خلاصهٔ اجرایی — شامگاه یکشنبه ۱۰ آبان، دو روز پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، افشاگری‌ای که روز را شکل داد، گزارش ویژهٔ رویترز بود که ۷ آبان منتشر شد و یکشنبه بازنشر گسترده یافت: شبکه‌ای پنهان از بیش از ۵ هزار نهاد وابسته به وزارت دفاع رژیم با نام‌های رمزی «MOD» از دی ۱۴۰۳ تاکنون دست‌کم ۲ میلیارد دلار پیشران موشک، مواد منفجره، چاشنی و کامیون‌های سنگینِ قابل‌تبدیل به لانچر را — از جمله با هواپیماهای باری از چین — وارد کرده و محاصرهٔ دریایی آمریکا را دور زده است؛ پاسخی به این پرسش که سپاه چگونه زرادخانه‌ای را که هزاران موشک و پهپاد از آن شلیک شده، دوباره پر می‌کند. در دریا، قطر تأیید کرد نفتکش LNG «المائده» شامگاه جمعه با «اشیای ناشناس» هدف قرار گرفته — به گزارش بلومبرگ چند ساعت پس از آن‌که تهران مجوز عبورش را داده بود — و عربستان خواستار اقدام فوری بین‌المللی شد. رژیم موج تهدید را بالا برده: مجتبی خامنه‌ای فرمان پاسخ «بدون محدودیت جغرافیایی» داده، سپاه از «شناسایی اهداف در جغرافیای جدید» می‌گوید، مخبر بازدارندگی را «بی‌مرز» می‌خواند و ارتش هشدار می‌دهد جنگ تازه «طولانی‌تر» خواهد بود. ترامپ می‌گوید گفت‌وگوها «پیشرفت» دارد اما «یک یا دو هدف» — به‌ویژه تأسیسات زیرزمینی کوه کلنگ که به نوشتهٔ جروزالم پست از فردو عمیق‌تر است — مانده؛ فاکس نیوز می‌نویسد حملات «روی میز» است اما پیش از انتخابات بعید است، و یک مقام ارشد اسرائیلی به ای‌نت گفت «به سوی جنگ می‌رویم، نه توافق». در دوحه، مذاکره‌کنندگان رژیم سومین روز گفت‌وگو با میانجی‌های قطری را گذراندند و عراقچی نتیجه را به «عقلانیت» واشنگتن گره زد، در حالی که محسن رضایی از بحث دربارهٔ کنار گذاشتن ممنوعیت سلاح هسته‌ای و بسته ماندن هرمز تا تحقق «هفت شرط» می‌گوید. کشورهای خلیج فارس، به گزارش بلومبرگ، از تلافی سخت‌تر رژیم در صورت حملهٔ دوباره بیمناک‌اند و قرقاش گفت امارات «برای بدترین حالت آماده است». در داخل، تورم به ۸۸٫۷ درصد رسیده، پزشکیان از مردم می‌خواهد در مصرف برق و گاز و بنزین صرفه‌جویی کنند، جشن‌های هالووین با ضرب‌وشتم و بازداشت پراکنده شد، و دو چهرهٔ داخلی در تلویزیون حکومتی اعتراف کردند رژیم «بد ضربه خورد» و حتی اصابت اسرائیل به پایگاه پهپادی کرمانشاه را «رعدوبرق» جا زد.

تازه‌ترین‌ها

دریا: حمله به نفتکش قطری در میانهٔ میانجی‌گری دوحه

جدی‌ترین تحول میدانی روز در آب‌های خلیج فارس رخ داد. خبرگزاری رسمی قطر اعلام کرد نفتکش گاز طبیعی مایع «المائده» (Al Mayeda)، متعلق به شرکت حمل‌ونقل گاز قطر (ناقلات)، شامگاه جمعه ۸ آبان هنگام گذر از خلیج فارس با «اشیای ناشناس» هدف قرار گرفت — Al Jazeera، The National. ناقلات گفت خدمه آسیبی ندیده‌اند، حادثه اثر زیست‌محیطی نداشته و کشتی «ایمن و عملیاتی» است، اما هیچ طرفی را مسئول ندانست. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) نیز همان شب از اصابت پرتابه‌ای ناشناس به پهلوی چپ کشتی‌ای در ۴۰ مایلی جنوب جزیرهٔ لاوان و آتش‌سوزی روی عرشه خبر داده بود؛ جزئیات دو روایت بر هم منطبق است. ایران‌وایر تأکید کرد این حمله درست هم‌زمان با حضور میانجی‌های قطری در تهران رخ داده است — IranWire.

لایهٔ دوم ماجرا را بلومبرگ افشا کرد: به نوشتهٔ این خبرگزاری به نقل از منابع آگاه، پاکستان پیش از حمله برای تضمین عبور امن این محمولهٔ عازم پاکستان با رژیم مذاکره کرده بود و مقام‌های ایرانی تنها چند ساعت پیش از حادثه چراغ سبز داده بودند؛ کشتی با پرچم جزایر مارشال در حرکت بود — Bloomberg، VOA فارسی. قطر هم میانجی این جنگ است و هم هدف آن: یک کشتی گاز قطری ۱۵ تیر در تنگهٔ هرمز با پهپاد زده شده بود و قطر انرژی از اسفند ۱۴۰۴ فورس‌ماژور اعلام کرده و صادرات LNG آن تا ۹۶ درصد افت کرده است.

🔎 وضعیت راستی‌آزمایی: هیچ طرفی مسئولیت حمله را نپذیرفته و دوحه عامل را نام نبرده است. اما اگر روایت بلومبرگ درست باشد، حمله به محموله‌ای که خود تهران مجوز عبورش را داده بود یا نشانهٔ شکاف میان دستگاه دیپلماسی و سپاه است — همان الگویی که در بهمن با بستن دوبارهٔ تنگه پس از اعلام بازگشایی از سوی عراقچی دیده شد — یا پیامی عامدانه به میانجی قطری در میانهٔ چانه‌زنی.

در همان آب‌ها، اداره بندر سیریک از آتش‌سوزی یک لنج حامل سوخت در فاصلهٔ ۲ مایلی ساحل روستای زیارت سیریک (هرمزگان) خبر داد که یک مصدوم داشت؛ علت اعلام نشده است.

علی قلی‌زاده، روزنامه‌نگار، نوشت حمله به کشتی قطری «دردسری بزرگ و تازه» برای رژیم ساخته است: حملهٔ پیشین به کشتی قطری به جنگ ۱۳ روزه انجامید و این بار در اوج مذاکره با میانجی‌های قطری رخ داده؛ به گفتهٔ او عربستان در نخستین واکنش با لحنی شدید خواستار اقدام فوری بین‌المللی برای تأمین امنیت کشتیرانی شد — X (@Alighazizade). بازارها اما واکنشی دیگر نشان دادند: به گزارش رویترز، بورس قطر برخلاف ریزش دیگر بازارهای خلیج فارس صعود کرد — Reuters.

دورتر، در خلیج عدن، آسوشیتدپرس گزارش داد دزدان دریایی سومالیایی یک کشتی ماهیگیری ایرانی را توقیف کرده‌اند و نگرانی از حمله به کشتی‌های باری بالا گرفته است — AP News، KSAT. به نوشتهٔ ساوت چاینا مورنینگ پست، کشتی ۲۳ خدمه دارد و این رویداد نشانهٔ بازگشت دزدی دریایی به منطقه در سایهٔ جنگ است — South China Morning Post.

شریان پنهان تسلیحات: شبکهٔ «MOD» و هواپیماهای باری چین

افشاگری‌ای که روز یکشنبه بازنشر گسترده یافت، حاصل تحقیقی از رویترز با همکاری شرکت مشاورهٔ ریسک اسرائیلی-آمریکایی 240 Analytics است که ۷ آبان (۲۹ اکتبر) منتشر شد — Reuters (از طریق Devdiscourse). بر پایهٔ هزاران سند بانکی و دولتی، ثبت شرکت‌ها و داده‌های واردات، رژیم شبکه‌ای پنهان از بیش از ۵ هزار نهاد ساخته که با نام‌هایی آغازشده با حروف «MOD» (وزارت دفاع) از ژانویهٔ ۲۰۲۵ تاکنون دست‌کم ۲ میلیارد دلار سخت‌افزار، مواد منفجره و کامیون سنگین وارد کرده و هم محاصرهٔ دریایی آمریکا و هم تحریم‌های غربی را دور زده است. همهٔ این نهادها نشانی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در تهران را دارند و تاریخ تأسیس خود را ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ ثبت کرده‌اند، اما بیشترشان در ۲۰۱۳ ساخته شده‌اند؛ شماره‌تلفن‌های ثبت‌شدهٔ ۹۱ نهاد در سوابق بانک سپه با حساب‌های پرسنل سپاه — از جمله دست‌کم دو فرماندهٔ متهم به سرکوب معترضان — هم‌پوشانی دارد — The Jerusalem Post (به نقل از Reuters)، Khaleej Times.

تنها یکی از این نهادها، MOD 346428، در ۱۸ ماه (ژانویهٔ ۲۰۲۵ تا ژوئن ۲۰۲۶، از جمله چهار ماه نخست جنگ) مقادیر عظیمی پیشران موشک، مواد منفجره و قطعات تسلیحاتی و کامیون‌های سنگینی وارد کرده که می‌توانند لانچر موشک شوند. فقط در شش ماه نخست امسال، ۱٫۹ میلیون دلار چاشنی، تُن‌ها مواد منفجره، قطعات موتور هواپیما و مواد سوخت موشک وارد شده؛ کالاها از راه دریای خزر از روسیه، با کامیون از آسیای مرکزی و با هواپیماهای باری از چین رسیده‌اند و در ۹۷ درصد موارد تسویه «بدون انتقال ارز» و از طریق «تراستی‌ها»ی خارج‌نشین با پول نفت فروخته‌شده انجام شده است. رژیم حتی ماشین‌آلات دقیق — تراش‌های CNC، کوره‌های پرتو الکترونی و شتاب‌دهندهٔ ذرات — خریده که برای ساخت بدنهٔ پهپاد و موشک به کار می‌آیند. به گفتهٔ میعاد ملکی، مقام پیشین خزانه‌داری آمریکا، این «شریان حیاتی نظامی رژیم در این جنگ و سال‌ها پیش از آن» است؛ پیتر سالزبری آن را «تلاشی در مقیاس صنعتی برای بازسازی ناوگان پهپاد و موشک» خواند.

🔎 وضعیت راستی‌آزمایی: وزارت خارجهٔ چین گفت «از وضعیتی که توصیف می‌کنید آگاه نیست» و هرگونه ارتباط را «بدنام‌سازی» خواند؛ امارات — که ۲۷ میلیون دلار کالای خریداری‌شدهٔ ارتش رژیم از آن‌جا ثبت شده — ادعاها را «بی‌پایه» دانست. خزانه‌داری آمریکا گفت «همیشه ۱۰ گام جلوتر است». بخشی از داده‌ها از وب‌سایت مخالفان رژیم WikiIran است که رویترز گردانندگانش را شناسایی نکرد، اما چهار کارشناس مستقل یافته‌ها را تأیید کرده‌اند. این گزارش مستقیماً با گفتهٔ ۲۰ مهر ترامپ — که چین و روسیه «اصلاً» به ایران کمک نمی‌کنند — در تضاد است.

رضایی: «بحث دربارهٔ ممنوعیت سلاح هسته‌ای» و هرمزِ گروگان «هفت شرط»

مهم‌ترین سخنان شب از محسن رضایی، فرمانده پیشین سپاه و دبیر کنونی شورای عالی امنیت ملی رژیم، آمد. به گزارش جروزالم پست، او در گفت‌وگوی زنده با تلویزیون حکومتی گفت تهران در حال بحث است که در صورت ازسرگیری درگیری، ممنوعیت دیرینهٔ سلاح هسته‌ای را حفظ کند یا نه، هرچند «هنوز تصمیمی گرفته نشده» است؛ به گفتهٔ او موضوع هسته‌ای تنها پس از برآورده شدن خواسته‌های تهران قابل گفت‌وگوست، جنگ با آمریکا باید «برای همیشه» پایان یابد و تنگهٔ هرمز تا تحقق همهٔ خواسته‌ها «بسته می‌ماند» — The Jerusalem Post، The Jerusalem Post. تایمز آو اسرائیل نوشت رضایی هرگونه مذاکرهٔ هسته‌ای یا بازگشایی هرمز را به پذیرش خواسته‌های رژیم از سوی آمریکا گره زد — The Times of Israel.

جزئیات این «خواسته‌ها» را خود او داد: تهران شروط هفت‌گانه را برای واشنگتن فرستاده و «امکان ندارد پیش از تحقق این هفت شرط تنگهٔ هرمز باز شود»؛ درون هر شرط هم «دو تا سه زیرشرط» هست. علی قلی‌زاده، روزنامه‌نگار، با نقل این جمله نوشت: «اگر همین جملات را به میانجی‌گران قطری هم بگویید، مدت زمان مذاکره به یک ساعت هم نمی‌رسد» — X (@Alighazizade). رضایی دربارهٔ نامهٔ جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، گفت «لحن آمریکایی‌ها کاملاً تغییر کرده» و این «نشانهٔ پیروزی ملت ایران» است — ادعایی که قلی‌زاده با کنایه پاسخ داد: «این توییت بماند برای روز مبادا» — X (@Alighazizade). او همچنین مدعی شد در نشست چهارجانبهٔ هفتهٔ گذشته در تهران، مقام‌های سعودی، ترک و پاکستانی همگی دربارهٔ اسرائیل هشدار دادند و وزیر دفاع عربستان گفته بود «هدف بعدی اسرائیل خلیج فارس است».

بی‌بی‌سی فارسی متن دقیق‌تر سخنان را منتشر کرد: «هنوز در دولت، در حکومت تصمیم جدیدی گرفته نشده. البته این بحث الان مطرح است که اگر دوباره جنگ بشود، آیا ما می‌خواهیم همان دکترین سابق را داشته باشیم یا نداشته باشیم» — BBC فارسی. صبح یکشنبه دو صدای دیگر همین خط را تکرار کردند: علی نیکزاد، نایب‌رئیس مجلس، در نطق پیش از دستور گفت «پنجرهٔ مذاکرات هسته‌ای به روی دشمنان بسته شده» و ملت «در هیچ شرایطی» دربارهٔ موضوع هسته‌ای مذاکره نمی‌کند، و محسن اراکی، عضو هیئت‌رئیسهٔ مجلس خبرگان، خواستار بازنگری در عضویت رژیم در NPT شد و گفت این عضویت «هیچ منفعت متناسبی» نداشته است — Iran International. انتشار یادداشتی مفصل در روزنامهٔ شرق دربارهٔ «موافقان و مخالفان تغییر دکترین هسته‌ای» گزارش شده است و بیستون نتوانسته آن را مستقلاً تأیید کند؛ نشانه‌ای که بحث از تابو به صفحات رسانه‌های داخلی رسیده است.

🔎 وضعیت راستی‌آزمایی: این سخنان تهدید رسمی‌ترین مقام امنیتی رژیم است، نه تصمیم اعلام‌شده. تهدید خروج از NPT و بازنگری در «فتوای» هسته‌ای بارها پیش از مذاکره به‌عنوان اهرم به کار رفته؛ روایت رضایی از نشست چهارجانبه نیز تنها از زبان خود اوست و ریاض، آنکارا و اسلام‌آباد آن را تأیید نکرده‌اند. با این همه، طرح بحث «ممنوعیت سلاح هسته‌ای» از زبان دبیر شورای عالی امنیت ملی، یک پله بالاتر از ۱۰ طرح خروج از NPT در مجلس و خطبهٔ امام جمعهٔ تهران در روزهای گذشته است. توجه کنید که مجلس در موضوع هسته‌ای جایگاه تصمیم‌گیر ندارد؛ سیاست هسته‌ای را شورای عالی امنیت ملی تعیین می‌کند. موضع نیکزاد هم با گفتهٔ عراقچی دربارهٔ «گام مثبت» و بررسی نامهٔ ونس در تضاد است — دوگانگی آشنای مجلس و دستگاه دیپلماسی، بخشی از چانه‌زنی پیش از تصمیم واشنگتن.

این سخنان در فضایی بیان شد که جریان تندرو آشکارا خواستار بمب است: نیویورک پست از تندرویی نوشت که هم‌زمان با تهدید خامنه‌ای به تلافی «نامحدود» خواستار بمب اتمی شده است — New York Post. روبیو در همان روز گفته بود رژیم «به دنبال ساخت سلاح هسته‌ای است» — X (@Alighazizade) — و مارک لوین، مجری محافظه‌کار، نتیجه گرفت: «اگر باور داریم رژیم در صورت دستیابی به سلاح هسته‌ای آن را علیه ما به کار می‌برد، هرگز نمی‌توان با این رژیم توافق کرد».

شامگاه یکشنبه همین خط در مجلس هم تکرار شد. به گزارش روزنامهٔ شرق، کمیسیون امنیت ملی مجلس با عراقچی دیدار کرد و تأکید شد تهران بر هفت شرط خود پافشاری می‌کند و منتظر پاسخ آمریکاست؛ این دیدار را روزنامهٔ شرق گزارش کرده است و بیستون نتوانسته آن را مستقلاً تأیید کند. ایران اینترنشنال نیز نوشت رژیم با وجود ادامهٔ میانجی‌گری، مذاکرات هسته‌ای را رد کرده است — Iran International.

فرمان مجتبی خامنه‌ای: «پاسخ بدون محدودیت جغرافیایی»

پس‌زمینهٔ سخنان رضایی، فرمان شنبهٔ مجتبی خامنه‌ای به فرماندهان ارشد است: «هر سطح و نوعی از تهدید باید با پاسخ فوری و اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی روبه‌رو شود». آسوشیتدپرس و لس‌آنجلس تایمز این فرمان را پوشش دادند — AP News، Los Angeles Times — و نیوزویک آن را دستور «پاسخ نظامی بدون محدودیت جغرافیایی» خواند — Newsweek. به نوشتهٔ د هیل، رهبر رژیم آمریکا را تهدید کرد که اگر حملات پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آغاز شود پاسخ خواهد گرفت — The Hill — و ایران اینترنشنال نوشت تهران «آمادگی برای جنگ همه‌جانبه» را به نمایش می‌گذارد — Iran International. مجتبی خامنه‌ای در پیامی جداگانه به مناسبت سالگرد «عملیات ذوالفقار» از «سومین جنگ تحمیلی» سخن گفت؛ تعبیری که جنگ کنونی را در ردیف جنگ هشت‌ساله می‌نشاند.

خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه، بامداد یکشنبه ویدیویی هم‌سو با همین فرمان منتشر کرد. بهنام بن‌طالبلو از FDD پرسید آیا رژیم برای حمله‌ای دوباره به دیه‌گو گارسیا یا به پایگاه‌های آمریکا و ناتو در اروپا آماده می‌شود — هر دو در بُرد موشک‌های میان‌برد:

@therealBehnamBT — ۱۰ آبان، ۰۶:۰۸

Iran's IRGC-linked Fars News Agency put out a video in line with what new SL Khamenei (Jr.) said would a "geographically unrestricted response" to an American attack. Is the Islamic Republic gearing up for another go at Diego Garcia or looking to strike American/NATO bases in Europe? Both would be IRBM range.

ترجمه: خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه، ویدیویی هم‌سو با «پاسخ بدون محدودیت جغرافیایی» رهبر جدید منتشر کرد. آیا رژیم برای حمله‌ای دوباره به دیه‌گو گارسیا آماده می‌شود یا می‌خواهد پایگاه‌های آمریکا و ناتو در اروپا را بزند؟ هر دو در بُرد موشک‌های میان‌برد است.

مشاهده در X

صبح یکشنبه، سخنگوی سپاه این فرمان را عملیاتی توصیف کرد: «برداشتن محدودیت جغرافیا به ما میدان وسیعی برای طراحی عملیات می‌دهد»؛ به گفتهٔ او سپاه «از دو روز گذشته شناسایی اهداف جدید و طراحی عملیات برای جغرافیای جدید» را در دستور کار گذاشته و «از این به بعد کاری می‌کنیم که هیچ کشوری نتواند علیه ایران حتی موضع‌گیری سیاسی کند» — Al Jazeera. ارتش رژیم هم اعلام کرد جنگ احتمالی تازه با آمریکا می‌تواند «طولانی‌تر از جنگ پیشین» باشد و «ترامپ مدت آن را تعیین نخواهد کرد» — The Times of Israel، Arab News. رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز گفت «محدودیتی در جغرافیا و بانک اهداف» نخواهد بود.

یک مقام ارشد امنیتی رژیم پیش‌تر به CNN گفته بود جنگ بعدی «طولانی» و همراه با «راهبرد غافلگیری» خواهد بود و بانک اهداف به‌روزرسانی شده است — Fox News. نیویورک تایمز در تحلیلی نوشت تهران خود را برای جنگی دیگر آماده می‌کند، صرف‌نظر از نتیجهٔ انتخابات آمریکا و اسرائیل — The New York Times.

⚠️ هشدار تبلیغاتی: امیر اکرمی‌نیا، سخنگوی نظامی رژیم، به سایت تابناک گفت قرارداد خرید جنگنده‌های سوخو-۳۵ و آموزش خلبانان پیش از جنگ نهایی شده بود و هواپیماها «قرار بود پیش از جنگ برسند… ان‌شاءالله پس از جنگ حتماً تحویل می‌گیریم»؛ او توضیحی نداد که چرا تحویل انجام نشد — The Jerusalem Post. وعدهٔ تحویل سوخو-۳۵ سال‌هاست تکرار می‌شود و هیچ منبع مستقل یا روسی این قرارداد را تأیید نکرده است.

مؤسسهٔ مطالعات جنگ (ISW) در به‌روزرسانی ۳۱ اکتبر ارزیابی کرد که مجتبی خامنه‌ای سه فرمانده ارشد نظامی را به آمادگی برای تلافی حملات آمریکا از راه گسترش بانک اهداف فرمان داده — تلاشی برای بازداشتن آمریکا و اسرائیل از حمله — و این دستور «تقریباً به‌یقین» برای بالا بردن آمادگی در برابر حمله‌ای مورد انتظار نیز طراحی شده است. به ارزیابی ISW، تهران ظاهراً حاضر است مذاکرات غیرمستقیم از طریق قطر را ادامه دهد، اما بعید است پیش از برآورده شدن شروطش به گفت‌وگوی مستقیم تن دهد یا موضعش را نرم کند — ISW، X (@TheStudyofWar).

@TheStudyofWar — ۱۰ آبان، ۰۰:۵۱

NEW: Iranian Supreme Leader Mojtaba Khamenei's directed Iran's three top military commanders to prepare to retaliate against US strikes by expanding Iran's targeting bank, likely part of an Iranian effort to deter the United States and Israel from striking Iran.

ترجمه: مجتبی خامنه‌ای به سه فرمانده ارشد نظامی دستور داده با گسترش بانک اهداف برای تلافی حملات آمریکا آماده شوند؛ احتمالاً بخشی از تلاش برای بازداشتن آمریکا و اسرائیل از حمله.

مشاهده در X

در طول روز، مقام‌های دیگر نیز بر همین طبل کوبیدند. به گزارش خبرگزاری مهر، محمد مخبر، مشاور رهبر رژیم، اعلام کرد بازدارندگی اکنون «بی‌مرز» است و جغرافیا دیگر پاسخ را محدود نمی‌کند (این سخن را خبرگزاری مهر گزارش کرده است و بیستون نتوانسته آن را مستقلاً تأیید کند)؛ وزیر دفاع رژیم از توان پاسخ «بدون محدودیت جغرافیایی» گفت و به گزارش آناتولی مدعی شد توان ارتش «در حال تقویت» است — UA.NEWS / Anadolu؛ و حاجی‌دلیگانی، نایب‌رئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس، از «راهبرد جدید» نظامی و امنیتی «جبههٔ مقاومت» سخن گفت. مجتبی خامنه‌ای نیز به نقل خبرگزاری فارس «وحدت جبهه‌ها» را عامل تعیین‌کنندهٔ «نظم نوین غرب آسیا» خواند. یورونیوز و اسرائیل هیوم این موج را تهدیدی به گسترش جنگ «فراتر از خاورمیانه» خواندند — Euronews، Israel Hayom — و دویچه‌وله در تحلیلی پرسید این تهدیدهای تازه تا چه حد جدی است — DW. در خیابان هم همین فضا به نمایش درآمد: به گزارش خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه، میدان انقلاب تهران با شعار «ترامپ را می‌کشیم» آذین‌بندی شد؛ این آذین‌بندی را تسنیم گزارش کرده است و بیستون نتوانسته آن را مستقلاً تأیید کند.

⚠️ هشدار تبلیغاتی: ادعای «تقویت توان» و «پاسخ بی‌مرز» از سوی مقام‌هایی مطرح می‌شود که در جنگ پیشین نتوانستند از آسمان کشور دفاع کنند؛ این سخنان در آستانهٔ انتخابات آمریکا بخشی از جنگ روانی است و تا زمان آزمون میدانی باید چنین خوانده شود.

آمریکا: «هنوز تصمیمی گرفته نشده» — و سومین ناو هواپیمابر

مارکو روبیو در حاشیهٔ اجلاس وزیران خارجهٔ گروه ۲۰ گفت ترامپ دربارهٔ ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران «هنوز تصمیمی نگرفته» و واشنگتن به دیپلماسی باز است — Fox News، The Jerusalem Post، Haaretz. اما او افزود «برخی مسائل راه‌حل مسالمت‌آمیز ندارند» — X (@Alighazizade) — و تعهدات دفاعی آمریکا به عربستان سعودی را تکرار کرد. خود ترامپ گفته است «اول کار ایران را تمام می‌کنیم» و بعد سراغ کوبا می‌رویم.

به گزارش وال‌استریت ژورنال (به نقل رسانه‌های متعدد)، ترامپ روز شنبه در حالی که آمریکا خود را برای ازسرگیری حملات آماده می‌کند، تلفنی با نتانیاهو گفت‌وگو کرد؛ این تماس پس از رایزنی او با فرماندهان ارشد نظامی دربارهٔ گزینه‌های ازسرگیری عملیات رزمی انجام شد. خود ترامپ همان شب گفت:

@IsraelWarRoom — ۹ آبان، ۲۳:۴۷

"We can't let Iran have a nuclear weapon…We've knocked the hell out of them, and we may do it a little bit further." — @POTUS

ترجمه: «نمی‌توانیم بگذاریم ایران به سلاح هسته‌ای برسد… آن‌ها را درهم کوبیدیم و شاید کمی بیشتر هم این کار را بکنیم.»

مشاهده در X

🔎 متن اصلی گزارش وال‌استریت ژورنال دربارهٔ این تماس در دسترس ما نبود؛ این خبر بر پایهٔ بازنشر گستردهٔ آن آمده و کاخ سفید یا دفتر نخست‌وزیر اسرائیل جزئیات تماس را منتشر نکرده‌اند.

چند ساعت بعد، ترامپ در اقامتگاهش در فلوریدا لحنی دوپهلو برگزید. او گفت روند مذاکره با ایران «فعلاً خوب پیش می‌رود»، اما رژیم «چندان قابل اعتماد نیست؛ توافق می‌کنند و بعد به‌راحتی زیرش می‌زنند». به گفتهٔ او تأسیسات هسته‌ای رژیم «از کار افتاده»، اما آمریکا «هنوز باید به یک یا دو هدف دیگر رسیدگی کند» و این کار را «در ۱۰ دقیقه» می‌تواند انجام دهد — The Times of Israel، Arab News، The Jerusalem Post. او به‌طور مشخص از تأسیسات زیرزمینی کوه کلنگ («کوه کلنگ‌گزلا»، معروف به «Pickaxe Mountain») در نزدیکی نطنز نام برد که گمان می‌رود محل نگهداری مواد هسته‌ای باشد و «احتمالاً باید نگاهی به آن بیندازیم» — The Times of Israel. NDTV این سخنان را در کنار هشدار مجتبی خامنه‌ای به پاسخ «سریع» گذاشت — NDTV — و ساوت‌چاینا مورنینگ پست نوشت حملات پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و انتخابات اسرائیل «در راه است» — South China Morning Post.

ترامپ اما در مهمانی هالووین لحن دیگری هم داشت و گفت در مورد ایران «عجله‌ای ندارد» — Al Jazeera.

⚠️ گزارش دست‌دوم: خبرگزاری اوکراینی UNN به نقل از اکسیوس نوشت اگر جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای شکست بخورند، آمریکا ممکن است «ضربه‌ای قدرتمند» به ایران بزند — UNN (به نقل از Axios). متن اصلی اکسیوس را ندیدیم؛ ارزیابی هم‌سوی مقام‌های اسرائیلی به ای‌نت (پایین‌تر) اما همین منطق را تأیید می‌کند: ترامپ پس از انتخابات «چیز کمتری برای از دست دادن دارد».

نشانه‌های میدانی سنگین‌تر از واژه‌هاست. به گزارش نیویورک پست، ناو هواپیمابر کلاس نیمیتز یواس‌اس تئودور روزولت راهی خاورمیانه است تا به دو گروه ضربت ناو جورج واشنگتن و جورج اچ. دبلیو. بوش بپیوندد؛ ترامپ به رادیوی KCMO گفت جنگ «به‌زودی جمع می‌شود». سناتور دموکرات کریس مورفی، که به گفتهٔ خودش دربارهٔ طرح جنگی در صورت ازسرگیری عملیات توجیه شده، آن را «دیوانه‌وار» خواند و از احتمال هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های غیرنظامی سخن گفت؛ در مقابل، سناتور جمهوری‌خواه راجر مارشال که اخیراً با ترامپ بوده گفت: «حدس می‌زنم یک تا سه روز پس از این انتخابات، نمی‌خواهم جایی نزدیک ایران باشم» — New York Post. یاهو نیز از سنجش حملات پس از انتخابات به دست ترامپ خبر داد — Yahoo — و CNN نوشت خاورمیانه در بیم ازسرگیری جنگ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای «لبهٔ تیغ» است — CNN.

🔎 وضعیت راستی‌آزمایی: تاریخ احتمالی ازسرگیری حملات (از ۱۳ آبان / ۴ نوامبر، فردای انتخابات) تنها به نقل از مقام‌های ناشناس خلیجی و آمریکایی است و کاخ سفید آن را تأیید نکرده است. ادعای شبکهٔ ۱۴ اسرائیل دربارهٔ استقرار «بیش از ۸۰ سوخت‌رسان آمریکایی» در اسرائیل نیز مستقلاً تأیید نشده است.

آسوشیتدپرس در تحلیلی از دور پیشین جنگ نشان داد رژیم در حملاتش به پایگاه‌های آمریکا نخست پدافند هوایی و سامانه‌های هشدار زودهنگام را هدف گرفت و سپس هواپیماها و ساختمان‌ها را زد — AP News — الگویی که بهنام بن‌طالبلو (FDD) آن را «اول کور کن، بعد بکوب» خلاصه کرد X (@therealBehnamBT) و درسی که برنامه‌ریزان آمریکایی در دور بعد ناگزیر از آن‌اند. فایننشال تایمز نیز در «بریفینگ نظامی» خود سناریوی دور دوم جنگ آمریکا و ایران را بررسی کرد — Financial Times. در دریا، سنتکام به گزارش ایران اینترنشنال اعلام کرد از آغاز محاصرهٔ دریایی بنادر ایران، ۱۴۴ کشتی تجاری تغییر مسیر داده‌اند؛ این رقم را ایران اینترنشنال گزارش کرده است و بیستون نتوانسته آن را مستقلاً تأیید کند.

جمع‌بندی شامگاه یکشنبه همین دوگانگی را نشان می‌دهد. به گزارش i24NEWS، ترامپ گفت گفت‌وگوها با ایران «پیشرفت» دارد، اما بار دیگر کوه کلنگ را هدف بالقوه نام برد — i24NEWS. به نوشتهٔ فاکس نیوز، ترامپ و روبیو می‌گویند حملات بیشتر «همچنان روی میز است»، اما احتمال آن پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای (سه‌شنبه ۱۲ آبان) کم است — Fox News — و کی‌یف پست نوشت در صورت شکست جمهوری‌خواهان، ترامپ ممکن است حمله‌ای بزرگ را بررسی کند — Kyiv Post. یک مقام وزارت خارجهٔ آمریکا به تایمز آو اسرائیل گفت «دست مذاکره» به سوی تهران دراز است، اما «همهٔ گزینه‌ها روی میز» می‌ماند — The Times of Israel. سنتکام هم تصاویری از آماده‌سازی سامانهٔ راکتی هایمارس (M142) تفنگداران دریایی برای بارگیری در هواپیمای KC-130J در رزمایشی «در خاورمیانه» منتشر کرد — پیامی دربارهٔ توان جابه‌جایی سریع آتش دوربرد — CENTCOM در X.

⚠️ ادعای تأییدنشده: حساب visegrad24 تصویری منتشر کرد و مدعی شد شمار زیادی سوخت‌رسان نیروی هوایی آمریکا دوباره در فرودگاه رامون (ایلات) گرد آمده‌اند؛ این ادعا، مانند گزارش پیشین شبکهٔ ۱۴ اسرائیل، از سوی منبع رسمی تأیید نشده است.

تایمز آو ایندیا نیز در گزارشی جزئیات هدف‌گیری شبکهٔ پدافند هوایی آمریکا در خلیج فارس از سوی رژیم در دور پیشین را بازگو کرد — The Times of India.

اسرائیل: «به جنگ نزدیک‌تر از توافق» — و فهرست ترور چهار فرمانده

به نوشتهٔ ای‌نت، اسرائیل برای ازسرگیری نبرد با ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا آماده می‌شود و ارزیابی دستگاه امنیتی این است که دو طرف «به جنگ نزدیک‌ترند تا به توافق» — Ynetnews؛ به گزارشی دیگر از همین رسانه، اسرائیل برای جنگی دیگر آماده است اما ترامپ هنوز تصمیم نگرفته — Ynetnews.

گزارش تازه‌تر ای‌نت صریح‌تر است. یک مقام ارشد اسرائیلی شنبه شب گفت: «به نظر می‌رسد به سوی جنگ می‌رویم، نه توافق»؛ اسرائیل برای احتمال ازسرگیری نبرد بلافاصله پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آماده می‌شود و — برخلاف گزارش وال‌استریت ژورنال از «حملات هدفمند سه‌روزه» — خود را برای جنگی طولانی آماده می‌کند. به ارزیابی مقام‌های اسرائیلی، اگر ترامپ در انتخابات شکست بخورد احتمال اقدام نظامی بیشتر می‌شود، چون او می‌خواهد نشان دهد هنوز قدرت چشمگیری در دست دارد؛ آن‌ها همچنین برای سناریوی حملهٔ پیش‌دستانهٔ رژیم، اگر تهران حملهٔ مشترک را قریب‌الوقوع ببیند، آماده می‌شوند. در گفت‌وگوهای اخیر رهبری سیاسی و امنیتی اسرائیل، گزینهٔ حمله به زیرساخت‌ها و تأسیسات انرژی رژیم نیز بررسی شده، با این باور که می‌تواند فروپاشی رژیم را شتاب دهد؛ نتانیاهو گفته است به موساد و ارتش دستور داده برای سرنگونی رژیم کار کنند. این مقام افزود: «هیچ‌کس جنگ دیگری نمی‌خواهد… اما چاره‌ای نیست. مذاکرات گیر کرده و ایرانی‌ها به سوی سازش حرکت نمی‌کنند» — Ynetnews.

همهٔ این‌ها در حالی است که خود اسرائیل در بن‌بست سیاسی است. در انتخابات ۵ آبان (۲۷ اکتبر)، به گزارش جروزالم پست نه بلوک نتانیاهو (۵۳ کرسی) و نه بلوک مخالف به رهبری گادی آیزنکوت (۴۸ کرسی) اکثریت لازم را به دست نیاوردند و احزاب عرب با ۱۹ کرسی رکوردی تاریخی ثبت کردند — The Jerusalem Post. کنست بیست‌وششم ۱۹ آبان (۱۰ نوامبر) سوگند یاد می‌کند؛ آیزنکوت برای جذب احزاب حریدی تلاش می‌کند و لیکود به دنبال جذب نمایندگان جداشده از اردوگاه مخالف است — Ynetnews. به ارزیابی ای‌نت، ازسرگیری جنگ می‌تواند توجیهی برای دولت اضطراری ملی باشد و احتمال مداخلهٔ ترامپ برای تشکیل دولت وحدت ملی بدون بن‌گویر و اسموتریچ را بالا ببرد.

جنگ احتمالی اکنون به محور رقابت ائتلافی هم بدل شده است. یائیر گولان، رهبر حزب دموکرات‌ها، گفت نباید اجازه داد نتانیاهو اسرائیل را به «جنگ دیگری با ایران» ببرد، چون «اعتماد عمومی» لازم برای آن را ندارد، و خواستار دولتی جایگزین شد — The Jerusalem Post — و اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، از رهبران سیاسی خواست پیش از مذاکرات ائتلافی «انعطاف» نشان دهند — The Jerusalem Post.

یوسی یهوشع، تحلیلگر نظامی ای‌نت، گزارش داد ارتش اسرائیل سطح آمادهٔ‌باش را بالا برده هرچند هنوز به بالاترین سطح نرسیده، و در صورت تصمیم «ظرف چند ساعت» آمادهٔ ورود به کارزاری تازه است. به ارزیابی اسرائیل، در صورت ازسرگیری جنگ، رژیم به سوی اسرائیل موشک شلیک می‌کند و حزب‌الله با راکت به شمال اسرائیل وارد درگیری می‌شود. به نوشتهٔ او، اسرائیل و آمریکا بر سر اقدام نظامی مشترک به تفاهم رسیده‌اند، اما پرسش اصلی هنوز بی‌پاسخ است: اهداف چیست و جنگ چگونه تمام می‌شود؟ آمریکایی‌ها بر تنگهٔ هرمز متمرکزند و اسرائیل برنامهٔ هسته‌ای و توان موشکی رژیم را هدف اصلی می‌داند — «فعلاً اورشلیم منتظر تصمیم یک نفر است: دونالد ترامپ» — X (@IsraelWarRoom).

دربارهٔ جبههٔ شمال اما تصویر یکدست نیست. به گزارش The National (رسانهٔ دولتی امارات) به نقل یک مقام ارشد لبنانی، حزب‌الله در صورت ازسرگیری جنگ آمریکا و رژیم احتمالاً وارد درگیری نمی‌شود، مگر آن‌که بقای رژیم در خطر باشد؛ هم‌زمان منابع امنیتی لبنانی به رویترز گفته‌اند این گروه با ده‌ها میلیون دلار پول تازه از تهران در حال بازتسلیح و تولید پهپاد است و مقام‌های اسرائیلی تأکید کرده‌اند پیش از خلع سلاح حزب‌الله از جنوب لبنان عقب نمی‌نشینند — The Jerusalem Post (به نقل از The National و Reuters). بیروت اما گامی کم‌سابقه برداشت: دادگاه نظامی لبنان ۱۳ عضو حزب‌الله را در پروندهٔ محمولهٔ نیم‌تنی مواد منفجره که اوایل این ماه در خودرویی در مسیر بیروت کشف شد، به «به خطر انداختن امنیت کشور»، «سرپیچی از تصمیمات دولت» و عضویت در سازمانی ممنوع متهم کرد — The Jerusalem Post.

جنجالی‌ترین گزارش شب را نیویورک پست منتشر کرد: اودد آیلام، معاون پیشین بخش عملیات جهانی موساد، گفت حمله‌ای به سبک «پیجرها» (عملیات ۲۰۲۴ علیه حزب‌الله) برای از میان بردن رهبری رژیم «کاملاً روی میز» است. به گفتهٔ او پزشکیان، عراقچی، قالیباف و حتی مجتبی خامنه‌ای «چهره‌های تشریفاتی»اند و کشور را یک شورای نظامی چهارنفره اداره می‌کند: «آن‌ها پشت مجتبی پنهان شده‌اند، اما او فرمانروا نیست؛ یک عروسک کامل است». این چهار نفر به روایت پست عبارت‌اند از:

به گفتهٔ آیلام، همین چهار نفر تلاش‌های رهبران سیاسی برای توافق با آمریکا را ناکام گذاشته‌اند، با این باور که بستن هرمز دست برتر را به تهران داده؛ او یادآوری کرد سپاه در بهمن پس از اعلام بازگشایی تنگه از سوی عراقچی، آن را دوباره بست — New York Post.

🔎 این ارزیابی یک مقام پیشین موساد است، نه موضع رسمی اسرائیل؛ با این حال با گزارش‌های پیشین دربارهٔ تمرکز قدرت واقعی در دست فرماندهان سپاه پس از مرگ علی خامنه‌ای همخوان است.

طرح جنگ سوم و معمای کوه کلنگ

یونا جرمی باب، تحلیلگر اطلاعاتی جروزالم پست، نوشت طرح «جنگ سوم» از پیش شکل گرفته است: در موج نخست اسفند گذشته بیش از ۲۰۰ جنگندهٔ اسرائیلی به ایران حمله کردند و دو کشور ایران را بخش‌بندی کرده بودند — اسرائیل بر غرب و تهران و آمریکا بر جنوب و برخی اهداف تهران — و این الگو احتمالاً تکرار می‌شود: نخست برتری هوایی، سپس میدان‌داری پهپادها. به نوشتهٔ او، دلیل تمرکز ترامپ بر کوه کلنگ این نیست که تأسیسات فعال است — منابع به جروزالم پست گفته‌اند هنوز عملیاتی نیست — بلکه آن است که این تأسیسات بسیار عمیق‌تر از فردو است و حتی بمب‌های ۳۰ هزار پوندی MOP آمریکا شاید از پس آن برنیایند؛ اگر رژیم اورانیوم بسیار غنی‌شده و سانتریفیوژها را به آن‌جا ببرد، می‌تواند بی‌آنکه کسی بفهمد به سوی سلاح هسته‌ای بگریزد. پیمایش تازهٔ مؤسسهٔ علوم و امنیت بین‌الملل (ISIS) دو شفت تهویه و تونل‌های ورودی شرقی و غربی را نقاط آسیب‌پذیر برشمرده است — The Jerusalem Post.

همین تحلیل محدودیت‌های جنگ هوایی را هم برمی‌شمارد: در جنگ اسفند، رژیم با بولدوزر ظرف کمتر از یک روز ورودی «شهرهای موشکی» زیرزمینی را باز می‌کرد، خدمهٔ موشکی را در سراسر کشور پراکنده و شلیک‌های کوچک و پیوسته را جایگزین رگبارهای بزرگ کرده بود، و به گفتهٔ جروزالم پست به پایگاه‌های آمریکا در چند کشور دست‌کم ۵ میلیارد دلار خسارت زد. ترامپ عملیاتی «سریع و تمیز» سه‌روزه می‌خواهد، «اما رژیم مجبور به همکاری نیست»؛ برخی در اسرائیل، از جمله یوآو گالانت، وزیر دفاع پیشین، گفته‌اند تنها عملیات زمینی می‌تواند اورانیوم مدفون را خنثی کند، و پرسش حمله به تأسیسات انرژی — که برخی در موساد آن را راه شتاب‌دادن به تغییر رژیم می‌دانند — همچنان باز است.

⚠️ ادعای تأییدنشده: میدل ایست آی به نقل از یک رئیس پیشین نوشت اسرائیل عمداً تصاویری از ماموران موساد در ایران منتشر کرد تا رژیم را به بازداشت‌های گسترده وادارد — Middle East Eye. اسرائیل این روایت را تأیید نکرده، هرچند با موج بازداشت‌ها به اتهام «جاسوسی» و قانون «مقابله با نفوذ» هم‌خوان است.

در سیاست داخلی اسرائیل، بنی بیتون، شهردار دیمونا و از نزدیکان نتانیاهو، به کان گفت نتانیاهو خواهان دولت وحدت ملی است و ترامپ و هرتزوگ می‌توانند ضامن آن برای آیزنکوت باشند — The Jerusalem Post — و به گزارش خبرگزاری مهر، مایک هاکبی، سفیر آمریکا، گفت نتانیاهو تا تشکیل دولت جدید نخست‌وزیر می‌ماند؛ این سخن را مهر گزارش کرده است و بیستون نتوانسته آن را مستقلاً تأیید کند. جروزالم پست در تحلیلی نوشت نتانیاهو شاید در قدرت بماند اما کنترل را از دست بدهد — و انتخابات میان‌دوره‌ای می‌تواند ترامپ را هم در همین وضعیت بگذارد — The Jerusalem Post.

دیپلماسی: دوحه، نامهٔ ونس و «گام مثبت»

در مسیر موازی، فرستادگان رژیم به گزارش رویترز در حالی با میانجی‌های قطری دیدار کردند که سایهٔ حملات پس از انتخابات بر گفت‌وگوها سنگینی می‌کند — Reuters. عباس عراقچی به الجزیره گفت پیام آمریکا «گامی مثبت» است — Al Jazeera — و به نوشتهٔ جروزالم پست، نامهٔ ونس می‌تواند در گفت‌وگو را بگشاید، اما دیدار با مقام‌های آمریکایی را رد کرد — The Jerusalem Post. ایران اینترنشنال از استقبال تهران از «تغییر مثبت لحن آمریکا» در میانهٔ دیپلماسی تازهٔ دوحه نوشت — Iran International. در جبههٔ اروپایی، وزارت خارجهٔ رژیم به گزارش رسانه‌های حکومتی بیانیه‌ای دربارهٔ «اقدامات متقابل» در برابر آنچه «اقدامات غیرقانونی و خصمانهٔ» بریتانیا خواند صادر کرد؛ جزئیات این اقدامات اعلام نشده است.

به نوشتهٔ رون بن‌یشای، تحلیلگر نظامی ای‌نت، میانجی‌گری قطر که از جمعه آغاز شده شاید یکی از آخرین فرصت‌ها برای گشایش دیپلماتیک باشد؛ هیئت قطری جمعه در تهران گفت‌وگو کرد و هیئت آمریکایی را برای ادامهٔ گفت‌وگو شنبه به دوحه دعوت کرد. تفاوت پیشنهاد تازهٔ قطر با طرح‌های پیشین این است که محدودسازی برنامهٔ هسته‌ای و بازگشایی هرمز را مرحله‌به‌مرحله پیش می‌برد: هر گام تهران با گامی آمریکایی — کاهش محاصره و تحریم یا آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده — پاسخ می‌گیرد — Ynetnews. الجزیره هم در پوشش زندهٔ خود نوشت عراقچی از گفت‌وگو دربارهٔ «طرحی دوروزه» برای بازگشایی هرمز خبر داده است — Al Jazeera؛ جزئیات این طرح هنوز در دست نیست و عراقچی ۲۹ مهر از طرحی «هفت‌روزه» مشروط به پذیرش خواسته‌های رژیم گفته بود. الجزیره در گزارشی جداگانه آنچه از تلاش‌های تازه برای پایان جنگ می‌دانیم را جمع‌بندی کرد — Al Jazeera.

گزارش‌های صبح یکشنبه این تصویر را کامل‌تر کرد: به نوشتهٔ اینوستینگ، تهران طرحی ۴۸ ساعته برای بازگشایی هرمز پیشنهاد داده، هم‌زمان با نشانه‌هایی از سوی ترامپ دربارهٔ «پیشرفت» گفت‌وگوها — Investing.com — و عراقچی گفت نامهٔ ونس «در سطوح ارشد» رژیم بررسی شده است — The Times of Israel. یک مقام اماراتی به تایمز آو اسرائیل گفت ابوظبی به گشایشی در گفت‌وگوهای آمریکا و رژیم امید دارد اما «برای بدترین حالت آماده است» — The Times of Israel. در مقابل، رژیم بیانیهٔ «اقدامات متقابل» علیه لندن را عملی کرد و سرویس اطلاعات خارجی بریتانیا (MI6)، نیروی دریایی سلطنتی و نیروی هوایی سلطنتی را در فهرست «سازمان‌های تروریستی» قرار داد — Kurdistan24. مسکو همچنان پشت تهران است: میخائیل اولیانوف، نمایندهٔ روسیه در وین، در واکنش به درخواست صدراعظم آلمان برای پایان درگیری، اروپایی‌ها را مسئول «فراهم کردن زمینهٔ» حملهٔ آمریکا دانست — انتخاب. هاکان فیدان، وزیر خارجهٔ ترکیه، پس از نشست گروه ۲۰ در آتلانتا گفت بسته‌شدن هرمز آسیب جنگ اوکراین به اقتصاد جهانی را «چندبرابر» کرده است.

🔎 وضعیت تأیید: گزارش سفر هیئتی آمریکایی به دوحه برای مذاکرهٔ مستقیم — که تایمز آو اسرائیل به نقل از رسانهٔ قطری العربی الجدید منتشر کرد — The Times of Israel — همچنان از سوی هیچ مقام رسمی آمریکایی یا ایرانی تأیید نشده است؛ پیش‌نویس‌های گزارش‌شده دربارهٔ انتقال اورانیوم به کشور ثالث و بازگشایی هرمز ظرف ۷ روز نیز با «هفت شرط» رضایی در تضادند.

تا شامگاه یکشنبه، به گزارش رویترز به نقل از مقامی آگاه، مذاکره‌کنندگان رژیم سومین روز پیاپی را در دوحه با میانجی‌های قطری گذراندند؛ رایزنی‌ها با واشنگتن هماهنگ می‌شود و عراقچی به رسانه‌های داخلی گفت «هنوز به نتیجهٔ قطعی نرسیده‌ایم» — Reuters، The Jerusalem Post. عراقچی سپس گفت نتیجهٔ گفت‌وگوها به «عقلانیت» آمریکا بستگی دارد — The Times of Israel، The Hill — و به گزارش رسانه‌های داخلی، روز دوشنبه در رأس هیئتی دیپلماتیک و اقتصادی به عشق‌آباد می‌رود.

🔎 خبرنگار العربیه از «نشانه‌های شکل‌گیری توافق» سخن گفته، اما میدل ایست آی نوشته تهران «قصدی برای ورود به مذاکرات صلح» با آمریکا ندارد — Middle East Eye. این دو روایت با هم نمی‌خوانند و هیچ‌کدام از سوی منبع رسمی تأیید نشده است.

در منطقه، به نوشتهٔ واشنگتن پست، کشورهای حوزهٔ خلیج فارس در تکاپو هستند تا مانع کشیده شدن دور تازهٔ جنگ به خاک خود شوند — The Washington Post. این بیم را بلومبرگ صریح‌تر بازتاب داد: کشورهای خلیج فارس از تلافی سخت‌تر رژیم در صورت حملهٔ دوبارهٔ آمریکا هراس دارند — Bloomberg. در «گفت‌وگوی منامه»، انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس امارات، گفت «اعتماد به ایران متزلزل شده»، امنیت کشورهای خلیج به هم پیوسته است و امارات به «گشایشی دیپلماتیک» امید دارد، اما «همان‌طور که پیش‌تر نشان داده‌ایم، برای بدترین حالت آماده‌ایم»؛ او بازگشت تنگهٔ هرمز به وضعیت پیش از جنگ را خواست — The Jerusalem Post، SCMP. به نوشتهٔ الشرق الاوسط، بحرین پیشنهاد یک نظام امنیت منطقه‌ای داده که درِ آن به روی ایران نیز باز است — UA.NEWS / Asharq Al-Awsat — و وزیر خارجهٔ مصر گفت قاهره تماس‌ها با تهران، واشنگتن و ریاض را برای جلوگیری از تشدید افزایش داده است. به گزارش رسانه‌های داخلی، سفارت پاکستان در تهران گزارش حمله به سفیر این کشور را تکذیب کرد. هزینهٔ جنگ حتی به ورزش رسیده: نخستین تیم از مسابقهٔ موتوجی‌پی قطر به دلیل جنگ کناره گرفت — RaceFans. نیویورک تایمز گزارش داد سوریه پیوستن به «پیمان دفاع مشترک مکه» میان عربستان، ترکیه و پاکستان را بررسی می‌کند — The New York Times — پیمانی که سخنگوی ارتش پاکستان هفتهٔ گذشته گفته بود درِ آن به روی اعضای تازه باز است. در واشنگتن نیز به نوشتهٔ اندریا استریکر از FDD، کنگره آمادهٔ رأی‌گیری دربارهٔ توافق هسته‌ای دولت ترامپ با عربستان است که برای نخستین بار از زمان پروژهٔ منهتن در صادرات فناوری غنی‌سازی اورانیوم آمریکا را می‌گشاید؛ FDD خواستار مسدود کردن آن است — FDD.

در جبههٔ یمن، افراح الزوبه، وزیر خارجهٔ دولت رسمی یمن، در «گفت‌وگوی منامه» گفت برای حفاظت از باب‌المندب باید با «منشأ تهدید» مقابله کرد و خواستار پایان حمایت رژیم از حوثی‌ها شد؛ سازمان ملل هم اعلام کرد یکی از کارکنانش در بازداشت حوثی‌ها جان باخته است — The Times of Israel. به گزارش ISW، نیروهای همسو با دولت یمن روزهای ۸ و ۹ آبان با پشتیبانی هوایی نزدیک عربستان پیشروی حوثی‌ها در امتداد مسیر تعز–عدن در استان لحج را دفع کردند — X (@TheStudyofWar). هزینهٔ جنگ برای خلیج فارس در آسمان هم پیداست: به گزارش بلومبرگ (به نقل از آمار شرکت تحلیل هوانوردی سیریوم)، از ۱۸ مهر تا ۵ آبان، ۹۴ درصد پروازهای خروجی برنامه‌ریزی‌شدهٔ فرودگاه ملک خالد ریاض پس از حملات موشکی به این فرودگاه لغو شد.

حوثی‌ها نیز جبهه را داغ نگه می‌دارند. به گزارش دویچه‌وله فارسی به نقل رسانه‌های وابسته به حوثی‌ها، آن‌ها می‌گویند حملات به آرامکو و تأسیسات هوانوردی عربستان را از سر گرفته‌اند و پیش‌تر مدعی شده بودند یک تأسیسات صنعتی در دمام را هدف قرار داده‌اند (این ادعا را دویچه‌وله فارسی گزارش کرده است و بیستون نتوانسته آن را مستقلاً تأیید کند)؛ رسانهٔ حوثی «المسیره» نیز از حملهٔ موشکی عربستان به صعده خبر داد. در مقابل، ائتلاف به رهبری عربستان اعلام کرد صبح یکشنبه عملیاتی علیه «منابعی که حوثی‌ها برای حمله به غیرنظامیان و زیرساخت‌ها به کار می‌برند» انجام داده است — The Jerusalem Post. وزیر خارجهٔ مصر هم توضیح داد رأی پارلمان این کشور به حمایت نظامی از عربستان به معنای اعزام نیرو به جنگ یمن نیست.

⚠️ ادعاهای حمله به آرامکو، دمام و صعده تنها از سوی رسانه‌های حوثی منتشر شده و تا زمان نگارش هیچ منبع سعودی یا رسانهٔ معتبر بین‌المللی آن‌ها را تأیید نکرده است؛ تنها عملیات ائتلاف از سوی سخنگوی رسمی آن اعلام شده است.

⚠️ ادعای تأییدنشده: خبرگزاری فارس بامداد یکشنبه به نقل از «منابع عربی» از توقف پروازها در فرودگاه‌های ریاض و دمام خبر داد. تا زمان نگارش، نه مقام‌های سعودی و نه رسانه‌های معتبر بین‌المللی این گزارش را تأیید کرده‌اند.

⚠️ ادعاهای تأییدنشده: نیمه‌شب شنبه خبرگزاری‌های وابسته به سپاه (تسنیم و فارس) از شنیده شدن صدای انفجارهای شدید در دمشق خبر دادند و خبرگزاری مهر مدعی «انفجارهای پیاپی» در زرقای اردن شد. تا زمان نگارش، نه دولت سوریه و نه مقام‌های اردنی این گزارش‌ها را تأیید کرده‌اند و هیچ رسانهٔ معتبر بین‌المللی جزئیاتی منتشر نکرده است.

اقتصاد جنگ

در دریا، خبرگزاری آناتولی به نقل از سپاه گزارش داد یک ابرنفتکش در شرق تنگهٔ هرمز با مین برخورد کرده و آتش گرفته است — Anadolu Ajansı. این ادعا تنها از زبان سپاه است و هویت کشتی و میزان خسارت مستقلاً تأیید نشده؛ گزارش‌های پیشین دربارهٔ «برخورد با مین» نیز با نشانه‌های به‌کارگیری مین چسبان از سوی خود رژیم زیر سؤال رفته‌اند.

تصویر اقتصادی همان است که گزارش وزارت خزانه‌داری آمریکا (به روایت اکسیوس و صدای آمریکا) روز شنبه ترسیم کرد: هیچ محموله نفتی از ۳ شهریور بارگیری نشده، ریال از مرداد حدود یک‌چهارم ارزش خود را از دست داده و تورم سالانه به ۹۰ درصد رسیده است — VOA فارسی. رسانه‌های داخلی در مقابل از رسیدن یک نفتکش حامل ۲ میلیون بشکه نفت ایران به بندری در چین پس از سفری سه‌ونیم‌ماهه خبر دادند — که اگر درست باشد، خود گواه آن است که محمولهٔ مربوط به پیش از توقف بارگیری‌ها بوده و صادرات تازه همچنان قفل است. در مقابل، به گزارش صدای آمریکا، اقتصاد آمریکا در تابستان با وجود جنگ ۳٫۴ درصد رشد کرد، سریع‌تر از انتظار اقتصاددانان؛ هرچند مادر جونز از سودهای رکوردشکن شرکت‌های نفتی در سایهٔ جنگ نوشت — Mother Jones.

بازارهای داخلی روز یکشنبه همین تصویر را بازتاب دادند. شاخص کل بورس تهران با ۱۸۴ هزار واحد افت دیگر به ۷ میلیون و ۶۵۴ هزار واحد رسید. حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، هشدار داد ارز کالاهای اساسی «هر روز هزار تومان» گران می‌شود؛ با نامهٔ وزارت صمت تنها چند قلم کالا ارز ۱۸۸ هزار تومانی می‌گیرند و قیمت بیش از چهار هزار کالا و خودرو حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد بالا می‌رود — Iran International. سازمان حمایت قیمت گندم دوروم (ماکارونی) را ۱۵۱ درصد افزایش داد و به ۶۰ هزار تومان در هر کیلو رساند، و تولید سه خودروساز بزرگ کشور در هفت ماه نخست ۲۰۲۶ ۳۲ درصد سقوط کرده است. رئیس سازمان پدافند غیرعامل هم هشدار داد ۱۴ بخش حیاتی کشور وابستگی «به‌شدت غیرقابل قبولی» به برق دارند، و رئیس شورای شهر تهران گفت پناهگاه را نمی‌توان سریع ساخت و ایستگاه‌های مترو پناهگاه اصلی نیستند — اعترافی به بی‌دفاعی شهروندان در آستانهٔ دوری تازه از جنگ.

فشار به جیب و ارتباطات مردم نیز رسیده است. فیلتربان، رسانهٔ حوزهٔ سانسور اینترنت، نوشت با تورم نزدیک به ۸۹ درصد، گرانی اینترنت «بیش از هر چیز صدای همه را درآورده»: قیمت بسته‌ها در دورهٔ وزیر کنونی ارتباطات سه بار رسماً بالا رفته (۲۰، ۱۸ و اکنون بحث ۴۰ درصد دیگر)، دونرخی شدن ترافیک داخلی و بین‌المللی هزینهٔ دسترسی به اینترنت آزاد را چند برابر کرده و اپراتورها با کاهش «حجم مصرف منصفانه» گرانی پنهان تحمیل می‌کنند — X (@filterbaan).

فشار تورم دیگر از آمار گذشته است. ایران اینترنشنال گزارش داد با رسیدن تورم به ۸۸٫۷ درصد، شهروندان از ناتوانی در تأمین نیازهای اولیه می‌گویند — Iran International — و مدارس دولتی والدین را برای پرداخت هزینهٔ ملزومات پایه زیر فشار گذاشته‌اند — Iran International. دولت در همین روز «برنامهٔ ترمیم بودجهٔ ۱۴۰۵» را تصویب کرد و مسعود پزشکیان از مردم خواست در مصرف گاز، برق و بنزین صرفه‌جویی کنند تا دولت بتواند حقوق‌ها را افزایش دهد و از «اصلاح تدریجی» قیمت سوخت و انرژی گفت؛ قلی‌زاده کنایه زد: «پول غزه و لبنان کم آمده به گمانم» — X (@Alighazizade). وزیر نیرو هم گفت نامه‌ای از رهبر رژیم دریافت کرده که باید به سمتی رفت که خانه‌ها از برق بیرون بی‌نیاز شوند — اعترافی ضمنی به ناتوانی شبکهٔ برق. صدای آمریکا هم در گزارشی به سرنوشت مبهم میلیاردها دلار درآمد نفتی نزد «تراستی‌های بدهکار» پرداخت — همان تراستی‌هایی که به روایت رویترز خریدهای نظامی رژیم را تأمین می‌کنند — Reuters (از طریق Devdiscourse).

درون ایران: سرکوب در سایهٔ جنگ

در اوج تهدید جنگ، دستگاه سرکوب از کار نایستاده است. به گزارش ایران اینترنشنال، دادگاهی در رژیم یک معترض ۲۱ ساله را به اعدام محکوم کرد — Iran International — و به گفتهٔ منابع آگاه به صدای آمریکا دست‌کم هشت پزشک پس از اعتراضات دی‌ماه بازداشت شده‌اند. دادستان تهران خواستار مداخلهٔ سپاه برای مقابله با زنان بی‌حجاب شد و در یزد و قزوین محل‌های برگزاری جشن هالووین و ده‌ها کسب‌وکار پلمب شدند — Iran International، HRANA. به گزارش ایران اینترنشنال، بازی تیم‌های فوتبال ملوان و چادرملو نیز به حکم کمیتهٔ انضباطی فدراسیون — به دلیل حضور تماشاگران زن در ورزشگاه — با محرومیت روبه‌رو شد. مجلس نیز ابزار سرکوب را قانونی‌تر کرد: مواد ۲۸ و ۲۹ «طرح مقابله با نفوذ بیگانگان» تصویب شد و برگزاری هر دوره، کارگاه یا همایش آموزشی، حضوری یا مجازی، «تحت هدایت کارگزار بیگانه» و بدون مجوز، حبس درجهٔ پنج و محرومیت دائم از خدمات دولتی دارد؛ مجازات‌هایی تازه هم برای هنرمندان، تولیدکنندگان محتوا و فعالان مجازی همکار با «بیگانه» تعیین شد — IranWire. به گزارش هرانا، دو پسرعموی بهائی به بیش از ۲۰ سال زندان محکوم شدند — HRANA — و این نهاد گزارش ماهانهٔ وضعیت حقوق بشر در مهر/اکتبر را منتشر کرد — HRANA. در همین حال، به گفتهٔ سخنگوی هیئت‌رئیسهٔ مجلس، مهلت قانونی دولت برای معرفی وزیر اطلاعات بیش از یک ماه است که سپری شده و وزارتخانه در میانهٔ جنگ با سرپرست اداره می‌شود.

هم‌زمان، رسانه‌های حکومتی مسیرهای راهپیمایی ۱۳ آبان در تهران را اعلام کردند؛ سالگرد تسخیر سفارت آمریکا امسال درست فردای انتخابات میان‌دوره‌ای و در روزی است که بسیاری آن را آغاز احتمالی دور تازهٔ حملات می‌دانند.

به گفتهٔ یک منبع آگاه به ایران اینترنشنال، زینب سلیمانی، پزشک متخصص اطفال که در اعتراضات دی‌ماه ساچمه و گلوله را از بدن مجروحان بیرون می‌آورد، از فروردین در زندان دولت‌آباد اصفهان و بیشتر این مدت در سلول انفرادی است؛ وضعیت روانی او به‌شدت وخیم شده و تاکنون سه بار در بیمارستان روان‌پزشکی فارابی بستری شده، بی‌آنکه دادگاهی برایش برگزار شود.

در برابر، صدای مخالفان رژیم بلندتر شده است. در سالروز تولد شاهزاده رضا پهلوی (۹ آبان)، گیلا گملیئل، وزیر نوآوری، علوم و فناوری اسرائیل، خطاب به او نوشت: «رویدادهای سال گذشته هیچ تردیدی باقی نگذاشته که مردم شجاع ایران، تحت رهبری شما، ایران را آزاد خواهند کرد… امسال روشنایی بر تاریکی پیروز خواهد شد. شما به میهن خود بازخواهید گشت» — Iran International. جایزهٔ آزادی بنیاد فریدریش نائومان روز ۱۶ آبان (۷ نوامبر) در کلیسای سنت پل فرانکفورت به شاهزاده رضا پهلوی «به نمایندگی و امانت از ملت ایران» اهدا می‌شود؛ گروهی از زندانیان سیاسی و بازماندگان خیزش دی‌ماه، جنبش مهسا و آبان ۹۸ در بیانیه‌ای خطاب به بنیاد نوشتند: «شاهزاده رضا پهلوی نمایندهٔ ماست» — Iran Opasmigirim — و دفتر شاهزاده گزیده‌ای از پیام‌های حمایت از زندانیان، پزشکان، ورزشکاران و روزنامه‌نگاران را منتشر کرد — X (@PahlaviComms).

هالووین امسال به صحنه‌ای از نافرمانی مدنی بدل شد. به نوشتهٔ جروزالم پست به نقل از ایران اینترنشنال، نیروهای امنیتی و لباس‌شخصی جمعه جشنی را در مرکز تهران به هم زدند و چند نفر کتک خوردند و بازداشت شدند؛ بسیج جوانان گریم‌کرده را در نزدیکی پارک هنرمندان پراکنده کرد — «مثل اعتراضات بود؛ دنبال مردم می‌دویدند و فریاد می‌زدند متفرق شوید». در ویدیوها زنان بی‌حجاب دیده می‌شوند و بنی سبتی، کارشناس ایران در INSS، آن را «نوعی اعتراض فرهنگی» خواند: «هرکس به‌تنهایی اعتراض می‌کند» — The Jerusalem Post، The Times. به گزارش هرانا، الیاس قنواتی لاری، شاعر و نویسنده، در ماهشهر بازداشت شد — HRANA.

⚠️ به گزارش خبرگزاری‌های مهر و تسنیم، صدای انفجار در اصفهان، دزفول، اندیمشک و بندر لنگه ناشی از انهدام کنترل‌شدهٔ مهمات عمل‌نکرده بوده است — ادعای رسمی که به‌طور مستقل تأیید نشده؛ اعتراف‌های پایین‌تر دربارهٔ پنهان‌کاری صداوسیما نشان می‌دهد چرا چنین توضیح‌هایی را باید با احتیاط خواند.

اعتراف از درون: «دو ساعت؛ دو ساعت و نیم»

کم‌سابقه‌ترین روایت روز از درون خود رژیم آمد. حمزه صفوی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، در مناظره‌ای با محمدصادق کوشکی دربارهٔ عملکرد رژیم در جنگ پرسید: «ما در این جنگ چرا ناو غرق نکردیم؟» و گفت: «یا تهدید نکنیم و دهانمان را ببندیم، یا تهدیدمان را عملی کنیم». به روایت او، یک وزیر دفاع پیشین — علی شمخانی — در پاسخ به پرسشش دربارهٔ میزان مقاومت ایران در برابر حملهٔ آمریکا گفته بود: «دو ساعت؛ دو ساعت و نیم» — X (@akhbarjomhour). صفوی همچنین روایتی متفاوت از پذیرش آتش‌بس جنگ ۱۲ روزه داد: عراقچی که رئیس‌جمهور و اعضای شورا را نیافته بود، سرانجام حدود ساعت چهار یا پنج صبح با محمد پاکپور، فرمانده وقت سپاه، تماس گرفت و پرسید آتش‌بس را بپذیرد یا نه؛ پاکپور پاسخ داد: «قبول کن» — X (@akhbarjomhour). به گفتهٔ او، علی لاریجانی نیز در روزهای منتهی به جنگ می‌گفت برای خرید سامانهٔ پدافندی «چند میلیون دلار» لازم است «اما پول نداریم».

🔎 این سخنان روایت یک طرف مناظره است و شمخانی، عراقچی یا لاریجانی به آن پاسخ نداده‌اند؛ اما بیان آن در رسانه‌های داخلی، در اوج تهدید به «پاسخ بی‌حد»، تصویری از شکاف میان رجزخوانی رسمی و برآورد واقعی توان نظامی رژیم به دست می‌دهد.

شامگاه یکشنبه دو صدای دیگر از درون همین روایت را تکمیل کردند. صادق کوشکی، کارشناس صداوسیما و از چهره‌های تندروی جبههٔ پایداری، در شبکهٔ چهار از پنهان‌کاری رژیم دربارهٔ حملات اسرائیل پرده برداشت: اسرائیل پایگاه پهپادی کرمانشاه را هدف قرار داد، اما صداوسیما علت انفجار را «رعدوبرق» اعلام کرد — X (@akhbarjomhour). او گفت رژیم در پاسخ به کشته شدن قاسم سلیمانی تنها «یک سیلی» زد و همین به طرف مقابل نشان داد ارادهٔ بازدارندگی ندارد — X (@akhbarjomhour). حمزه صفوی هم با اشاره به تبلیغات اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات کشته‌شده، که دو هفته پیش از جنگ از «بزرگ‌ترین ضربه به اسرائیل» گفته بود، گفت: «ما خوردیم، بد هم خوردیم؛ رکن ضربه خوردنمان ضعف اطلاعاتی است» — X (@akhbarjomhour) — و در پاسخ به پیشنهاد ساخت بمب افزود: «به‌جای پیشنهاد ساخت بمب اتم، اول نفوذ را کنترل کنید» — X (@akhbarjomhour).

زمینه: دیروز در یک نگاه

شنبه ۹ آبان با گزارش خزانه‌داری آمریکا از فروپاشی صادرات نفت رژیم آغاز شد؛ رژیم از آتش گرفتن دست‌کم چهار نفتکش پس از «برخورد با مین» در هرمز خبر داد (روایتی که منابع مستقل با گزارش به‌کارگیری مین چسبان زیر سؤال برده‌اند)؛ مجتبی خامنه‌ای فرمان پاسخ «بدون محدودیت جغرافیایی» داد و یک مقام امنیتی رژیم به CNN از گسترش بانک اهداف گفت؛ میانجی‌های قطری پس از بیش از ۱۲ ساعت گفت‌وگو در تهران ماندند و هیئتی از رژیم به دوحه رفت؛ روبیو گفت ترامپ هنوز تصمیم نگرفته؛ و شب با سخنان رضایی دربارهٔ NPT و «هفت شرط»، تماس تلفنی ترامپ و نتانیاهو، گزارش افزایش آمادهٔ‌باش ارتش اسرائیل و سرانجام اشارهٔ ترامپ به «یک یا دو هدف» باقی‌مانده و کوه کلنگ به پایان رسید.

دربارهٔ این گزارش

این گزارش جامع روزانه یک کار گردآوری و تألیف تحریریه است: در طول روز ۱۰ آبان ۱۴۰۵، رویدادها در ۱۲ نوبت به‌روزرسانی (۵ بازنویسی کامل و ۷ افزودن) تجمیع شد. هر مدعا به منبع اصلی خود ارجاع دارد و هرجا روایتی صرفاً از منابع حکومتی یا تک‌منبعی آمده، با نشانهٔ ⚠️ مشخص شده است.