آمریکا نوشت رژیم برای هدف گرفتن نیروهای آمریکایی در خاورمیانه تلاش بیشتری میکند — BBC — و هاآرتص به نقل از مقامها از تشدید تلاشها برای ترور مقامهای آمریکایی خبر داد — Haaretz. فاکس نیوز به استناد همان یادداشت نوشت رژیم کوششهایش برای هدفگیری آمریکاییها در خارج را «بهطور چشمگیری افزایش داده» — Fox News · Fox News. مقامهای آمریکایی سطح تهدید علیه آمریکاییها در خاورمیانه و چند کشور دیگر را بالاترین سطح از آغاز جنگ در فوریه خواندند — Kurdistan24. همین ارزیابی از سوی تلگراف نیز گزارش شده است و بیستون نتوانسته آن را مستقلاً تأیید کند. عرب نیوز متن همان یادداشت اطلاعاتی را بازگو کرد — Arab News (AFP).
فضای امنیتی منطقه را حملهای در اردن تیرهتر کرد: پس از حملهٔ مسلحانه به یک کلیسای ارتدوکس یونانی در استان کرک در جریان مراسم تشییع، که به گفتهٔ رئیس ادارهٔ امنیت عمومی اردن ۷ کشته و دهها زخمی برجای گذاشت، سفارت آمریکا در امان از تشدید تدابیر امنیتی در مراکز خرید و سفارتها خبر داد. هنوز گروهی مسئولیت را نپذیرفته و مقامها پیوند دادن مهاجمان با گروههای شناختهشده را زودهنگام میدانند — JPost.
تا عصر شنبه، کاهش کارکنان به تخلیه بدل شد. والاستریت ژورنال گزارش داد آمریکا پس از کشف نقشهٔ مظنون رژیم برای هدف گرفتن آمریکاییها، پایگاهها و پاسگاههایی در خاورمیانه را تخلیه میکند — WSJ — و به نوشتهٔ CNBC سفارتهای آمریکا پیش از انتخابات میاندورهای تدابیر امنیتی را تشدید کردهاند — CNBC. وزارت خارجهٔ آمریکا نیز هشدار سفر به اسرائیل را با استناد به تهدید فزایندهٔ حوثیهای تحت حمایت رژیم بهروز کرد — JPost — و هشدار سطح ۴ («سفر نکنید») برای عراق را با اشاره به درگیریهای فرامرزی حوثیها در منطقه دوباره صادر کرد — IraqiNews. سفارتهای آمریکا همزمان از شهروندان خواستهاند در سفر به کویت، امارات، بحرین و عمان تجدیدنظر کنند. الجزیره در جمعبندیای پرسید آیا رژیم واقعاً حمله به آمریکاییها را طراحی کرده و چرا واشنگتن در حالت آمادهباش است — Al Jazeera.
🔎 جزئیات عملیاتی یادداشت (اهداف، کشورها و زمانبندی نقشهها) منتشر نشده است؛ آنچه تأیید شده، وجود هشدار اطلاعاتی و کاهش کارکنان سفارتهاست که چند رسانهٔ مستقل جداگانه گزارش کردهاند.
جبههٔ نیابتی: موشک حوثی بر فراز ریاض و پهپادهای عراقی
جبههٔ عربستان، که دستور خروج دیپلماتهای آمریکایی از آن آغاز شد، داغ مانده است. به گزارش الجزیره، حوثیها شنبه دوباره ریاض را هدف گرفتند و فرودگاه دمام و میدان نفتی شیبه نیز هدف قرار گرفت — Al Jazeera. این گزارش، صداهای انفجاری را که رسانههای حکومتی ایران بامداد شنبه از ریاض گزارش کرده بودند، به حملهٔ حوثیها پیوند میدهد — نه به حملهٔ عربستان، آنگونه که تهران وانمود میکرد.
حملات تا ظهر شنبه ادامه یافت. به گزارش CNBC، ائتلاف به رهبری عربستان اعلام کرد دو موشک بالستیک حوثیها را که به سوی طائف و بندر ینبع — شاهرگ جایگزین صادرات نفت عربستان در دریای سرخ — شلیک شده بود، منهدم کرده است — CNBC؛ پیشتر رسانههای داخلی ایران از فعال شدن سامانههای هشدار سریع در طائف، جده و ینبع خبر داده بودند.
بر پایهٔ ارزیابی ISW در گزارش ۱ آبان، گروههای نیابتی رژیم در عراق نیز «به احتمال بسیار زیاد» در ۲۰ روز گذشته دستکم چهار پهپاد به سوی خاک عربستان شلیک کردهاند؛ ISW این حملات را بخشی از راهبرد تهران برای تحمیل هزینه به متحدان آمریکا و وادار کردن واشنگتن به پایان جنگ با شروط رژیم میداند. همزمان عربستان دامنهٔ کارزار هوایی خود در یمن را با توقیف محمولههای قاچاق حوثیها گسترش داده و حزبالله با فشار سیاسی و تبلیغاتی میکوشد دولت لبنان را از پیگرد قضایی یک عملیات قاچاق تازهاش بازدارد — ISW در X.
جبههٔ عراق هم داغتر شده است. مقاومت اسلامی عراق، چتر شبهنظامیان وابسته به رژیم، در بیانیهای اعلام کرد در کنار تهران میایستد و آمریکا را به ۱۷۱ نقض حریم هوایی عراق با جنگنده و هواپیمای شناسایی از ۳۰ سپتامبر تاکنون متهم کرد — ادعایی که بهطور مستقل تأیید نشده. این گروهها دولت علی الزیدی را نیز به «سازش با آمریکا» بهخاطر کاهش پروازها و بستن گذرگاههای مرزی با ایران متهم میکنند؛ طرح بغداد برای انحصار سلاح در دست دولت تا ژوئن ۲۰۲۷ را چند گروه نیرومند رد کردهاند — JPost.
در یمن، سخنگوی نظامی حوثیها مدعی هفت عملیات در خاک عربستان — از جمله هدف گرفتن سه فرودگاه و سه تأسیسات نفتی — و حمله به پایگاه دریایی و پادگان النصر در عدن شد؛ رسانههای رژیم نیز از کشته شدن ۱۵ غیرنظامی در حملات هوایی عربستان به صنعا و الحدیده خبر دادند.
⚠️ ادعاهای عملیاتی حوثیها و آمار تلفات حملات عربستان تنها از رسانههای حوثی و وابسته به سپاه منتشر شده و منبع مستقلی آنها را تأیید نکرده است.
در لبنان اما نشانهها وارونه است. به گزارش واینت، حزبالله به نقل از گزارشی سعودی، متعهد شده از جنگ احتمالی دیگر با ایران کنار بماند (سفارت رژیم در بیروت این روایت را رد کرده است) — Ynetnews — و نظرسنجی Statistics Lebanon میان ۸۰۰ شیعهٔ لبنانی نشان داد ۶۶٫۴ درصد از انتقال سلاح حزبالله به دولت حمایت میکنند و بیش از ۴۰ درصد از رهبری آن خشمگین یا ناامیدند — JPost.
زمینه: دیروز در یک نگاه
جمعه ۱ آبان، ترامپ پیش از سفر به فلوریدا پرسید «میخواهیم کارش را تمام کنیم یا فقط بگذاریم بپوسد؟»، مایک والتز گفت جنگ ممکن است یک سال دیگر ادامه یابد و آلمان، فرانسه و بریتانیا اعلام کردند آمادهٔ مذاکره با تهراناند. رژیم از «غافلگیریهای میدانی» گفت، بنزین سهمیهبندی شد و داوجونز بیش از ۵۰۰ واحد سقوط کرد. جزئیات کامل، منابع و نقلقولها در گزارش جامع ۱ آبان.
واشنگتن: «یا توافق میکنند، یا یک خشم حماسی کوچک دیگر»
ترامپ شامگاه جمعه در گردهمایی انتخاباتیاش در جنوب فلوریدا، تهدید علیه رژیم را صریحتر از هر زمان در هفتههای اخیر بیان کرد. به گزارش رویترز، او گفت آمریکا ممکن است عملیات نظامی دیگری علیه ایران انجام دهد — Reuters (از طریق The Standard)، France 24، The Times of Israel.
@IsraelWarRoom — ۱ آبان، ۲۳:۴۸
POTUS on the leaders of the Mullah regime: “We may do another little Operation Epic Fury, or they will agree. If they're smart, they will just say, ‘Let's get down to business.’ But I doubt they will do that because perhaps they're not smart.”
ترجمه: رئیسجمهور دربارهٔ سران رژیم آخوندی: «شاید یک عملیات خشم حماسی کوچک دیگر انجام دهیم، یا آنها توافق میکنند. اگر عاقل باشند، فقط میگویند: بیایید سر اصل مطلب برویم. اما شک دارم چنین کنند، چون شاید عاقل نیستند.»
ترامپ در همان سخنرانی، کوبا را مقصد بعدی خواند. مارکو روبیو نیز در پیامی خطاب به کوباییها نوشت «اکنون زمانش است» و از آنان خواست با سیا همکاری کنند — Business Today. به گزارش رویترز، او وعده داد آمریکا «پس از حلوفصل ایران» به سراغ کوبا برود و «در راه بازگشت از ایران» کار آن را هم یکسره کند — Reuters (از طریق U.S. News). به نوشتهٔ فورچن، ترامپ پیشنهاد داد ناوهای آمریکایی پس از جنگ ایران «توقف کوتاهی» در کوبا داشته باشند — Fortune (AP)، Military.com (AP).
در پردهای کمتر دیدهشده از همین رویارویی، رویترز در گزارشی اختصاصی نوشت دولتهای بایدن و ترامپ بارها از ایلان ماسک خواستهاند استارلینک را در اوکراین و خاورمیانه روشن یا خاموش کند؛ به گفتهٔ منابع رویترز، واشنگتن پس از حملات آمریکا و اسرائیل خواستار فعال شدن استارلینک در ایران شد — Reuters (از طریق Times of Israel)، Haaretz.
پیش از آن، تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه، در گفتوگو با ماریو نوفل پرسیده بود: «آیا ممکن است همین آخر هفته حملهای انجام شود؟ قطعاً.» او افزود رئیسجمهور «برای توافق در دسترس است» و مسائل غنیسازی و اشاعه «جزئیات، یعنی نقطهگذاری فصلی است که باید تمام شود» — جملهای که از گفتوگوی باراک با نوفل گزارش شده است و بیستون نتوانسته آن را مستقلاً تأیید کند. ترامپ در واکنش به خبرنگاران گفت باراک «لابد مرد قدرتمندی است؛ اگر چنین است، من از آن خبر ندارم» — The War Zone، Yahoo News (Newsmax).
جبههٔ اقتصادی هم همزمان فعال است: اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، گفت دولت در پی قطع شریانهای حیاتی رژیم است — Fox Business. سخنان مایک والتز دربارهٔ احتمال ادامهٔ جنگ تا یک سال دیگر نیز همچنان در رسانههای آمریکایی بازتاب دارد — CBS News.
نشانههای دور دوم: از پروازهای «نمایش قدرت» تا ناو روزولت
وار زون (TWZ) در جمعبندی شامگاه جمعه، شواهد آمادگی برای دور تازهٔ حملات را کنار هم گذاشت — The War Zone:
- دوشنبه ۲۸ مهر — به گزارش Axios، دهها جنگنده و سوخترسان اسرائیلی از حریم هوایی سوریه و عراق تا نزدیکی مرز ایران پرواز کردند؛ اسرائیل آن را رزمایش «نمایش قدرت» خواند. برخی منابع آمریکایی گفتند اسرائیل امیدوار بود پدافند رژیم شلیک کند تا بهانهٔ حمله فراهم شود.
- تایلر روگووی، سردبیر TWZ، این پروازها را «تمرین خشک» یک عملیات بزرگ هوایی دانست: تحریک پدافند هوایی ایران امکان میدهد سامانهها شناسایی، طبقهبندی و مکانیابی شوند.
- ناو هواپیمابر تئودور روزولت و گروه ضربت آن، به همراه گروه آمادهباش آبیخاکی مکین آیلند و یگان اعزامی ۱۳ تفنگداران دریایی، به گفتهٔ مقامهای آمریکایی تا پایان نوامبر به خاورمیانه میرسند — حدود ۱۰ هزار ملوان و تفنگدار.
- شمار سوخترسانهای آمریکایی در منطقهٔ سنتکام و اروپا به حدود ۱۹۰ تا ۱۹۵ فروند، سطح اوایل شهریور، بازگشته است.
- نیویورکتایمز گزارش داد ارتشهای آمریکا و اسرائیل طرح مشخصی برای حملات پس از انتخابات میاندورهای دارند: عملیاتی «کوتاه اما فشرده» به مدت سه تا پنج روز علیه زیرساخت انرژی، تأسیسات هستهای و زرادخانهٔ موشک و پهپاد.
والاستریت ژورنال نیز از عرشهٔ ناو هواپیمابر جورج واشنگتن گزارش داد که این ناو برای حملات احتمالی به ایران دوباره مسلح میشود — WSJ (ویدیو، از طریق Flipboard). بلومبرگ نیز نوشت ترامپ خود را برای تشدید درگیری با رژیم پس از انتخابات آمریکا و اسرائیل آماده میکند — همراستا با گزارش نیویورکتایمز دربارهٔ حملات «کوتاه اما فشرده» پس از میاندورهای — Bloomberg. به گزارش حساب ردیابی نظامی AirAssets، ناو هواپیمابر آیزنهاور (CVN-69) صبح شنبه پایگاه دریایی نورفوک را به مقصد دریا ترک کرد — AirAssets در X.
🔎 مقصد و مأموریت ناو آیزنهاور اعلام نشده و حرکت آن هنوز بهطور رسمی به خاورمیانه ربط داده نشده است.
🔎 ادعای تخلیهٔ دانشمندان روسی از نیروگاه بوشهر با هواپیمای Tu-134 تنها در حسابهای OSINT منتشر شده و TWZ صراحتاً آن را تأییدنشده خوانده است. محمد مرندی نیز در رسانههای رژیم آن را «جنگ روانی» دانست. سفارت روسیه در تهران نیز گزارشها دربارهٔ تخلیهٔ دیپلماتها و کارشناسان نیروگاه بوشهر را رد کرد — Caspian Post.
اما همه در اورشلیم همصدا نیستند. ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، در نشستی غیرعلنی گفته است «نشانهای از نیاز به حمله به ایران پیش از انتخابات نمیبینیم»، هرچند «اگر لازم بدانیم، انجامش میدهیم». یک مقام ارشد ارتش اسرائیل به TWZ گفت: «اگر نتایج دورهای پیشین چنان قاطع بود که ادعا شد، چه چیزی تغییر کرده که رویارویی دیگری اکنون لازم است؟» او هشدار داد ترورهای هدفمند و حملات از راه دور «جاهطلبیهای راهبردی دشمن را از میان نمیبرند» و ابراز امیدواری کرد ملاحظات انتخاباتی (انتخابات کنست در ۵ آبان) بر تصمیم نتانیاهو اثر نگذارد — The War Zone.
کوه کلنگ (Pickaxe Mountain): هدفی که هنوز دستنخورده مانده
تهدیدهای مکرر ترامپ علیه سایت زیرزمینی کوه کلنگ در نزدیکی نطنز پرسشهای مشابهی برانگیخته است. CBS پیشتر گزارش داده بود کاخ سفید و پنتاگون طرح استفاده از بمب MOAB را آماده کردهاند، اما به نوشتهٔ TWZ این بمب نفوذگر عمقی نیست. آندریا استریکر (FDD) در نیویورک پست نوشت حملات ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ برنامهٔ هستهای را بیش از دو سال عقب انداخت، اما رژیم اکنون میکوشد «گزینهٔ سلاح هستهای» را زیر زمین بازسازی کند؛ او خواستار تولید نسل تازهٔ بمبهای سنگرشکن و همکاری با اسرائیل برای روشهایی مانند حفاری زیرزمینی برای فروریختن تونلها از بالا شد — FDD، StrickerNonpro در X.
در سوی دیگر، نشنال اینترست استدلال کرد حملات پس از انتخابات «بازدهی کاهنده» خواهند داشت — The National Interest، و واشنگتن پست نوشت «تب جنگ با ایران دوباره بالا گرفته، اما میدان نبرد تغییر کرده است» — The Washington Post.
تهدیدهای رژیم: کابلهای زیردریایی، «پدر همهٔ بمبها» و مینهای ادعایی
دو مقام ارشد امنیتی رژیم به رویترز گفتند در صورت حملهٔ دوباره، کابلهای ارتباطی کف خلیج فارس هدف قرار میگیرند و تهران میکوشد مانع تعمیر آنها شود. با این حال به گفتهٔ TeleGeography کمتر از یک درصد پهنای باند بینالمللی از تنگهٔ هرمز میگذرد — JPost / Reuters.
لحن فرماندهان نظامی هم تندتر شده است. سرلشکر علی عبداللهی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، بامداد شنبه در بیانیهای که خبرگزاریهای وابسته به سپاه منتشر کردند گفت «تحت هیچ شرایطی نمیگذاریم ناوهای زنگزدهٔ آمریکا دوباره وارد خلیج فارس شوند» — ادعایی که با حضور دائمی نیروی دریایی آمریکا در اجرای محاصره در تضاد است.
به نقل از جروزالم پست، خبرگزاری فارس (وابسته به سپاه) نوشته رژیم حملهٔ آمریکا و اسرائیل را «قطعی» میداند و اگر حمله با ترور مقامهای ایرانی همراه شود، سیاستمداران آمریکایی را اهداف مشروع تلقی خواهد کرد؛ سپاه همچنین از رونمایی قریبالوقوع سلاحی به نام «پدر همهٔ بمبها» خبر داده، بیآنکه جزئیاتی ارائه کند — The War Zone. ربکا هاینریکس (مؤسسهٔ هادسون) نیز در یادداشتی به تاریخ ۱۰ مهر تهدیدهای رژیم علیه پایگاههای نظامی آمریکا را بررسی کرده بود — Hudson Institute.
مقامهای رژیم بر همین خط ماندند: به گزارش الجزیره، عبداللهی در همان بیانیه تأکید کرد اجازهٔ بازگشت ناوهای آمریکایی به خلیج فارس را نمیدهد و «ترامپ این آرزو را به گور خواهد برد» — Al Jazeera. در خیابانهای تهران هم نمایشی تبلیغاتی با تصویر ترامپ پشت میلههای زندان در میدان تجریش جمعیت جمع کرده است (گزارششده در ۳۰ مهر) — CP24.
شنبه رژیم یک گام فراتر رفت و اعلام کرد اجازه نمیدهد ناوهای جنگی آمریکا نزدیک شوند — Al Jazeera، Al Jazeera (از طریق Yahoo News) — و به گزارش دراپسایت نیوز به نقل از یک مقام ارشد رژیم، تهران حمله را برای هفتهٔ آینده محتمل میداند و انتظار دارد «اسرائیل تیر نخست را شلیک کند و آمریکا بکوشد جزیرهای را تصرف کند» — Drop Site News؛ کاخ سفید هرگونه حمله پیش از انتخابات میاندورهای را رد کرده است. رسانههای غربی پیشتر جزیرهٔ خارک، پایانهٔ اصلی صادرات نفت رژیم، را از گزینههای عملیات زمینی مطرحشده دانسته بودند. همزمان سپاه استان البرز صداهای انفجار در کرج را به «رزمایش جانفدایان» نسبت داد و رسانههای داخلی تصاویری از رزمایش موشکی منتشر کردند.
ادعای «خودکفایی» نظامی رژیم اما زیر سؤال است: بیبیسی فارسی در گزارشی تحقیقی نشان داد برنامهٔ پهپادی رژیم همچنان به قطعات خارجی — از جمله تراشههای آمریکایی که از راه واسطههای چینی و شبکههایی در هنگکنگ، ترکیه و امارات خریداری میشوند — وابسته است — BBC فارسی.
⚠️ ادعای نیروی دریایی سپاه دربارهٔ برخورد دو سوپرتانکر با مین در جنوب تنگهٔ هرمز همچنان تنها از سوی رسانههای وابسته به سپاه منتشر شده است؛ هیچ منبع مستقل، نام کشتیها یا تأیید UKMTO گزارش نشده. ترامپ پیشتر رژیم را به ساختن حملهها و مینهای جعلی برای بالا بردن قیمت نفت متهم کرده بود — NewsNation.
⚠️ ادعای انفجار ابرنفتکش: خبرگزاری فارس (وابسته به سپاه) و رسانههای داخلی شنبه از انفجار در یک نفتکش بسیار بزرگ (VLCC) هنگام خروج از تنگهٔ هرمز خبر دادند و به تصویری منتسب به ماهوارهٔ Sentinel-2 با لکهای تیره در عقب یک شناور استناد کردند — 1news.az به نقل از فارس. UKMTO هیچ حادثهای در این بخش از تنگه گزارش نکرده و نام کشتی اعلام نشده است؛ آخرین حادثهٔ تأییدشده، اصابت پرتابهای ناشناس به یک نفتکش در نزدیکی لیمای عمان در ۳۰ مهر بود. این ادعا همالگوی ادعای «برخورد دو سوپرتانکر با مین» است و تا تأیید مستقل، تبلیغات به شمار میآید.
دیپلماسی: استانبول خواستار آرامش شد، تهران به مسکو میرود
نشست استانبول با هشدار صریح به واشنگتن پایان یافت. هاکان فیدان، وزیر خارجهٔ ترکیه، گفت حملهٔ دوباره به ایران دامنهٔ جنگ را گسترش میدهد و «دیپلماسی تنها راه است» — Reuters (از طریق U.S. News)، JPost. وزیران اروپایی و خاورمیانهای به آمریکا دربارهٔ ازسرگیری حملات هشدار دادند و از دو طرف خواستند خویشتنداری کنند — Al Jazeera. در حاشیهٔ همین نشست، وزیران خارجهٔ عربستان، ترکیه، مصر و پاکستان (گروه چهارجانبه) نیز بر دیپلماسی و آزادی عبور از تنگهٔ هرمز تأکید کردند. جروزالم پست در مرور مطبوعات عربی، به نقل از غسان شربل در الشرق الاوسط، از رویارویی فزایندهٔ مصر و عربستان با رژیم در جهان عرب نوشت — JPost، بهنقل از الشرق الاوسط.
تهران در همین حال به مسکو چشم دوخته است. رسانههای داخلی خبر دادهاند مسعود پزشکیان برای شرکت در هشتمین نشست سران مجمع کشورهای صادرکنندهٔ گاز که ۵ آبان (۲۷ اکتبر) در مسکو برگزار میشود — GECF — به روسیه میرود و با پوتین دیدار خواهد کرد؛ عراقچی نیز از ادامهٔ رایزنیها در سطح رؤسای جمهور در مسکو خبر داده است.
در داخل نیز پزشکیان گفت «دستور رهبر شهید» خروج از وضعیت «نه صلح، نه جنگ» بوده و کشور باید از آن بیرون بیاید — اعترافی ضمنی به فرسایشی که محاصره بر رژیم تحمیل کرده است. مجید نیلی، سفیر رژیم در آلمان، نیز در پاسخ به وزیر خارجهٔ آلمان گفت مذاکره «ژست سیاسی نیست» و اروپا باید «منافع و نگرانیهای مشروع» تهران را بپذیرد.
لحن رژیم در طول شنبه آشکارا نرمتر شد. پزشکیان به گزارش رویترز آمریکا را مسئول شکست توافق موقت دانست و خواستار تلاشی تازه شد — Reuters (از طریق WHBL)، رادیو فردا — و به گزارش آسوشیتدپرس، فرستادهٔ رژیم گفت تهران همچنان به مذاکره با آمریکا در چارچوب توافق با میانجیگری پاکستان پایبند است — AP (از طریق ABC News). رژیمی که تا دیروز از «غافلگیریهای میدانی» میگفت، زیر فشار ناوها و محاصره به درخواست مذاکره روی آورده است. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، نیز در سفر به مصر گفت «پیامی فوری برای توقف گسترش جنگ» در منطقه با خود دارد، و نمایندهٔ چین در سازمان ملل با این استدلال که اعتبار قطعنامهٔ ۲۲۳۱ پایان یافته، خواستار توقف بررسی پروندهٔ هستهای ایران در شورای امنیت شد.
🔎 سفر پزشکیان تاکنون تنها در رسانههای داخلی گزارش شده و کرملین یا دفتر ریاستجمهوری بیانیهای رسمی دربارهٔ دیدار منتشر نکردهاند.
دیپلماسی اروپا و آسیای جنوبی هم فعال است. وزیر خارجهٔ آلمان گفت آلمان، فرانسه و بریتانیا آمادهٔ مذاکره با ایراناند — The Times of Israel — و به گزارش ایران اینترنشنال، پاکستان در حالی از صلح با ایران سخن میگوید که همزمان از عربستان در برابر نیروهای نیابتی تهران دفاع میکند — Iran International. در پروندهٔ هستهای، نمایندهٔ رژیم در سازمان ملل مدعی شد تهران تعهدات پادمانی خود را تعلیق نکرده و رافائل گروسی بار دیگر گفت آژانس آمادهٔ راستیآزمایی است.
هرمز و محاصره: «پیشرفت واقعی است»
بردلی بومن (FDD) در پاسخ به کسانی که «آمادهٔ اعلام شکست و واگذاری تنگهٔ هرمز به جمهوری اسلامی» بودند، نوشت نیروی دریایی آمریکا همزمان دو مأموریت دشوار را پیش میبرد:
@Brad_L_Bowman — ۱ آبان، ۲۳:۲۰
It is performing two tough tasks simultaneously: 1) implementing a naval blockade of Iran; and 2) facilitating the export of non-Iran oil through the Strait of Hormuz. The blockade is depriving the regime of billions of dollars in revenue… But it is too soon to declare mission accomplished. Moscow and Beijing are supporting Tehran. Iran's attacks on ships will continue.
ترجمه/خلاصه: ارتش آمریکا هم محاصرهٔ دریایی ایران را اجرا میکند و هم صادرات نفت غیرایرانی از هرمز را ممکن میسازد؛ محاصره میلیاردها دلار درآمد را از رژیم گرفته و توان سرکوب، تروریسم و بازسازی نظامیاش را کاهش داده. شمار قابلتوجهی کشتی تجاری هر هفته از تنگه میگذرد، اما هنوز زود است که «مأموریت انجام شد» اعلام شود؛ مسکو و پکن پشت تهراناند و حمله به کشتیها ادامه خواهد یافت.
دادهها همین تصویر را تأیید میکنند: ناوگان سایهٔ نفتکشهای رژیم دیگر نفتی برای حمل ندارد — Fox News — و با سفتتر شدن محاصره، رژیم با «پرتگاه درآمد نفتی» روبهروست — Fox News. در مقابل، رئیس دفتر رئیسجمهور رژیم مدعی شد محاصرهٔ بنادر جنوبی واردات را «فقط ۲۵ درصد» کاهش داده است. پیامد جهانی جنگ نیز در بازار انرژی دیده میشود: قطر — خود بزرگترین صادرکنندهٔ گاز طبیعی مایع — برای خرید گاز آمریکا قراردادی بلندمدت (از دههٔ ۲۰۳۰) بسته است — CNBC.
بهای این رویارویی را کشتیرانی تجاری میپردازد. به گزارش رویترز به نقل از دادههای مؤسسهٔ واشنگتن، اکتبر بدترین ماه برای حمله به کشتیهای تجاری در هرمز از آغاز ثبت دادهها بوده است؛ بررسی رویترز از فهرست سازمان بینالمللی دریانوردی از ۱۲۰ حادثه از آغاز جنگ و آسیب به بیش از ۳۰ ابرنفتکش — ۱۱ فقره تنها در اکتبر — حکایت دارد — IsraelWarRoom در X، بهنقل از رویترز. این ارقام از قول رویترز گزارش شده است و بیستون نتوانسته آن را مستقلاً تأیید کند؛ متن رویترز را نیافتیم. با این حال اسکات بسنت گفت صادرات نفت از خلیج فارس از سطح پیش از جنگ فراتر رفته است — ANI. به نوشتهٔ والاستریت ژورنال، اکنون نفت بیشتری از پیش از جنگ از خلیج فارس خارج میشود — نشانهای که محاصره نه بازار جهانی، بلکه رژیم را خفه میکند؛ این مطلب از سوی والاستریت ژورنال گزارش شده است و بیستون نتوانسته آن را مستقلاً تأیید کند، اما دادههای Kpler که Maritime Executive در ۲۸ مهر منتشر کرد همین تصویر را نشان میدهد (صادرات خلیج فارس بدون احتساب ایران بالاتر از سطح پیش از جنگ) — The Maritime Executive. هزینهٔ زیستمحیطی جنگ اما بالا میرود: لکهٔ نفتیای که گزارشها آن را به ابرنفتکش تایوانی Gem No. 2 — هدفگرفتهشده در ۱۷ مهر — نسبت میدهند، گسترش یافته و به گزارشها امارات اکنون همهٔ سواحل رأسالخیمه را بسته است، چون لکه به سومین امیرنشین رسیده — The Maritime Executive.
محاصره اکنون از دریا به خشکی رسیده است. به گزارش والاستریت ژورنال، رژیم زیر فشار آمریکا مسیرهای تجارت زمینی خود را هم از دست میدهد — Kurdistan24، بهنقل از والاستریت ژورنال. مارک دوبوویتز (FDD) یادآوری کرد که او و میاد ملکی در سپتامبر در نیویورک پست پیشنهاد کرده بودند آمریکا محاصرهٔ زمینی را مکمل محاصرهٔ دریایی و هوایی کند: «به نظر میرسد اکنون جواب میدهد» — mdubowitz در X. ایران اینترنشنال نیز در تحلیلی نوشت حملات آمریکا به ایران اکنون در خدمت محاصره است — Iran International. کردستان۲۴ افزود پاکستان گذرگاههای تفتان و گبد-ریمدان را به روی کامیونهای ایرانی بسته، در حالی که قیمت مواد غذایی در داخل جهش کرده است — Kurdistan24. بسته شدن هفته با افزایش قیمت نفت بر پایهٔ هراس از تشدید رویارویی، از سوی Barron's گزارش شده است و بیستون نتوانسته آن را مستقلاً تأیید کند.
اسرائیل: هدف سرنگونی، هراس از تحریم
سه روز مانده به انتخابات، نتانیاهو همزمان دو پیام داد. از یک سو خواستار آن شد که آمریکا و اسرائیل رژیم ایران را سرنگون کنند، در حالی که برنت به بالاترین سطح پنج ماه اخیر رسید — Fox News. از سوی دیگر گفت اسرائیل باید برای تحریمهای بانکی و پایان کمک نظامی آمریکا آماده شود و در حال طراحی نظام مالی جایگزین، از جمله ارزهای دیجیتال، است — JPost. هاآرتص این طرح را «اقتصاد بلاکچینیِ ایرانیوار» خواند — Haaretz — و مارک دوبوویتز (FDD) هشدار داد هیچ «اقتصاد دورزنندهای»، از بلاکچین تا سازوکارهای دیگر، نمیتواند اسرائیل را از تحریم جامع مالی آمریکا مصون نگه دارد — mdubowitz در X.
در صحنهٔ داخلی اسرائیل، اپوزیسیون گزینهٔ دولت ائتلافی اقلیت را بررسی میکند، اما بنت و لیبرمن تکیه بر حمایت احزاب عرب را رد کردهاند — JPost. در کرانهٔ باختری، پس از کشته شدن دو سرباز اسرائیلی، ارتش محدودیتهای گستردهای بر رفتوآمد در الخلیل اعمال کرد. به گزارش جروزالم پست، مشاوران ترامپ دربارهٔ همکاری با رقیبان نتانیاهو در صورت شکست او در انتخابات خوشبیناند — JPost — و گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش که میتواند جای نتانیاهو را بگیرد، از «پیوندهای عمیق» با آمریکا سخن گفته است — New York Post.
نفوذ اطلاعاتی: روایت فرزندان فرماندهان کشتهشده
روایتهایی که خانوادههای فرماندهان کشتهشدهٔ رژیم بهعنوان «شهادت» منتشر میکنند، بهناخواسته عمق نفوذ اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل را نشان میدهد:
@TheIranWatcher — ۲ آبان، ۰۳:۱۱
Hossein Tangsiri, son of former IRGC Navy commander Alireza Tangsiri, says his father changed locations seven or eight times during the final night of his life. He arrived at an eight-storey building in Bandar Abbas at approximately 1:30 a.m. At 4:13 a.m., an American F-35 struck the building while he was performing night prayers… Whoever targeted Tangsiri did not merely know where he was. They appear to have known when he arrived and how long he would remain there.
ترجمه/خلاصه: حسین تنگسیری، پسر علیرضا تنگسیری فرمانده پیشین نیروی دریایی سپاه، میگوید پدرش در آخرین شب زندگی هفت یا هشت بار جابهجا شد؛ حدود ساعت ۱:۳۰ بامداد به ساختمانی هشتطبقه در بندرعباس رسید و ساعت ۴:۱۳ یک F-35 آمریکایی هنگام نماز شب آن را هدف گرفت. به نوشتهٔ این حساب، هدفگیرندگان نهتنها مکان، بلکه زمان ورود و مدت ماندن او را میدانستند — نشانهٔ نفوذ سیستماتیک در بالاترین سطوح رژیم.
🔎 جزئیات حمله (ساعت، نوع هواپیما) از روایت خانوادهٔ تنگسیری نقل شده و بهطور مستقل تأیید نشده است؛ اما الگوی جابهجاییهای مکرر پیش از کشته شدن، در روایت فرزندان دیگر فرماندهان هم تکرار شده است.
شاهزاده رضا پهلوی: «صدای ما از پشت دیوارهای زندان»
در آستانهٔ «آبان، ماه شاهان» — ۴ آبان زادروز محمدرضا شاه پهلوی، ۷ آبان روز بزرگداشت کوروش بزرگ و ۹ آبان زادروز شاهزاده رضا پهلوی — ۱۷۱ کنشگر و زندانی سیاسی پادشاهیخواه در داخل ایران با امضای بیانیهای حمایت خود را از رهبری شاهزاده اعلام کردند: «ما از پشت دیوارهای زندان، قدردان سالها تلاش، ایستادگی و صدای رسای شما برای آزادی ایران هستیم.» امضاکنندگان تأکید کردند زندان و فشار سیاسی امیدشان را به آیندهٔ ایران از میان نبرده است — Iran International در X.
همزمان فعالان داخل کشور در پیامی به بنیاد فریدریش نائومان برای آزادی در آلمان نوشتند: «شاهزاده رضا پهلوی صدای ما ایرانیان است» — PahlaviComms در X. در نشست سالانهٔ «جبههٔ هفت آبان» در بروکسل نیز سعید قاسمینژاد، مدیر پروژهٔ شکوفایی ایران، گفت ایرانیان نشان دادهاند برای آینده «رهبر» دارند و دولتهای خارجی دیگر بهانهای برای حمایت نکردن از «انقلاب ملی» ایران ندارند.
داخل ایران: اقتصادی که فرو میریزد، رژیمی که کوتاه نمیآید
فشار محاصره در زندگی روزمره پیداست. تعرفهٔ اینترنت همراه تا ۴۰ درصد گران شد — VOA — و دانشگاه هرمزگان آموزش مجازی را برای دانشجویان کارشناسی تا اطلاع ثانوی تمدید کرد. شورای ملی مقاومت با استناد به رسانههای خود رژیم، تصویری از فروپاشی اقتصادی ترسیم کرده است — NCRI؛ و به گزارش ایرانوایر، مولوی عبدالحمید در خطبهٔ جمعهٔ زاهدان رژیم را به مصالحه در مذاکره با آمریکا فراخوانده است — IranWire.
در جامعه، چشمانداز جنگی دیگر بحثی دوقطبی برانگیخته: ایران اینترنشنال از ایرانیانی نوشت که دور تازهٔ جنگ را یا «رهایی» میبینند یا «فاجعه» — Iran International. با این همه، رژیم کوتاه نمیآید: روئل مارک گرشت و ری تکیه در واشنگتن پست نوشتند با وجود تورم سرسامآور و اقتصادی که ترک برداشته، راهبرد تهران تغییری نکرده است و فشار ترامپ رژیم را به عقبنشینی وانداشته است — The Washington Post، FDD در X.
نشانههای فرسایش در بازارها و خدمات عمومی روشنتر شد: رسانههای داخلی از سقوط ۱۲۹ هزار واحدی شاخص بورس تهران (بسته شدن در ۸٫۰۴۵ میلیون واحد) و حذف برخی داروهای تزریقی و سرمها از پوشش سرپایی بیمهٔ سلامت خبر دادند؛ شهروندان نیز در پیامهایی به رسانههای فارسیزبان خارج از کشور، از افزایش دوبارهٔ تعرفهٔ اینترنت و گرانی پنیر و تخممرغ شکایت کردهاند. حتی کیهان از کاهش حضور هواداران حکومت در تجمعات شبانه ابراز نگرانی کرده است. رئیس بانک مرکزی رژیم از تزریق ۲ میلیارد دلار به بازار ارز برای مهار سقوط ریال خبر داد، و وزیر آموزش و پرورش اعلام کرد آزمون استخدامی امسال به دلیل «شرایط جنگی» برگزار نمیشود.
پاسخ رژیم، سرکوب است. به گزارش ایرانوایر، احسان ارباب، بلاگر، بازداشت شد، اعترافات اجباری او پخش و محتوای اینستاگرامش حذف شد — IranWire. سپاه از بازداشت دو «عامل اطلاعاتی خارجی» در کرمانشاه خبر داد، و پدر سپهر شکری، از جانباختگان اعتراضات، به مجری صداوسیما که معترضان را تخریب کرده بود پاسخ تندی داد. همزمان رسانههای حکومتی از درگذشت یک نیروی بسیج بر اثر جراحات اعتراضات دیماه خبر دادند — یادآوری اینکه زخم آن خیزش هنوز باز است. CNN به نقل از پسرعموی ترانه و رومینا رحیمی، دو خواهر دوقلوی زندانی، گزارش داد که آنان در زندان رژیم شکنجه شدهاند — CNN — و به گزارش ایران اینترنشنال، رشید مظاهری، دروازهبان پیشین تیم ملی فوتبال، پس از اعتراض به توهین به فردوسی به انفرادی منتقل شد — Iran International.
واکنشها: جنگ در صندوق رأی آمریکا
الجزیره نوشت جنگ ایران به محور انتخابات میاندورهای آمریکا بدل شده و «سیاست خارجی همان اقتصاد است» — Al Jazeera. سناتور جمهوریخواه جان هاستد از اوهایو خواستار پایان جنگ «با شرایط آمریکا» شد — 13WHAM. جروزالم پست هم در تحلیلی نوشت سیاست خارجی ترامپ — جنگ با رژیم و تعرفهها — کمتر از دو هفته مانده به انتخابات میاندورهای، جمهوریخواهان را تهدید میکند — JPost.
دربارهٔ این گزارش
این گزارش جامع روزانه یک کار گردآوری و تألیف تحریریه است: در طول روز ۲ آبان ۱۴۰۵، رویدادها در ۱۲ نوبت بهروزرسانی (۴ بازنویسی کامل و ۸ افزودن) تجمیع شد. هر مدعا به منبع اصلی خود ارجاع دارد و هرجا روایتی صرفاً از منابع حکومتی یا تکمنبعی آمده، با نشانهٔ ⚠️ مشخص شده است.